Với quy mô kinh tế đứng thứ 6 cả nước, GRDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 10,18%, đứng thứ 7 cả nước và dẫn đầu vùng Trung du, miền núi phía Bắc, Phú Thọ đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa khát vọng trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Thủ đô, bài toán cốt lõi nằm ở việc gỡ “điểm nghẽn” thể chế, kiến tạo không gian phát triển bình đẳng và khơi thông nguồn lực từ khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), khối động lực đóng góp tới 44,5% vào tổng sản phẩm trên địa bàn.
Quy mô hàng đầu, nhưng thu nhập chưa tương xứng
Nhìn lại giai đoạn 2021 - 2025, Phú Thọ đã ghi dấu ấn tăng trưởng ấn tượng với tốc độ tăng GRDP bình quân đạt 7,9%/năm, cao hơn bình quân chung cả nước. Tính đến năm 2025, quy mô nền kinh tế đạt trên 16,3 tỷ USD. Đặc biệt, sau bước ngoặt hợp nhất địa giới hành chính, không gian phát triển mới được mở rộng, đưa Phú Thọ vươn lên vị trí thứ 6 toàn quốc về quy mô kinh tế.
Dù sở hữu những con số tăng trưởng quy mô phát triển đáng nể, mô hình phát triển của tỉnh vẫn đang bộc lộ những hạn chế về tính bền vững. Kinh tế địa phương phụ thuộc lớn vào khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và một số ít doanh nghiệp quy mô lớn. Đáng chú ý, mặc dù giá trị GRDP bình quân đầu người năm 2025 đạt 111,4 triệu đồng, nhưng thu nhập thực tế của người dân chỉ đạt khoảng 5,3 triệu đồng/tháng. Sự chênh lệch này đến từ thực tế phần lớn doanh nghiệp nội địa là các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, khả năng cạnh tranh thấp, sử dụng lao động phổ thông với mức chi trả chưa cao. Trong khi đó, các doanh nghiệp FDI chủ yếu làm gia công, chuyển giá trị gia tăng ra ngoài khu vực địa phương.
Để đạt được mục tiêu tăng trưởng GRDP đạt 10,5% đến 12%/năm trong giai đoạn 2026 - 2030, Phú Thọ không thể chỉ dựa vào mở rộng đầu tư theo chiều rộng. Tỉnh ủy Phú Thọ đã xác định Đề án Tăng trưởng kinh tế "2 con số", lấy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát huy mạnh mẽ vai trò của khu vực kinh tế tư nhân làm động lực then chốt.
Nhận diện “điểm nghẽn” của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa
Tính đến giữa năm 2026, Phú Thọ có lũy kế 41.390 doanh nghiệp, trong đó hơn 30.750 doanh nghiệp đang hoạt động. Khu vực DNNVV chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp, giữ vai trò là “xương sống” của nền kinh tế ngoài nhà nước. Tuy nhiên, năng lực chống chịu rủi ro của khối doanh nghiệp này còn khá yếu. Trong 6 tháng đầu năm 2026, bên cạnh 2.710 doanh nghiệp thành lập mới, toàn tỉnh vẫn có tới 1.892 doanh nghiệp đăng ký tạm ngừng kinh doanh.
Nguyên nhân đến từ hàng loạt điểm nghẽn hạ tầng và cơ chế. Mức độ ứng dụng công nghệ số, thương mại điện tử trong quản trị và tiêu thụ của các DNNVV còn hạn chế. Liên kết giữa các DNNVV với các tập đoàn lớn, các doanh nghiệp FDI trong chuỗi giá trị cực kỳ lỏng lẻo. Mặt khác, chất lượng nguồn nhân lực thấp, thiếu kỹ năng chuyên sâu khiến doanh nghiệp khó chuyển đổi mô hình sản xuất sang các công nghệ tiên tiến.
Chưa dừng lại ở đó, sau khi chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và hợp nhất đơn vị hành chính, hệ thống cơ chế, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp giữa các khu vực trước sáp nhập vẫn còn tồn tại sự khác biệt về định mức, quy trình, gây ra tình trạng thiếu đồng bộ. Khả năng hấp thụ vốn hỗ trợ từ ngân sách của doanh nghiệp còn khiêm tốn, thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư, đất đai, xây dựng tuy đã cải thiện nhưng vẫn rườm rà.
