Vụ vận chuyển, mua bán hơn 120 tấn thịt lợn dương tính với virus dịch Tả lợn Châu Phi tại Hải Phòng không chỉ là một con số vi phạm đơn thuần, mà còn là "nhát dao" vào niềm tin của người tiêu dùng.
Sự việc này đã bóc trần những lỗ hổng đáng báo động trong quy trình kiểm soát đầu vào, đồng thời thổi bùng lên nỗi lo về vệ sinh an toàn thực phẩm trong ngành chế biến thực phẩm – nơi mà ranh giới giữa thực phẩm sạch và thực phẩm bẩn đôi khi chỉ cách nhau một khâu kiểm định lỏng lẻo.
Những "tảng băng chìm" trong kho lạnh và sự lung lay của một thương hiệu
Con số hơn 120 tấn thịt lợn đông lạnh bị Công an TP Hải Phòng phát hiện và niêm phong tại kho của một cái tên vốn có bề dày lịch sử trong ngành thực phẩm như Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long đã gây rúng động dư luận.
Đây không chỉ là một sự cố hay sai sót trong lưu kho, mà là minh chứng cho một quy trình tiếp nhận nguyên liệu có vấn đề. Khi hàng trăm tấn thịt bệnh có thể "danh chính ngôn thuận" nằm trong kho của một doanh nghiệp lớn, câu hỏi đặt ra là: Hệ thống tự kiểm soát của doanh nghiệp đã ở đâu?
Trong ngành chế biến, nguyên liệu đầu vào quyết định 90% chất lượng thành phẩm. Việc lưu trữ thịt lợn bệnh không chỉ vi phạm nghiêm trọng Luật an toàn thực phẩm mà còn tiềm ẩn những rủi ro cực lớn về dịch bệnh và độc tố không thể triệt tiêu hoàn toàn ngay cả dưới nhiệt độ cao.
Vụ việc phát hiện, niêm phong hơn 120 tấn thịt đông lạnh tại kho Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Nó phản ánh một thực trạng đáng ngại: Khi quy trình giám sát nội bộ bị tê liệt hoặc bị ngó lơ, kho lạnh – vốn được thiết kế để bảo quản sự tươi ngon – lại trở thành nơi che giấu cho những mầm bệnh nguy hiểm trước khi chúng được đưa vào chế biến để trở thành các sản phẩm.
Hệ lụy dây chuyền
Điều đáng quan ngại hơn cả là sự việc này xảy ra trong bối cảnh các ngành chế biến thực phẩm có sử dụng nguyên liệu thịt lợn đang vào mùa cao điểm hoặc hoạt động liên tục với công suất lớn.
Thịt lợn là thành phần cốt lõi của hàng loạt sản phẩm: từ xúc xích, lạp xưởng cho đến các loại nhân bánh trung thu, bánh giò, bánh nhân thịt.
Khác với thịt tươi sống người dân mua tại chợ có thể quan sát bằng mắt thường, thịt dùng trong chế biến thường được xay nhuyễn, tẩm ướp gia vị và phụ gia. Một khi hơn 120 tấn thịt bệnh kia "vượt rào" thành công vào dây chuyền sản xuất, chúng sẽ biến hình thành hàng triệu sản phẩm đẹp mắt trên kệ siêu thị. Khi đó, người tiêu dùng hoàn toàn không biết về nguồn gốc thực sự của thứ họ đang ăn.
Bà Đoàn Thị Hưng (Hải An, Hải Phòng) chia sẻ: “Các bạn nhỏ trong gia đình tôi rất thích ăn các sản phẩm như pate, xúc xích, bánh mì pate. Tuy nhiên, nỗi lo lớn nhất hiện nay là sự lỏng lẻo trong việc thực thi các tiêu chuẩn vệ sinh thực phẩm tại các cơ sở liên kết. Nếu những "ông lớn" đầu ngành còn sai phạm, thì việc kiểm soát tại các xưởng sản xuất nhân bánh hay các lò xúc xích thủ công sẽ còn gian nan đến mức nào?. Tôi rất mong các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, phát hiện, xử lý những hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm, đảm bảo quyền lợi và sức khỏe cho người tiêu dùng”.
