Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa luật để "chắp cánh" cho ngành du lịch
Dù đã gặt hái được nhiều kết quả tích cực trong những năm qua, thế nhưng, để du lịch có thể trở thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, việc điều chỉnh hành lang pháp lý được cho là cần thiết.
Văn phòng Chính phủ vừa có Thông báo số 34/TB-VPCP kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Mai Văn Chính tại cuộc họp Ban Chỉ đạo Nhà nước về Du lịch.
Thông báo nêu rõ, năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là năm diễn ra Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ mới; năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026-2030.
Trong bối cảnh tình hình quốc tế dự báo còn nhiều biến động, rủi ro, kinh tế phục hồi chậm, để đạt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế và 150 triệu lượt khách nội địa, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng chung của cả nước, các bộ, ngành, địa phương cần quán triệt tinh thần: “Quyết tâm cao, hành động quyết liệt, hiệu quả thực chất”; chuyển từ tư duy “phục hồi” sang tư duy “tăng trưởng, cạnh tranh và phát triển bền vững”.
Phó Thủ tướng giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát toàn diện Luật Du lịch năm 2017 và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan; đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp, tạo hành lang pháp lý thông thoáng, mang tính kiến tạo cho phát triển.
Đồng thời, nghiên cứu, nắm bắt xu hướng, nhu cầu của du khách để xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm du lịch phù hợp, tập trung vào các dòng sản phẩm du lịch cao cấp, có giá trị gia tăng cao như: du lịch xanh, du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch MICE, du lịch golf; chú trọng khai thác các thị trường khách quốc tế có mức chi tiêu cao, thời gian lưu trú dài ngày.
Nghiên cứu, tham mưu các chính sách mang tính đột phá để tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực; khuyến khích đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong du lịch; tham mưu bổ sung, điều chỉnh Quy hoạch hệ thống du lịch thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045 bảo đảm phù hợp với quy hoạch hệ thống đô thị, nông thôn và việc sắp xếp đơn vị hành chính, tạo không gian phát triển mới cho du lịch…
Thực tế cho thấy, trong những năm qua, ngành du lịch đã gặt hái không ít thành công, điển hình năm 2025 vừa qua, với những cách làm sáng tạo, hiệu quả, du lịch Việt Nam đã đạt được những kết quả kỷ lục khi đón được hơn 21 triệu lượt khách quốc tế; 137 triệu lượt khách nội địa; đạt mức tổng thu từ du lịch hơn 1 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, cơ chế, chính sách về du lịch vẫn còn đó không ít tồn tại, hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ hạn chế sự phát triển của ngành.
Cụ thể, một số quy định của Luật Du lịch 2017 và Nghị định 168/2017/NĐ-CP chưa phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, đặc biệt trong quản lý khu, điểm du lịch. Không chỉ có vậy, vấn đề xác minh văn bằng, chứng chỉ hướng dẫn viên; quy trình cấp Giấy chứng nhận cập nhật kiến thức;... vẫn còn những vướng mắc.
Chia sẻ tại Hội nghị tham vấn doanh nghiệp về điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực du lịch năm 2025 vừa qua, Phó Chủ tịch, Tổng Giám đốc Hanoi Tourism Nhữ Thị Ngần cho biết, doanh nghiệp gặp khó khăn trong xác lập hóa đơn đối với các đoàn khách không có danh sách đầy đủ từ thời điểm ký hợp đồng, khi khách thường thay đổi gần ngày khởi hành. Điều này gây khó khăn trong việc xuất hóa đơn hợp lệ, ảnh hưởng tới công tác hạch toán doanh thu.
Đồng quan điểm, một số doanh nghiệp cũng cho rằng, quy định cấp thẻ hướng dẫn viên còn bất cập, chưa phản ánh đúng yêu cầu chuyên môn; loại hình “nhà nghỉ du lịch” và “nhà ở có phòng cho khách thuê” chưa được phân cấp kiểm tra hợp lý, gây khó khăn trong việc giám sát chất lượng. Công tác thẩm định cơ sở vật chất tại homestay, farmstay còn nhiều hạn chế, trong khi du lịch cộng đồng ngày càng phát triển nhưng thiếu chính sách quản lý đặc thù, nhất là liên quan đến quy hoạch đất đai.
Trước thực tế đã nêu, các ý kiến bày tỏ, việc sửa đổi Luật Du lịch hiện nay là cần thiết để tạo lập hành lang pháp lý phù hợp giúp giải quyết những khó khăn, vướng mắc chính sách, thúc đẩy ngành du lịch phát triển.
Góp ý sửa đổi Luật, nhiều ý kiến cho rằng, lĩnh vực lữ hành cần bổ sung quy định yêu cầu doanh nghiệp nộp Giấy ký quỹ mới trong 15 ngày khi có thay đổi; hoàn thiện cơ chế quản lý đối với các điểm tham quan chưa được công nhận; quy định trách nhiệm thông báo thời gian bắt đầu hoạt động; thực hiện tái thẩm định khu, điểm du lịch để bảo đảm chất lượng dịch vụ ổn định.
Về lĩnh vực lưu trú, các ý kiến đề nghị, xem xét quy định bắt buộc xếp hạng đối với khách sạn từ 1 đến 5 sao; phân cấp UBND cấp xã kiểm tra điều kiện tối thiểu của cơ sở phục vụ khách du lịch để rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; xuất bổ sung quy định quản lý nhà khách, trung tâm điều dưỡng thuộc các bộ, ngành và hoàn thiện chính sách đối với loại hình du lịch mạo hiểm có nguy cơ rủi ro cao…
Được biết, hiện cả nước có 4.437 doanh nghiệp lữ hành quốc tế trong đó có 1.332 công ty cổ phần, 3.099 công ty TNHH và 06 doanh nghiệp tư nhân. Cả nước hiện cũng có 09 khu du lịch cấp quốc gia, 66 khu du lịch cấp tỉnh và 530 điểm du lịch đã được công nhận; có 289 cơ sở lưu trú hạng 5 sao với 94.599 buồng; 345 cơ sở lưu trú hạng 4 sao với 47.536 buồng. Để “chắp cánh” cho ngành du lịch, một hành lang pháp lý hoàn thiện sẽ là động lực quan trọng trong bối cảnh hiện nay.