Doanh nghiệp

Trong bối cảnh nông sản Việt Nam đã hiện diện tại hơn 190 quốc gia và vùng lãnh thổ, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng thị trường, mà quan trọng hơn là giữ vững uy tín, hình ảnh và giá trị bền vững. Theo bà Thái Hương, Nhà sáng lập Tập đoàn TH, chìa khóa để nông nghiệp Việt Nam tiếp tục phát triển và làm chủ cuộc chơi chính là xây dựng một nền tảng dữ liệu đầy đủ, chính xác và minh bạch cho toàn ngành.

Đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn, môi trường và tính minh bạch của sản phẩm ngày càng khắt khe, bà Thái Hương cho rằng việc bảo vệ hình ảnh và uy tín của nông sản Việt Nam không thể chỉ dựa vào nỗ lực riêng lẻ của từng doanh nghiệp hay từng chuỗi sản xuất.

Thay vào đó, cần có một hệ thống dữ liệu thống nhất cho toàn ngành nông nghiệp và môi trường, đóng vai trò làm “xương sống” cho quản lý, kiểm soát và phát triển.

Theo bà, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần xây dựng hệ thống dữ liệu của toàn ngành, trong đó cho phép truy xuất nguồn gốc của tất cả các sản phẩm nông nghiệp trước khi đưa ra thị trường. Đây không chỉ là yêu cầu về quản lý, mà còn là điều kiện tiên quyết để nâng cao niềm tin của thị trường trong nước và quốc tế đối với nông sản Việt Nam.

“Để tiếp tục phát triển và làm chủ cuộc chơi, nông nghiệp Việt Nam cần dựa trên nền tảng dữ liệu đầy đủ, chính xác và minh bạch”, bà Thái Hương khẳng định. Theo bà, dữ liệu không còn là yếu tố hỗ trợ mang tính kỹ thuật, mà đã trở thành nền tảng cốt lõi quyết định năng lực cạnh tranh của toàn ngành.

Phân tích sâu hơn, bà Thái Hương cho rằng nông nghiệp và môi trường là một lĩnh vực có tính liên ngành, liên lĩnh vực rất cao, gắn chặt với đất đai, thổ nhưỡng, khí hậu, cây trồng, vật nuôi và các yếu tố tự nhiên khác. Chính vì vậy, trên mỗi chủ thể, mỗi đối tượng sản xuất đều cần phải có dữ liệu để phục vụ công tác quản lý, giám sát và kiểm soát nguồn gốc.

Việc thiếu dữ liệu hoặc dữ liệu không đầy đủ, không chính xác sẽ dẫn đến những hạn chế lớn trong quản lý nhà nước, trong tổ chức sản xuất cũng như trong việc xây dựng thương hiệu và uy tín cho nông sản Việt Nam. Ngược lại, khi dữ liệu được xây dựng bài bản, khoa học và cập nhật thường xuyên, toàn bộ chuỗi giá trị nông nghiệp sẽ được vận hành trên một nền tảng minh bạch, có thể kiểm chứng và có thể tin cậy.

Theo bà Thái Hương, dữ liệu trong ngành nông nghiệp và môi trường không phải là thứ bất biến, mà cần phải luôn đổi mới, cập nhật, song hành cùng với sự phát triển của khoa học, công nghệ. Công nghệ càng phát triển, yêu cầu về dữ liệu càng cao, từ độ chính xác, tính kịp thời đến khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả.

“Dữ liệu số rất cần thiết cho toàn ngành Nông nghiệp và Môi trường. Nếu không có dữ liệu thì không thể tự chủ, không thể phát triển được nông nghiệp thông minh”, bà Thái Hương nhấn mạnh. Theo bà, nông nghiệp thông minh không thể được xây dựng trên những thông tin rời rạc, cảm tính hay thiếu kiểm chứng, mà phải dựa trên hệ thống dữ liệu số hóa, được thu thập, phân tích và sử dụng một cách khoa học.

Đặc biệt, bà Thái Hương cho rằng việc xây dựng dữ liệu không thể phụ thuộc hoàn toàn vào bên ngoài, mà “chính chúng ta phải tự làm thật cho chúng ta”. Dữ liệu phải phản ánh đúng thực tế của Việt Nam, phục vụ trực tiếp cho người nông dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý Việt Nam. Khi làm chủ được dữ liệu của mình, ngành nông nghiệp mới có thể làm chủ được chiến lược phát triển, làm chủ được thị trường và làm chủ được tương lai.

