Pháp luật

Con số kỷ lục này không chỉ phơi bày thủ đoạn của gian thương mà còn là lời cảnh báo đanh thép về những lỗ hổng trong quy trình kiểm soát thực phẩm, buộc chúng ta phải nhìn nhận lại trách nhiệm của các bên liên quan trong việc bảo vệ sức khỏe người dân.

Khi "lá chắn" kiểm dịch bị lung lay bởi lợi ích nhóm

Mới đây, Ngày 12/01/2026, diễn biến vụ án tại Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long có thêm tình tiết mới khi hai cá nhân liên quan đã đến cơ quan công an đầu thú. Cụ thể, Lê Nhật Huy, nhân viên bán hàng của Công ty CP Đồ hộp Hạ Long và Trần Thị Hương, Phó Trưởng Trạm giám sát tàu cá và kiểm dịch lưu động thuộc Chi cục Thủy sản, Chăn nuôi và Thú y (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hải Phòng) đã thừa nhận hành vi đưa và nhận hối lộ.

Các hành vi này phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận kiểm dịch sản phẩm động vật nhằm phục vụ việc vận chuyển hàng hóa của doanh nghiệp đi tiêu thụ ngoại tỉnh. Hiện Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hải Phòng đã ra quyết định tạm giữ đối với các đối tượng nêu trên.

Sự việc hai cá nhân liên quan đến Công ty CP Đồ hộp Hạ Long và Chi cục Thủy sản, Chăn nuôi và Thú y đầu thú về hành vi đưa và nhận hối lộ chính là một "nhát dao" cứa vào niềm tin của người tiêu dùng. Nó cho thấy một sự thật phũ phàng: Khi các đối tượng gian thương tìm cách tuồn thực phẩm bẩn ra thị trường, họ không chỉ dùng thủ đoạn lén lút mà còn sẵn sàng dùng tiền để "mua chuộc" cả những người giữ vai trò gác cổng an toàn thực phẩm.

Nếu vụ việc 120 tấn thịt lợn bệnh trước đó bộc lộ sự thiếu sót trong công tác tuần tra, giám sát, ngoài ra việc này lại phơi bày một lỗ hổng còn nguy hiểm hơn nhiều – đó là sự tha hóa biến chất của cán bộ thực thi công vụ. Giấy chứng nhận kiểm dịch, vốn được coi là "giấy thông hành" đảm bảo an toàn cho sức khỏe nhân dân, đã bị biến thành món hàng để trao đổi, thỏa hiệp.

Điều này giải thích vì sao thực phẩm kém chất lượng vẫn có thể ung dung vượt qua các trạm kiểm soát lưu động để đi tiêu thụ ngoại tỉnh. Khi "lá chắn" kiểm dịch bị đục khoét từ bên trong bởi những hành vi hối lộ, mọi quy trình kỹ thuật dù hiện đại đến đâu cũng trở nên vô nghĩa. Nó tạo ra một tiền lệ cực kỳ nguy hiểm, nơi lợi nhuận của doanh nghiệp và túi riêng của cán bộ được đặt lên trên sinh mạng và sức khỏe của cộng đồng.

Theo nhận định của các chuyên gia, quy trình kiểm soát thực phẩm hiện nay đang bộc lộ nhiều kẽ hở từ khâu chăn nuôi, giết mổ đến lưu thông. Tại Hải Phòng, mặc dù hệ thống các lò mổ tập trung đã được quy hoạch, nhưng tình trạng giết mổ nhỏ lẻ trong khu dân cư vẫn diễn ra phổ biến. Đây chính là "mảnh đất màu mỡ" để các đối tượng trà trộn thịt kém chất lượng vào thị trường.

Bên cạnh đó, công tác kiểm dịch thú y tại các cửa ngõ thành phố và các chợ đầu mối dường như vẫn còn lỏng lẻo. Khi thịt lợn đã được xẻ thịt và vận chuyển trong các xe tải đóng kín, việc kiểm tra bằng cảm quan là rất khó khăn. Trong khi đó, các thiết bị xét nghiệm nhanh hay quy trình truy xuất nguồn gốc tại các chợ truyền thống vẫn chưa được triển khai đồng bộ.

Một vấn đề khác nằm ở chế tài xử phạt. Dù các quy định pháp luật đã có, nhưng mức xử phạt hành chính đối với hành vi kinh doanh thực phẩm bẩn đôi khi vẫn chưa đủ sức răn đe so với lợi nhuận kếch xù mà gian thương thu được. Sự phối hợp giữa các lực lượng như Quản lý thị trường, Công an kinh tế và Chi cục Thú y đôi khi còn thiếu nhịp nhàng, dẫn đến tình trạng "mất bò mới lo làm chuồng".

