Kinh tế
Giải ngân đầu tư công: Nền tảng khơi thông nguồn lực
Đầu tư công năm 2025 không chỉ dừng lại ở những con đường cao tốc hay những nhịp cầu, mà còn là sự khẳng định về một quốc gia đang chủ động kiến tạo không gian phát triển mới.
Theo kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao năm 2026, tổng vốn đầu tư công nguồn ngân sách Nhà nước lên tới gần 1 triệu tỷ đồng, cao hơn khoảng 93 nghìn tỷ đồng so với năm 2025 - Quy mô vốn “kỷ lục” này là nguồn lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng.
Dấu ấn 2025
Năm 2025, Thủ tướng giao kế hoạch đầu tư vốn ngân sách Nhà nước cho các bộ, ngành, địa phương 905.481,7 tỷ đồng; kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương năm 2025 các địa phương giao tăng so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao là 208.833,1 tỷ đồng; kế hoạch vốn các năm trước được phép kéo dài sang năm 2025 là 66.620,6 tỷ đồng.
Như vậy, năm 2025 đã ghi nhận lượng vốn đầu tư công lớn nhất từ trước tới nay với 1.180.935,4 tỷ đồng.
Tính đến ngày 31/01/2026, tổng số vốn đầu tư công năm 2025 giải ngân đạt 858.621,8 tỷ đồng, tương đương 94,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân là 320.358,1 tỷ đồng, đạt 74,5%; vốn ngân sách địa phương lả 538.263,7 tỷ đồng, đạt 113,1%
So với cùng kỳ năm 2024, kết quả giải ngân năm 2025 cao hơn 3,4% về tỷ lệ và 234.081,4 tỷ đồng về số tuyệt đối. Đây là mức tăng đáng kể trong bối cảnh triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ lớn như sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và thực hiện hàng loạt cải cách thể chế sâu rộng.
Đáng chú ý, nhiều bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt và vượt mức bình quân chung của cả nước, tiêu biểu như Bộ Tài chính, Bộ Công thương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; cùng các địa phương như Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng, Thanh Hóa, Đồng Tháp…
Thực tế, đến hết năm 2025, cả nước đã hoàn thành 3.345 km đường bộ cao tốc, vượt xa mục tiêu đề ra; cơ bản hoàn thành Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1; nhiều tuyến vành đai, đường ven biển, cảng biển, đường sắt đô thị được đưa vào khai thác. Qua đó cho thấy, sự chuyển biến tích cực trong công tác tổ chức thực hiện và trách nhiệm của các cấp, các ngành.
Không chỉ thúc đẩy phát triển hạ tầng sâu rộng, đầu tư công được cho cũng góp phần quan trọng thúc đẩy cơ cấu lại các ngành, các vùng, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế và an sinh xã hội, giữa vùng động lực và vùng khó khăn.
Đòn bẩy cho tăng trưởng
Trong giai đoạn 2026–2030, đầu tư công được cho sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng dài hạn, với mục tiêu xây dựng thêm 2.000 km đường cao tốc, đồng thời triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn gồm đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, sân bay Long Thành giai đoạn 2, các tuyến đường sắt kết nối cảng biển – sân bay, dự án cảnh quan sông Hồng, dự án điện hạt nhân và các dự án hạ tầng để khai thác hiệu quả không gian ngầm...
Các chuyên gia cho rằng, đầu tư công không đơn thuần là công cụ kích cầu ngắn hạn mà là đòn bẩy năng lực cạnh tranh quốc gia, để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế ít nhất 10% từ năm 2026 trở đi.
Theo GS, TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng, đầu tư công tăng lên đồng nghĩa với tổng cầu tăng lên, từ đó lan tỏa đến các ngành nghề khác, tiếp sức cho nền kinh tế phát triển.
“Đầu tư công tăng lên chúng ta tăng được cầu của Chính phủ, từ đó lan tỏa, tác động đến cầu của các ngành khác. Yếu tố thứ hai là đầu tư công tốt giúp cho hạ tầng phát triển tốt, giúp cho các ngành nghề khác phát triển theo về lâu dài”, vị chuyên gia này bày tỏ.
Đồng tình với quan điểm này, ông Nguyễn Văn Lâm, Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính, ngân sách của Quốc hội cũng cho rằng, đầu tư công chính là động lực thúc đẩy đầu tư tư nhân.
“Đầu tư công luôn là động lực rất lớn cho tăng trưởng bởi vì đầu tư công sẽ tạo ra các dự án, công trình để mà hỗ trợ cho các lĩnh vực của nền kinh tế, xã hội. Đầu tư công còn kéo theo các nguồn lực của đầu tư tư và tổng thể các nguồn lực đầu tư của xã hội”, vị này cho hay.
Xoay quanh vấn đề đã nêu, không ít ý kiến cũng bày tỏ, đầu tư công không chỉ dừng lại ở những con đường cao tốc hay những nhịp cầu, mà còn là sự khẳng định về một quốc gia đang chủ động kiến tạo không gian phát triển mới. Bởi khi dòng “vốn mồi” chảy đến đâu, cơ hội việc làm, sự thịnh vượng và sự năng động của doanh nghiệp sẽ trỗi dậy đến đó.
Được biết, liên quan đến công tác giải ngân vốn đầu tư công, tại Hội nghị toàn quốc thúc đẩy đầu tư công năm 2025 và năm 2026 tháng 01/2026 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu các Bộ trưởng, Trưởng ngành, Chủ tịch UBND cấp tỉnh xác định rõ giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm; nêu cao tinh thần trách nhiệm, phát huy vai trò của người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện;
Thường xuyên rà soát, đôn đốc, kịp thời phát hiện và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh của từng dự án, nhất là các dự án trọng điểm; cá thể hóa trách nhiệm đến từng cá nhân; coi kết quả giải ngân là một trong những căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ hằng năm của tổ chức, cá nhân.
“Mục tiêu không thay đổi là giải ngân 100% vốn của năm 2025, 2026 và gắn với nâng cao hiệu quả sử dụng vốn (giảm hệ số ICOR từ khoảng 6 xuống còn 4,5). Muốn vậy, phải chuẩn bị tốt công tác đầu tư, bảo đảm kịp tiến độ và bảo đảm chất lượng, sớm đưa các công trình, dự án vào khai thác”, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ.