Ô tô - Xe máy

“Xu hướng mù quáng”

Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) vừa đề xuất quy định mới yêu cầu các hãng xe phải duy trì phím điều khiển vật lý cho các tính năng cốt lõi nhằm đảm bảo an toàn giao thông.

Theo đó, các nhóm chức năng sau đây không được phép tích hợp hoàn toàn vào màn hình: hệ thống chiếu sáng với đèn báo rẽ (xi-nhan), đèn cảnh báo nguy hiểm (nháy kép), còi; hệ thống truyền động với cần số hoặc nút sang số; hệ thống hỗ trợ lái xe với công tắc kích hoạt các hệ thống hỗ trợ lái xe nâng cao (ADAS); hệ thống an toàn và khẩn cấp với gạt mưa, sưởi, làm tan sương kính chắn gió, cửa sổ điện, hệ thống gọi khẩn cấp (AECS) và công tắc ngắt nguồn xe điện.

Không chỉ yêu cầu có nút bấm vật lý, cơ quan soạn thảo còn đưa ra các quy chuẩn kỹ thuật chi tiết để đảm bảo hiệu quả sử dụng thực tế. Các nút bấm phải có kích cỡ tối thiểu, vị trí của các nút này phải được cố định, phải hoạt động ổn định ngay cả khi hệ thống thông tin giải trí của xe gặp sự cố hoặc mất điện hoàn toàn…

Quy định này dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, sau nửa năm khi quy định cấm thiết kế tay nắm cửa dạng ẩn trên ô tô chính thức có hiệu lực. Động thái này diễn ra trong bối cảnh các hãng xe năng lượng mới (NEV) tại Trung Quốc đang chạy theo xu hướng tối giản hóa khoang lái. Hầu hết các nút bấm truyền thống đã bị loại bỏ để tích hợp vào màn hình cảm ứng trung tâm hoặc màn hình giải trí.

Thiết kế khoang lái chỉ có màn hình, vốn được coi là biểu tượng của công nghệ hiện đại. Tuy nhiên, theo giới chuyên môn, đây là một “xu hướng mù quáng” của ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc.

Tại Trung Quốc có tới 60% số xe năng lượng mới được cho là quá phụ thuộc vào màn hình cảm ứng và bảng điều khiển phản hồi xúc giác. Hầu hết các chức năng quan trọng, từ điều chỉnh âm lượng đến cài đặt nhiệt độ trong cabin, đều được điều khiển thông qua màn hình cảm ứng. Tuy nhiên, với nhiều mẫu xe, công nghệ này lại khó sử dụng, có khả năng làm gián đoạn sự tập trung của người lái, khi buộc phải rời mắt khỏi đường để thao tác, có thể gây mất an toàn.

Theo MIIT, việc sửa đổi tiêu chuẩn quốc gia nhằm mục đích đảm bảo các bộ phận điều khiển chính luôn dễ tiếp cận và dễ sử dụng. Mục tiêu quan trọng nhất là cho phép người lái vận hành xe mà không cần nhìn vào màn hình (thao tác mù), từ đó giảm thiểu sự phân tâm và không quá phụ thuộc vào thông tin thị giác khi đang di chuyển.

Khắc phục sai lầm

Việc Trung Quốc (thị trường ô tô lớn nhất thế giới) thắt chặt quy định về giao diện điều khiển có thể tạo ra tác động dây chuyền, buộc các hãng xe toàn cầu phải thay đổi triết lý thiết kế.

Hơn 5 năm qua, ngành công nghiệp ô tô thế giới đã chạy theo xu hướng màn hình hóa tất cả các chức năng điều khiển. Những chiếc xe có màn hình cảm ứng cỡ lớn, tích hợp nhiều chức năng điều khiển ngày càng chiếm ưu thế. Tuy nhiên, đây là ô tô chứ không phải là điện thoại di động. Nó có thể gây ra mất an toàn khi tham gia giao thông.

Ford là một trong những nhà sản xuất sớm nhận ra vấn đề này. Hãng xe Mỹ đã đưa các nút bấm và núm xoay trở lại khoang lái. Một loạt phiên bản của Ranger, Everest, Explorer đến Mustang Mach-E có sự kết hợp giữa màn hình lớn với nhiều nút bấm vật lý.

Tập đoàn Volkswagen xác nhận đưa các nút bấm vật lý trở lại trên toàn bộ sản phẩm của hãng từ năm 2026. Volkswagen cho biết, họ đã lắng nghe ý kiến đóng góp từ khách hàng. Đa số tài xế đã yêu cầu nhà sản xuất nên đưa một số chức năng cơ bản quay trở lại sử dụng các nút bấm hay công tắc truyền thống dạng cơ học. Nhà sản xuất ô tô hàng đầu của Đức đã không ngần ngại tuyên bố rằng, việc hoàn toàn dựa vào màn hình cảm ứng là một sai lầm.

Tập đoàn Hyundai cũng bắt đầu điều chỉnh. Sau khi đạt đến đỉnh cao của xu hướng màn hình cảm ứng, gần như không có nút bấm vật lý nào trên 1 số mẫu xe, nhà sản xuất ô tô Hàn Quốc hiện đang đưa các nút điều khiển vật lý trở lại. Hyundai thừa nhận, người tiêu dùng cảm thấy không thoải mái với một hệ thống toàn dựa trên cảm ứng. Qua thử nghiệm nội bộ, Hyundai nhận thấy người lái dễ bị căng thẳng và bực bội khi phải thao tác nhanh với một số tính năng nhất định nhưng lại bị cản trở bởi các menu trên màn hình cảm ứng.

Euro NCAP (Chương trình đánh giá tính năng an toàn xe hơi châu Âu) đã cập nhật các tiêu chuẩn đánh giá an toàn. Theo đó, từ ngày 1/1/2026, những chiếc xe không có nút bấm vật lý cho các chức năng quan trọng như đèn xi-nhan, đèn báo nguy hiểm, còi, cần gạt nước và tín hiệu SOS… sẽ nhận được điểm thấp hơn trong các bài kiểm tra va chạm.

Sự trở lại của các nút bấm vật lý cho thấy ngành công nghiệp ô tô phải tìm đến sự cân bằng. Số hóa quan trọng, nhưng không phải tất cả mọi thứ đều có thể chuyển lên màn hình.

HẢI LINH