Thực tế, công tác đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm cần sự vào cuộc quyết liệt hơn của các quản lý nhà nước. Sự vào cuộc đó không chỉ dừng lại ở việc xử phạt khi sự đã rồi, mà phải là hệ thống giám sát thời gian thực đối với các kho lạnh thực phẩm quy mô lớn và truy xuất nguồn gốc gắt gao cho mọi lô hàng đầu vào.
Để lấy lại niềm tin, các doanh nghiệp ngành thịt và chế biến thực phẩm cần nhìn nhận lại đạo đức kinh doanh như một giá trị sống còn. Việc siết chặt quy trình HACCP hay các tiêu chuẩn ISO không nên chỉ nằm trên giấy tờ để đối phó với các đợt kiểm tra. Thay vào đó, cần có sự minh bạch trong việc công bố nguồn gốc nguyên liệu và sự giám sát chéo giữa các bên: Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng.
Vụ việc phát hiện, niêm phong hơn 120 tấn thịt đông lạnh tại kho Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long là bài học đắt giá về việc đánh đổi uy tín lấy lợi nhuận ngắn hạn. Đã đến lúc người tiêu dùng cần được bảo vệ bằng những hàng rào kỹ thuật thực chất, để sản phẩm được chế biến bán ra thị trường không còn là nỗi lo âu mỗi khi xuất hiện trên bàn ăn gia đình.
Trước đó, theo Cổng thông tin Công an TP Hải Phòng, qua công tác nắm tình hình và các biện pháp nghiệp vụ, ngày 8/9/2025, Phòng Cảnh sát kinh tế - Công an TP Hải Phòng đã phát hiện 2 xe ô tô, bắt giữ đối tượng Lê Bá Doanh (sinh năm 1977, địa chỉ: 12/48 Tôn Đức Thắng, phường An Biên, TP Hải Phòng) và Trịnh Hà Việt (sinh năm 1991, địa chỉ: thôn Thiện Trang, xã Hà Nam, TP Hải Phòng) đang có hành vi vận chuyển, mua bán 1.274,5 kg thịt lợn đã giết mổ, có mùi ôi thiu, không có nguồn gốc xuất xứ, dương tính với virus dịch Tả lợn Châu Phi từ vùng dịch bệnh đến các Công ty, cơ sở chế biến thực phẩm từ thịt lợn trên địa bàn với mục đích tiêu thụ.
Kết quả xét nghiệm xác định các mẫu phẩm thịt lợn lây trên các xe ô tô của Lê Bá Doanh, Trịnh Hà Việt và mẫu phẩm thịt lợn trong các kho lạnh của Công ty Cổ phần Hạ Long có kết quả dương tính với virus Dịch tả lợn Châu Phi. Qua khám xét khẩn cấp trụ sở và các kho hàng thuộc Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long, Công an TP Hải Phòng đã tiến hành niêm phong 4 kho chứa hàng, khoảng 130 tấn thịt lợn đông lạnh. Đến ngày 12/9/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra, Công an thành phố đã ra Quyết định khởi tố vụ án “Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm”.
Ngày 24/12/2025, Cơ quan Cảnh sát điều tra - Công an TP Hải Phòng khởi tố đối với 9 bị can gồm: Bùi Đức Trọng (sinh năm 1979, địa chỉ: Số 8/26/90/191 Đà Nẵng, phường Ngô Quyền, TP Hải Phòng); Lê Bá Doanh (sinh năm 1977, địa chỉ: 12/48 Tôn Đức Thắng, phường An Biên, TP Hải Phòng); Nguyễn Thị Tuyến (sinh năm 1980, địa chỉ: TDP Tiên Xá 2, Mỹ Hào, Hưng Yên); Nguyễn Thị Lan (sinh năm 1977, địa chỉ: thôn Đồng Vị, xã Đông Hưng, Hưng Yên); Đinh Thị Nghị (sinh năm 1982, địa chỉ: thôn Quang Trung, xã Thần Khê, Hưng Yên); Nguyễn Bình Loan (sinh năm 1968, địa chỉ: thôn Trần Phú, xã Thần Khê, Hưng Yên); Phạm Xuân Toan (sinh năm 1975, địa chỉ: thôn Đông Đô Kỳ, xã Thần Khê, tỉnh Hưng Yên), Nguyễn Gia Đạt (sinh năm 1971, địa chỉ: thôn Kim Ngọc 3, xã Bắc Tiên Hưng, tỉnh Hưng Yên), Trịnh Hà Việt (sinh năm 1991, địa chỉ: thôn Thiện Trang, xã Hà Nam, TP Hải Phòng) cùng về hành vi cung cấp, mua bán thực phẩm có nguồn gốc từ lợn chết, lợn ốm yếu do mắc dịch tả lợn châu Phi theo khoản 4 Điều 317 BLHS.