Từ nền tảng dữ liệu minh bạch, chính xác, bà Thái Hương cho rằng nông nghiệp Việt Nam sẽ có đủ cơ sở để tự hào và tự tin với sản phẩm của mình khi bán ra thị trường. Sự tự tin này không chỉ đến từ chất lượng sản phẩm, mà còn đến từ khả năng chứng minh nguồn gốc, quy trình sản xuất và tính bền vững của sản phẩm đó trước các đối tác và người tiêu dùng toàn cầu.

Một nội dung được bà Thái Hương đặc biệt nhấn mạnh là yêu cầu tiếp tục đánh giá lại thực trạng sử dụng đất đai, thổ nhưỡng, nhất là đất rừng, dựa trên số liệu thực tế và khoa học. Theo bà, đất đai và rừng không chỉ là tư liệu sản xuất, mà còn là nền tảng của môi trường, sinh thái và sinh kế lâu dài của người dân.

Việc đánh giá lại thực trạng sử dụng đất, đặc biệt là đất rừng, trên cơ sở dữ liệu khoa học sẽ giúp bảo đảm mục tiêu phát triển bền vững, tránh những hệ lụy lâu dài cho môi trường và đời sống xã hội. Nếu các quyết định về sử dụng đất không dựa trên dữ liệu đầy đủ và chính xác, những tổn thất về môi trường và sinh kế có thể kéo dài trong nhiều thế hệ.

Theo bà Thái Hương, sản xuất và nông nghiệp muốn phát triển bền vững thì phải dựa trên “tài sản thật”. Đó là dữ liệu thật, đất đai thật, rừng thật và môi trường thật. Khi nền tảng là “thật”, các chiến lược, chính sách và mô hình phát triển mới có thể bền vững và lâu dài.

Từ góc nhìn đó, bà Thái Hương khẳng định Việt Nam có lợi thế rất lớn về nông nghiệp. Đây là ngành gắn bó mật thiết với đời sống của hàng triệu người dân, là trụ cột bảo đảm sinh kế và ổn định xã hội. Vì vậy, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, dù khó khăn ra sao, nông nghiệp vẫn sẽ là nghề nuôi sống người dân.

“Làm chủ được nông nghiệp thì sẽ làm chủ được cuộc sống”, bà Thái Hương nhấn mạnh. Và để làm chủ được nông nghiệp trong bối cảnh mới, không có con đường nào khác ngoài việc làm chủ dữ liệu, làm chủ thông tin về chính đất đai, môi trường, cây trồng, vật nuôi và sản phẩm của mình.

Theo bà, xây dựng dữ liệu không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật, mà là một lựa chọn chiến lược mang tính sống còn đối với tương lai của ngành nông nghiệp Việt Nam. Đó là nền tảng để nông nghiệp Việt Nam không chỉ tiếp tục vươn ra thế giới, mà còn khẳng định vị thế bằng giá trị thực, uy tín thực và phát triển bền vững thực.

Đồng quan điểm về vấn đề này, Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ - Chính phủ số, Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ Đặng Tùng Anh từng nhận định, dữ liệu chính là tài sản tạo ra giá trị mới cho nông nghiệp.

“Dữ liệu rất quan trọng trong chuyển đổi số, bởi dữ liệu càng dùng càng tạo ra giá trị. Đơn cử như trong sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), nếu có nhiều dữ liệu phục vụ cho AI thì càng tạo ra nhiều giá trị mới”, ông Đặng Tùng Anh nói.

Trong khi đó, Phó Chủ tịch Hội đồng khoa học, Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số Trần Hồng Quỳnh đề xuất, khai thác dữ liệu số cần được xác định là trụ cột nền tảng, mang tính dài hạn, gắn với đổi mới phương thức quản lý, tổ chức sản xuất và cung cấp dịch vụ công ở khu vực nông thôn. Dữ liệu phải được xem là tài sản công đặc biệt, cần được chuẩn hóa, liên thông, chia sẻ có kiểm soát giữa các ngành, các cấp; đồng thời từng bước mở dữ liệu phù hợp để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hình thành các dịch vụ số phục vụ sản xuất nông nghiệp, quản lý nông thôn và phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Thy Hằng