Mới đây, theo thông tin từ Công an thành phố Hải Phòng, Công an xã Nam Sách vừa kiểm tra đột xuất và phát hiện 2 hộ kinh doanh hàng tạp hóa vi phạm quy định về kinh doanh thực phẩm, hàng hóa. Cụ thể, sáng ngày 13/01/2026, Công an xã Nam Sách phối hợp với Đội Quản lý thị trường số 10 tiến hành kiểm tra đột xuất một số hộ kinh doanh hàng tạp hóa (siêu thị mini) trên địa bàn xã Nam Sách.

Qua kiểm tra, lực lượng liên ngành đã phát hiện hộ kinh doanh của bà N.T.T.H (sinh năm 1972, trú tại thôn La Văn Cầu và hộ kinh doanh của ông T.D.S, (sinh năm 1976, trú tại thôn Nam Khê) có các hành vi vi phạm: kinh doanh thực phẩm không bảo đảm điều kiện an toàn trong quá trình bảo quản, vi phạm quy định về an toàn thực phẩm; đồng thời không thực hiện niêm yết giá hàng hóa theo quy định của pháp luật.

Các hành vi trên vi phạm điểm b khoản 2 Điều 14 Nghị định số 115/2018/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm và điểm a khoản 4 Điều 13 Nghị định số 87/2024/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giá. Lực lượng liên ngành đã phạt hành chính đối với mỗi hộ kinh doanh 2,75 triệu đồng, đồng thời yêu cầu nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật, khắc phục ngay các tồn tại, bảo đảm an toàn thực phẩm và thực hiện niêm yết giá công khai, minh bạch, góp phần bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Chuyển từ "xử lý phần ngọn" sang "quản lý từ gốc"

Theo Luật sư Nguyễn Thị Thanh Hải – Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội: Vụ việc phát hiện, niêm phong hơn 120 tấn thịt đông lạnh tại kho Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long phải được xem là một hồi chuông cảnh tỉnh cho công tác quản lý an toàn thực phẩm hiện nay. Để lấy lại niềm tin của người dân, các cơ quan chức năng cần làm rõ trách nhiệm của từng cá nhân, đơn vị liên quan, đồng thời mạnh dạn công khai danh tính các nhà cung cấp thịt bẩn. Đã đến lúc cần những biện pháp mạnh tay hơn, thậm chí là truy cứu trách nhiệm hình sự, để "thực phẩm bẩn" không còn cửa len lỏi vào bàn ăn của người Việt.

Bà Đinh Thị Huệ - GĐ Công ty TNHH Tuấn Nghĩa cho biết: Hải Phòng cần quyết liệt hơn trong việc xóa bỏ các cơ sở giết mổ tự phát. Việc đưa tất cả hoạt động giết mổ vào các khu tập trung có sự giám sát 24/7 của cán bộ thú y là giải pháp tiên quyết để kiểm soát chất lượng thịt ngay từ khâu đầu vào. Đồng thời, thành phố cần đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ số vào truy xuất nguồn gốc thực phẩm. Mỗi miếng thịt ra thị trường cần có "giấy khai sinh" điện tử, giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra nguồn gốc qua mã QR.

Thứ hai, cần nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương, đặc biệt là cấp xã, phường. Nơi nào để xảy ra tình trạng tập kết thực phẩm bẩn quy mô lớn mà không hay biết, người đứng đầu nơi đó phải chịu trách nhiệm liên đới. Sự tham gia giám sát của cộng đồng cũng là một kênh quan trọng; cần có cơ chế khen thưởng và bảo vệ người dân khi họ tố giác các cơ sở kinh doanh bất chính.

Cuối cùng, việc tuyên truyền nâng cao ý thức cho người tiêu dùng và hộ kinh doanh là không thể bỏ qua. Người dân cần kiên quyết nói "không" với thực phẩm rẻ, không rõ nguồn gốc để triệt tiêu nguồn cầu của gian thương.

Hải Phòng đang trên đà phát triển mạnh mẽ để trở thành trung tâm kinh tế hiện đại. Tuy nhiên, sự phát triển ấy sẽ không trọn vẹn nếu an toàn sức khỏe của người dân – yếu tố cốt lõi của an sinh xã hội – vẫn bị đe dọa bởi những tấn thịt lợn bệnh. Cuộc chiến với thực phẩm bẩn là cuộc chiến trường kỳ, đòi hỏi sự quyết liệt, minh bạch và trách nhiệm cao nhất từ những người cầm lái con thuyền quản lý.

Minh Huệ