Chuyên đề

Giá dầu tiếp tục tăng

Giá dầu thế giới tiếp tục duy trì đà tăng trong những ngày cuối tháng 1/2026, phản ánh sự nhạy cảm ngày càng lớn của thị trường năng lượng toàn cầu trước những rủi ro địa chính trị, gián đoạn nguồn cung và các yếu tố thời tiết cực đoan. Trong bối cảnh căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang, cùng với những bất ổn kéo dài tại Trung Đông, Biển Đen và khu vực Bắc Mỹ, thị trường dầu mỏ đang phát đi tín hiệu rõ ràng rằng cán cân cung cầu thực tế đang thắt chặt hơn đáng kể so với các dự báo trước đó.

Sáng ngày 30/01/2026, vào lúc 9h00 theo giờ Việt Nam, giá dầu thô Brent đã vượt mốc tâm lý quan trọng, đạt 70,71 USD/thùng, trong khi giá dầu thô ngọt nhẹ Texas (WTI) giao dịch ở mức 65,24 USD/thùng. Đà tăng này diễn ra trong bối cảnh đồng USD suy yếu trên diện rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho các hàng hóa định giá bằng USD, đồng thời phản ánh những lo ngại ngày càng rõ nét về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu.

Theo đánh giá của các chiến lược gia hàng hóa tại ING Group, thị trường đang đặc biệt chú ý tới khả năng Mỹ có thể tiến hành các hành động cứng rắn hơn nhằm vào Iran, nếu tiến trình đàm phán về chương trình hạt nhân không đạt được kết quả. Ông Warren Patterson và bà Ewa Manthey nhận định thị trường đang ngày càng lo ngại về hành động tiềm tàng của Mỹ đối với Iran. Trong bối cảnh đó, chuyến thăm Thổ Nhĩ Kỳ của Ngoại trưởng Iran trong ngày 30/1 và đề xuất của Ankara về vai trò trung gian hòa giải giữa Mỹ với Iran được xem là những yếu tố mang tính ngoại giao quan trọng, song chưa đủ để xoa dịu hoàn toàn tâm lý lo ngại của giới đầu tư.

Trên thực tế, diễn biến của thị trường kỳ hạn cho thấy mức độ khan hiếm của dầu mỏ đang lớn hơn nhiều so với những gì các bảng cân đối cung cầu truyền thống thể hiện. Đường cong giá kỳ hạn đã dịch chuyển sâu hơn vào trạng thái nghịch đảo trong suốt tháng 1, phản ánh nhu cầu đối với nguồn cung giao ngay cao hơn đáng kể so với nguồn cung trong tương lai. Đáng chú ý, cấu trúc nghịch đảo này hiện đã kéo dài tới các hợp đồng giao tháng 8/2027, cho thấy kỳ vọng thắt chặt nguồn cung không chỉ mang tính ngắn hạn.

Song song với đó, chênh lệch giá dầu Brent kỳ hạn 12 tháng trên sàn ICE đang giao dịch quanh mức 5 USD/thùng, mức cao nhất kể từ tháng 6/2025. Diễn biến này càng củng cố nhận định rằng rủi ro địa chính trị đang quay trở lại thị trường với cường độ lớn hơn.

Bên cạnh yếu tố Trung Đông, sự gián đoạn nguồn cung từ Kazakhstan cũng góp phần đáng kể vào trạng thái khan hiếm hiện tại, khi lượng dầu bốc dỡ tại cảng của Tập đoàn Đường ống Caspian (CPC) đã sụt giảm mạnh do hoạt động sửa chữa sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái cuối năm ngoái. Dù công tác sửa chữa hiện đã hoàn tất và lưu lượng bốc dỡ dự kiến trở lại bình thường, nhưng những tổn thất tạm thời trong thời gian qua đã để lại tác động rõ nét lên tâm lý thị trường.

“Một yếu tố quan trọng khác khiến thị trường dầu mỏ trở nên căng thẳng hơn so với các dự báo ban đầu là sự thay đổi trong dòng chảy thương mại dầu thô của Nga. Trong bối cảnh Mỹ gia tăng lệnh trừng phạt và Liên minh châu Âu cấm nhập khẩu các sản phẩm lọc dầu từ Nga, nhu cầu mua dầu Nga từ một số nhà máy lọc dầu quốc tế đã suy giảm.

Đặc biệt, nhiều nhà máy lọc dầu tại Ấn Độ buộc phải chuyển sang chế biến dầu không phải của Nga nhằm đảm bảo khả năng tiếp tục xuất khẩu sản phẩm sang thị trường EU. Khó khăn mà Nga gặp phải trong việc tìm kiếm người mua được phản ánh qua lượng lớn dầu của Nga đang tồn đọng trên biển. Nhìn chung, việc tăng lượng dầu dự trữ thường được coi là yếu tố tiêu cực, nhưng trong trường hợp số lượng người mua bị hạn chế, điều này không hẳn là một tín hiệu tiêu cực đối với cán cân cung cầu toàn cầu”, các chuyên gia phân tích.

Rủi ro nguồn cung hiện hữu

Từ góc nhìn trong nước, Sở Giao dịch hàng hoá Việt Nam (MXV) cho biết ngoài động lực chính thúc đẩy giá dầu tăng mạnh do gián đoạn nguồn cung và tình trạng căng thẳng địa chính trị, thì tại Mỹ, một đợt bão mùa đông nghiêm trọng đang đe dọa trực tiếp đến hoạt động sản xuất năng lượng tại khu vực Bờ Vịnh, trung tâm lọc hóa dầu lớn nhất quốc gia này. Các dự báo cho thấy sản lượng dầu của Mỹ có thể sụt giảm tới 2 triệu thùng/ngày, tương đương khoảng 15% tổng sản lượng quốc gia, do hàng loạt cơ sở khai thác và lọc dầu gặp trục trặc vận hành.

Tác động của thời tiết cực đoan còn thể hiện rõ qua hoạt động thương mại năng lượng, khi xuất khẩu dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ khu vực Bờ Vịnh đã rơi về mức 0 trong kỳ nghỉ cuối tuần vừa qua, là diễn biến hiếm gặp trong lịch sử gần đây. Điều này làm dấy lên lo ngại về khả năng tồn kho năng lượng sụt giảm mạnh nếu điều kiện thời tiết khắc nghiệt tiếp tục kéo dài trong những tuần tới.

Dữ liệu mới nhất Cơ quan Năng lượng Hoa Kỳ cho thấy lượng khí đốt tự nhiên dự trữ tại Mỹ đã giảm 242 tỷ feet khối, tương đương khoảng 6,85 tỷ m³ khí trong tuần gần nhất. Mức sụt giảm này nhìn chung phù hợp với kỳ vọng của thị trường. Tổng lượng dự trữ hiện vẫn cao hơn 7,9% so với cùng kỳ năm ngoái và cao hơn 5,3% so với mức trung bình 5 năm. Tuy nhiên, do dữ liệu mới chỉ phản ánh tình hình đến ngày 23/1, giới phân tích cho rằng cần chờ thêm báo cáo tuần tới để đánh giá đầy đủ tác động của cơn bão mùa đông đang diễn ra.

Ngoài các yếu tố trên, MXV cho rằng tâm lý thị trường còn được củng cố bởi kỳ vọng liên minh OPEC+ sẽ tiếp tục duy trì chính sách thắt chặt sản lượng hiện tại, thay vì nới lỏng nguồn cung trong cuộc họp sắp tới. Trong bối cảnh nguồn cung đối mặt với nhiều rủi ro đồng thời, bất kỳ tín hiệu duy trì kỷ luật sản lượng nào từ OPEC+ cũng có thể tiếp tục đóng vai trò là lực đỡ quan trọng cho giá dầu.

Nhìn chung, đà tăng của giá dầu hiện nay không chỉ xuất phát từ các yếu tố mang tính thời điểm, mà còn phản ánh những thay đổi trong cán cân cung cầu năng lượng toàn cầu. Khi rủi ro địa chính trị, thời tiết cực đoan và các biện pháp trừng phạt tiếp tục đan xen, thị trường dầu mỏ nhiều khả năng sẽ duy trì trạng thái biến động mạnh trong thời gian tới, với mức giá cao hơn so với những dự báo thận trọng trước đây.

Giá bán lẻ xăng dầu trong nước nói trên được liên Bộ Công Thương - Tài chính điều chỉnh từ 15 giờ chiều 29/1/2025. Theo đó, xăng E5RON92 tăng 56 đồng/lít; xăng RON95 tăng 214 đồng/lít; dầu diesel tăng 473 đồng/lít; dầu hỏa tăng 226 đồng/lít; dầu mazut tăng 761 đồng/kg.

Một doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu dự đoán diễn biến thị trường hiện nay, giá bán lẻ xăng dầu trong kỳ điều hành tới có thể sẽ tăng.

Diễm Ngọc