Cùng với việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can, toàn bộ mặt hàng liên quan số nguyên liệu nhiễm bệnh đã được thu hồi và tiêu hủy theo đúng quy trình, không để phát sinh dịch bệnh.
Về phía Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long, trong công văn gửi Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội ngày 8/1, Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long nêu rõ, toàn bộ 9 đối tượng bị bắt giữ, khởi tố không có bất kỳ ai là người lao động, cán bộ quản lý hay nhân viên của Công ty. Công ty là bên có liên quan trong vụ việc với tư cách là đơn vị tiếp nhận nguyên liệu trên cơ sở hồ sơ, chứng từ được bên bán cung cấp đầy đủ, hợp lệ và do các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cấp theo quy định. Nội dung này đã được các cơ quan chức năng ghi nhận trong quá trình điều tra, xác minh.
Theo Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long, ngay sau khi phát hiện sự việc (tháng 9/2025), công ty đã chủ động báo cáo và phối hợp đầy đủ, kịp thời, minh bạch với các cơ quan chức năng trong suốt quá trình điều tra, nghiêm túc thực hiện quyết định cách ly và tiêu hủy toàn bộ lô nguyên liệu vi phạm theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đồng thời, rà soát lại toàn bộ quy trình kiểm soát nguyên liệu đầu vào và lựa chọn nhà cung cấp nhằm tăng cường biện pháp phòng ngừa rủi ro trong chuỗi cung ứng.
Doanh nghiệp cũng đánh giá mức độ ảnh hưởng đến hoạt động của Công ty, xác định đây là sự cố nghiêm trọng trong chuỗi cung ứng, có ảnh hưởng nhất định đến uy tín và hoạt động sản xuất kinh doanh trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, toàn bộ lô nguyên liệu vi phạm không được đưa vào sản xuất và không cung ứng ra thị trường. Các sản phẩm của công ty đang lưu thông trên thị trường đều đáp ứng đầy đủ các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, được kiểm soát nghiêm ngặt theo quy trình nội bộ. Nhà máy của Công ty hiện vẫn duy trì đầy đủ các chứng nhận quản lý an toàn thực phẩm như ISO 22000, FSSC 22000, và chịu sự kiểm tra, giám sát thường xuyên của các cơ quan chức năng.
Đến thời điểm hiện tại, hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty vẫn diễn ra ổn định, liên tục và tuân thủ đúng quy định pháp luật, không phát sinh gián đoạn trọng yếu.
Bên cạnh đó, theo ghi nhận của Diễn đàn Doanh nghiệp, từ sáng 8/1, nhiều siêu thị lớn như AEON, GO!, COOPMART... cũng đã tiến hành thu hồi các sản phẩm của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long trên kệ hàng.
Đại diện một siêu thị trên địa bàn TP Hải Phòng chia sẻ: “Khi nhận được thông tin, chúng tôi cũng đã cho thu hồi các sản phẩm trên kệ cất vào trong kho để chờ hướng xử lý tiếp theo. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng chờ thông báo chính thức sau khi kiểm tra. Mặt khác, chúng tôi cũng chờ hướng xử lý từ tập đoàn, phía kiểm soát chất lượng do còn liên quan đến số lô”.
