Đó là chia sẻ của PGS TS Lý Tuấn Trường, Viện trưởng Viện Công nghiệp gỗ và nội thất, trường Đại học Lâm nghiệp tại Diễn đàn “Tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy phát triển nguyên liệu bền vững cho ngành gỗ chế biến sâu” chiều 23/7.
Chia sẻ tại Diễn đàn, PGS TS Lý Tuấn Trường cho biết chúng ta nói nhiều tới chuỗi cung ứng gỗ, đặc biệt là chế biến sâu và giá trị gia tăng, nhưng sự liên kết giữa ba nhà (Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp) vẫn còn lỏng lẻo.
Mối liên kết giữa doanh nghiệp và người trồng rừng còn mỏng manh và yếu ớt nên dẫn đến hiện trạng giá tăng; người dân khai thác dù gỗ chỉ mới được trồng trong thời gian ngắn (khoảng 3 năm) đã đem bán.
Không chỉ vậy, một vấn đề cũng cần được nhắc đến, đó là các nhà khoa học không xuất hiện nhiều trong chuỗi giá trị, song họ có những giống mới, công nghệ mới thì vẫn chưa có sự hợp tác nhiều.
Từ thực tế trên, PGS TS Lý Tuấn Trường cho rằng đã đến lúc nên thay đổi cách nhìn về chuỗi giá trị, cần xây dựng chuỗi nguyên liệu gỗ dưới dạng một “hệ sinh thái” cùng kiến tạo giá trị. Trong đó, tất cả các đối tượng liên quan trong chuỗi giá trị ngành gỗ cùng gắn vào một guồng quay, lợi ích được chia sẻ hài hòa. Để người trồng rừng không chỉ nhìn vào cái lợi trước mắt (bán gỗ non khi giá dăm cao) mà còn thấy được mục tiêu dài hạn. Doanh nghiệp muốn nguyên liệu ổn định, chất lượng cao cần có sự đầu tư. Khoa học cũng cần tham gia thực chất hơn, gắn với nhu cầu của doanh nghiệp.
PGS TS Lý Tuấn Trường cho biết: “Tôi đề nghị nên nhìn nhận vấn đề này trong hệ sinh thái này gồm 4 dòng chảy: Dòng chảy vật chất, đây là dòng gỗ nguyên liệu từ rừng về nhà máy, qua các khâu chế biến. Dòng chảy tri thức, các nghiên cứu về giống mới, năng suất cao, công nghệ chế biến mới – cần là một dòng chảy xuyên suốt. Dòng chảy giá trị, minh bạch hóa dòng giá trị, điều chỉnh cơ chế phân chia lợi ích theo hướng hài hòa hơn giữa các bên tham gia chuỗi, đặc biệt là nâng cao tỷ trọng giá trị dành cho người trồng rừng, thì chuỗi cung ứng sẽ có nền tảng bền vững hơn. Dòng chảy cơ sở dữ liệu - đây được cho là mạch máu để từ đó đưa ra những hoạch định tương lai, lập kế hoạch, quy hoạch”.
PGS TS Lý Tuấn Trường khuyến nghị, nên nhìn nhận hệ sinh thái theo 4 dòng chảy đã nêu, đồng thời định hướng cho các thành viên. Cụ thể: Nhà nước cần chuyển từ quản lý sang kiến tạo luật chơi, có những thiết chế hỗ trợ; Nhà khoa học tạo ra dòng tri thức đột phá, ứng dụng thực tế; Doanh nghiệp thay vì chỉ là người đi mua gỗ, hãy trở thành nhà đầu tư, người bạn đồng hành cùng người trồng rừng, chia sẻ rủi ro và giá trị; và Người trồng rừng cần chuyên nghiệp hơn, có chiến lược hơn.
“Việc minh bạch hóa thông tin bằng dòng chảy dữ liệu sẽ giúp mọi người yên tâm hơn. Doanh nghiệp biết được vùng nguyên liệu sắp tới như thế nào, người dân biết được giá cả biến động ra sao để quyết định giữ rừng hay khai thác. Sự liên kết giữa người dân - doanh nghiệp - nhà khoa học - cơ quan quản lý không chỉ dừng lại ở việc ký kết mà phải là sự kết nối hữu cơ trong một hệ sinh thái bền vững”, PGS TS Lý Tuấn Trường nhấn mạnh.
.jpg "Tháo gỡ điểm nghẽn nguyên liệu, nâng sức cạnh tranh cho ngành gỗ chế biến sâu")
