Chính trị - Xã hội
Khơi dòng thể chế (Bài 3): Sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ
Từ “kim chỉ nam” xuyên suốt của Đảng, Nhà nước, bên cạnh những dấu ấn đậm nét của Quốc hội, việc khơi dòng thể chế, không thể không kể đến sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ.
Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, tình hình trong nước cũng đứng trước không ít khó khăn, thách thức đan xen cơ hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã kiên định mục tiêu, linh hoạt giải pháp, hành động quyết liệt, hiệu quả, tạo chuyển biến rõ nét trên hầu hết các lĩnh vực. Đặc biệt trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế.
Dấu ấn từ thực tế
Năm 2025 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đây được xem là năm bản lề của Việt Nam, là năm cuối thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2020-2025, là năm tăng tốc, bứt phá để thực hiện đạt kết quả cao nhất kế hoạch đề ra; đồng thời tích cực chuẩn bị, củng cố nền tảng cho giai đoạn 2026-2030, tạo tiền đề đưa đất nước ta bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và tính bền vững.
Một trong những dấu ấn nổi bật thể hiện sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ là công tác đột phá thể chế khi khối lượng công việc lập pháp đồ sộ được hoàn thành trong điều kiện yêu cầu cao về tiến độ, chất lượng và tính đồng bộ.
Chỉ riêng trong năm 2025, Chính phủ đã trình Quốc hội thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013; 99 Luật, Nghị quyết quy phạm pháp luật. Đây là con số kỷ lục trong một năm của cả nhiệm kỳ.
Cùng với đó, Chính phủ ban hành 377 Nghị định, Nghị quyết quy phạm pháp luật; các bộ, ngành ban hành hoặc trình ban hành 1.404 văn bản; các địa phương ban hành khoảng 13.000 văn bản quy phạm pháp luật.
Điều đáng chú ý là các văn bản này đã tập trung trực diện vào những “điểm nghẽn” lâu nay của nền kinh tế - xã hội, từ đất đai, môi trường, đầu tư, kinh doanh đến y tế, giáo dục, khoa học, công nghệ, an sinh xã hội.
Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, mục tiêu “năm 2025, cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ những “điểm nghẽn” do quy định pháp luật” được đặt ra trong Nghị quyết số 66-NQ/TW đã cơ bản hoàn thành. Đây là cơ sở chính trị quan trọng để các cơ quan có thẩm quyền ra nhiều quyết sách chiến lược, chưa có tiền lệ trong công tác xây dựng pháp luật, xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm,” đưa thể chế từ “điểm nghẽn của điểm nghẽn” thành lợi thế cạnh tranh quốc gia, mở đường cho kiến tạo phát triển.
Nghị quyết số 66-NQ/TW đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đổi mới công tác thi hành pháp luật. Yêu cầu này đã được triển khai thi hành với việc chú trọng rà soát, tháo gỡ các “điểm nghẽn” pháp luật, cải cách thủ tục hành chính, nhất là trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân như đất đai, môi trường, y tế, giáo dục, khoa học, công nghệ, an sinh xã hội...
“Công tác rà soát, kiểm tra, xử lý, hợp nhất và hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật từng bước đi vào nền nếp. Cơ chế đối thoại, tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân và doanh nghiệp được chú trọng hơn, góp phần tháo gỡ kịp thời những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn”, Bộ trưởng Bộ Tư pháp chia sẻ.
Tiếp tục xây chắc “bệ phóng” cho tăng trưởng
Từ những kết quả đã và đang đạt được trong năm 2025 và những năm trước đó, ngay từ đầu năm 2026, Chính phủ tiếp tục thể hiện sự quyết liệt trong xây dựng và hoàn thiện thể chế.
Tại Thông báo số 44/TB-VPCP kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo rà soát, xử lý vướng mắc trong hệ thống pháp luật trong Phiên họp lần thứ 7 vừa qua, Ban Chỉ đạo yêu cầu các bộ ngành, địa phương khi triển khai thực hiện các nhiệm vụ trong Quý I và năm 2026 phải bảo đảm 06 mục tiêu:
Đề cao trách nhiệm, phát huy vai trò của người đứng đầu, Bộ trưởng các Bộ, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trực tiếp chỉ đạo tập trung, tổ chức thực hiện công tác xây dựng pháp luật. Các đồng chí Lãnh đạo Chính phủ phụ trách lĩnh vực tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo Bộ trưởng, trưởng ngành trong công tác rà soát, xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
Tiếp tục xác định thể chế là “đột phá của đột phá” để có cơ chế đầu tư phù hợp, ưu tiên bố trí nguồn lực, cơ sở vật chất và các điều kiện bảo đảm khác tương xứng.
Tập trung cho công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật để "chuyển đổi trạng thái" của thể chế từ "điểm nghẽn của điểm nghẽn" trở thành lợi thế cạnh tranh quốc gia và động lực, nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.
Xoay chuyển tình thế trong huy động các nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo, trong đó lưu ý tập trung huy động các nguồn lực để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, đáp ứng yêu cầu phát triển trong tình hình mới.
Đổi mới tư duy xây dựng pháp luật từ "không quản được thì cấm" sang "kiến tạo phát triển", bảo đảm chất lượng, hiệu quả hơn, thực hiện "ai làm tốt nhất thì giao", tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính.
Xác định rõ tinh thần xây dựng thể chế, pháp luật để tạo động lực cho xây dựng, phát triển đất nước là chiến lược, là cơ bản, lâu dài và "phòng, chống là thường xuyên, quan trọng", phục vụ công tác quản lý trên các lĩnh vực.
Đáng nói, về triển khai nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo trong Quý I và năm 2026, Ban Chỉ đạo yêu cầu các Bộ, cơ quan, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, các Bộ trưởng, trưởng ngành, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo việc xây dựng, hoàn thiện thể chế của ngành mình, lĩnh vực, địa bàn mình phụ trách;
Đề cao vai trò, tinh thần chủ động, chịu trách nhiệm toàn diện, tập trung thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao, trong đó bảo đảm thể chế hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, không để tình trạng "Luật chờ Nghị định, Nghị định chờ Thông tư", tập trung xử lý dứt điểm tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết trong tháng 01 năm 2026.
Tiếp tục hoàn thiện kết quả rà soát, bảo đảm xác định chính xác nội dung, thực hiện phương án xử lý và thời gian xử lý đối với những nội dung được xác định là khó khăn, vướng mắc do quy định pháp luật, nhất là nội dung liên quan đến chính quyền địa phương 2 cấp và các vướng mắc, khó khăn trong các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền ban hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ.
Tập trung rà soát kỹ các quy định của pháp luật để phục vụ cho việc xây dựng và hoàn thiện các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết được đưa vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội; đồng thời, chuẩn bị kỹ nội dung các hồ sơ dự án luật, nghị quyết phục vụ các phiên họp Chính phủ về chuyên đề xây dựng pháp luật, bảo đảm chất lượng, thời hạn theo quy định.