Chia sẻ về thực trạng này, ông Nguyễn Huy Ngọc - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ nhấn mạnh: “Mặc dù địa phương đã quyết liệt triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn, đẩy mạnh các chương trình kết nối ngân hàng - doanh nghiệp, hỗ trợ thuế, phí, nhưng phần lớn DNNVV trên địa bàn vẫn gặp trở ngại do quy mô nhỏ, lực tài chính mỏng và thiếu định hướng chiến lược dài hạn. Nếu không nâng cao năng lực nội tại và tính tự chủ cho khối doanh nghiệp này, mục tiêu tăng trưởng bền vững sẽ chịu nhiều thách thức”.
Khơi thông thể chế - từ kiến tạo chính sách đến đột phá tăng trưởng
Để hiện thực hóa kịch bản tăng trưởng “2 con số”, UBND tỉnh Phú Thọ đã chủ động báo cáo, đề xuất Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cùng các Bộ, ngành Trung ương nhiều nhóm giải pháp đột phá nhằm sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Một là, thực chất hóa chính sách hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp: Dù toàn tỉnh có hơn 22.300 hộ kinh doanh mới thành lập chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, nhưng số hộ chuyển đổi lên doanh nghiệp lại rất khiêm tốn. Tỉnh kiến nghị kéo dài thời gian ưu đãi, hỗ trợ trực tiếp chi phí tuân thủ (kế toán, thuế, bảo hiểm xã hội) và chuyển trọng tâm từ “hỗ trợ thủ tục chuyển đổi” sang “hỗ trợ hoạt động ổn định và phát triển bền vững sau chuyển đổi”.
Hai là, bảo vệ doanh nghiệp làm đúng và đơn giản hóa thủ tục hành chính: Cần bổ sung nguyên tắc pháp lý bảo đảm doanh nghiệp thực hiện đúng hướng dẫn, quy trình hỗ trợ sẽ không bị xử lý bất lợi về hành chính hay tài chính nếu không có hành vi trục lợi. Đồng thời, hạn chế tối đa kiểm tra, thanh tra chồng chéo, rà soát cắt giảm thành phần hồ sơ, đẩy mạnh giải quyết thủ tục trên môi trường số.
Ba là, điều chỉnh tiêu chuẩn tham gia cụm liên kết ngành và chuỗi giá trị: Thực tế các tiêu chí xác định DNNVV tham gia chuỗi theo Nghị định 80/2021/NĐ-CP còn quá cao so với năng lực thực tế của doanh nghiệp địa phương. Tỉnh đề xuất hạ thấp các tiêu chí này, đồng thời sửa đổi quy định hỗ trợ duy trì gian hàng trên các sàn thương mại điện tử nước ngoài để phù hợp với thực tiễn.
Bốn là, tập trung nguồn lực hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm: Thay vì phân bổ kinh phí dàn trải, ngân sách sẽ ưu tiên hỗ trợ các lĩnh vực có tính lan tỏa cao như chuyển đổi số, đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm chủ lực OCOP, mô hình kinh doanh xanh và tuần hoàn.
Khai quát về tầm nhìn phát triển và quyết tâm chính trị của địa phương, ông Trần Duy Đông - Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ khẳng định: “Phú Thọ đang đứng trước thời cơ lịch sử để bứt phá mạnh mẽ. Tỉnh quyết tâm chuyển mạnh tư duy điều hành từ “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”, lấy doanh nghiệp và người dân làm trung tâm phục vụ. Việc tháo gỡ triệt để các rào cản thể chế, kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh an toàn, minh bạch, chi phí thấp chính là chìa khóa vàng để giải phóng mọi nguồn lực xã hội. Chúng tôi cam kết đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để khối doanh nghiệp tư nhân và các DNNVV lớn mạnh, trở thành động lực nòng cốt đưa kinh tế Phú Thọ tăng trưởng “2 con số” liên tục trong giai đoạn 2026 - 2030, tạo nền tảng vững chắc hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2045”.
Hành trình tăng trưởng cao và bền vững của Phú Thọ đang được thắp sáng bằng quyết tâm chính trị cao độ và những bước đi căn cơ từ cải cách thể chế. Khi các nút thắt về cơ chế hỗ trợ DNNVV được tháo gỡ đồng bộ, “làn sóng” khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được khơi thông, Phú Thọ hoàn toàn có đủ cơ sở để tự tin khẳng định vị thế cực tăng trưởng hiện đại, năng động bậc nhất khu vực Trung du và miền núi phía Bắc.
