Doanh nghiệp
“Chiếc áo” mới cho DNNN
Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước - được kỳ vọng sẽ tái định hình môi trường phát triển, đặt khu vực kinh tế này vào “bệ phóng” cải cách sâu hơn và thực chất hơn.
Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Phân tích Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng: “Nghị quyết 79-NQ/TW đánh dấu sự thay đổi căn bản về tư duy quản lý vốn nhà nước, từ “quản lý hạn chế” sang “kiến tạo phát triển”. Nghị quyết 79 đã tái định vị vai trò của KTNN là công cụ vật chất để định hướng, dẫn dắt và điều tiết nền kinh tế”.
Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) sẽ được “may chiếc áo mới” thông qua cho phép tăng vốn điều lệ từ nguồn thu cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp, tăng tỉ lệ lợi nhuận sau thuế để lại doanh nghiệp; rà soát, đánh giá lại tài sản đã hết khấu hao nhưng còn giá trị sử dụng.
Trong nhiều năm, không ít DNNN rơi vào tình trạng “đói vốn trên giấy”, dù sở hữu tài sản lớn và tạo ra dòng tiền ổn định, bởi lợi nhuận phải nộp ngân sách cao, trong khi việc bổ sung vốn điều lệ phụ thuộc vào quyết định hành chính kéo dài.
Khi được trao thêm quyền tự chủ về vốn, DNNN đồng thời đối diện với áp lực lớn hơn về hiệu quả, minh bạch và chuẩn mực quản trị, nhất là trong bối cảnh 100% tập đoàn, tổng công ty phải áp dụng nguyên tắc quản trị theo tiêu chuẩn các nền kinh tế thị trường phát triển (OECD).
PGS TS Vũ Hùng Cường, Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) nhận xét: “Ở góc độ cá nhân, tôi cho rằng đây là sự chuyển biến lớn trong tư duy quản trị, phù hợp với các chuẩn mực quốc tế”.
Các tập đoàn, tổng công ty phải xây dựng, hình thành trung tâm nghiên cứu - phát triển (R&D), phòng thí nghiệm để tiên phong thực hiện chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, từng bước làm chủ công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và tăng sức cạnh tranh bền vững của doanh nghiệp.
Yêu cầu các tập đoàn, tổng công ty nhà nước xây dựng trung tâm R&D, phòng thí nghiệm không đơn thuần là bổ sung một cấu phần tổ chức, mà thể hiện sự chuyển dịch vai trò của doanh nghiệp nhà nước từ “người vận hành” sang “người kiến tạo năng lực” cho nền kinh tế. Chủ động làm chủ công nghệ, thay vì phụ thuộc vào nhập khẩu giải pháp.
Kinh nghiệm cho thấy với các doanh nghiệp hàng đầu thế giới - khâu R&D sẽ quyết định đến năng lực cạnh tranh và lợi nhuận. minh chứng rõ nét nhất là Apple, Samsung, Nvidia hay Meta, Google. Nếu không có nền tảng R&D nội sinh, doanh nghiệp khó thoát khỏi vai trò gia công, vận hành hạ tầng hoặc cung cấp dịch vụ có giá trị gia tăng thấp.
Bên canh đó, DNNN được quyết định sử dụng quỹ phát triển khoa học và công nghệ để chủ động triển khai hoặc đặt hàng nghiên cứu phát triển bên ngoài theo cơ chế khoán sản phẩm.
Cơ chế khoán sản phẩm giúp giải phóng hoạt động nghiên cứu khỏi những ràng buộc hành chính nặng nề.
Quan trọng hơn, việc cho phép đặt hàng R&D từ bên ngoài mở ra khả năng kết nối DNNN với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo rộng lớn hơn, bao gồm viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ và startup.