Nhà nhập khẩu Mỹ sẽ được hoàn thuế sau phán quyết mới của tòa án?

Sau khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng các mức thuế do Tổng thống Donald Trump áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế là vi hiến, sự chú ý hiện chuyển sang câu hỏi: liệu các doanh nghiệp nhập khẩu đã nộp thuế có được hoàn tiền hay không.

Ngay cả khi các khoản thuế này được hoàn trả, các chuyên gia cho rằng có thể phải mất nhiều năm để xây dựng một cơ chế hoàn tiền cho doanh nghiệp.

Trong thời gian trước mắt, họ khuyến nghị các công ty nên ưu tiên thực hiện các bước pháp lý chính thức để phản đối thuế, nhằm thể hiện rõ quan điểm của mình.

Tại Mỹ, các nhà nhập khẩu thường có tối đa 314 ngày kể từ khi hàng hóa được thông quan để yêu cầu hoàn thuế. Khi nhập khẩu, họ trước tiên nộp một khoản thuế ước tính, sau đó sẽ nhận được thông báo quyết toán thuế cuối cùng trong vòng 314 ngày kể từ khi nộp hồ sơ lên Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP).

Nếu có chênh lệch giữa khoản thuế ước tính ban đầu và mức thuế quyết toán cuối cùng, phần chênh lệch đó sẽ được thu thêm hoặc hoàn trả.

Sau khi mức thuế được chốt chính thức, doanh nghiệp có 180 ngày để khiếu nại và yêu cầu hoàn thuế. Nếu bỏ lỡ thời hạn này, họ có thể mất quyền đòi hoàn thuế.

Các mức thuế của ông Trump đối với Trung Quốc và các mức “thuế đối ứng” khác được áp dụng rộng rãi với nhiều quốc gia trên thế giới lần lượt được ban hành vào ngày 4/2 và 9/4/2025. Ngay trước khi Tòa án Tối cao tuyên bố hai nhóm thuế này là vi hiến, nhiều doanh nghiệp đã đệ đơn kiện yêu cầu hoàn thuế, nhằm kịp nộp yêu cầu trước khi mức thuế được chốt chính thức.

Tháng 12/2025, Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ (CIT) phán quyết rằng tòa vẫn có thẩm quyền ra lệnh hoàn thuế hồi tố, ngay cả khi mức thuế đã được chốt.

Vì vậy, doanh nghiệp vẫn cần nộp đơn phản đối thuế, kể cả trong trường hợp thuế đã được quyết toán. Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ thông báo rằng sẽ ngừng thu các khoản thuế thuộc phạm vi phán quyết của Tòa án Tối cao từ 0h01 sáng thứ Ba. Tuy nhiên, cơ quan này chưa đưa ra bình luận về vấn đề hoàn thuế.

Theo ước tính của Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, tổng giá trị thuế có thể đủ điều kiện được hoàn lên tới 175 tỷ USD. Dù Tòa án Tối cao không đưa ra hướng dẫn cụ thể về việc hoàn thuế, Bộ Tư pháp Mỹ trước đó đã đồng ý rằng nếu các mức thuế bị xác định là vi hiến, việc hoàn tiền sẽ được thực hiện thông qua CIT.

Ông Yuji Takana, chuyên gia về hệ thống thuế quan Mỹ tại công ty tư vấn kinh doanh Hotta Liesenberg Saito, cho biết: “Ít nhất cũng phải mất vài tháng, và trong kịch bản kéo dài có thể là vài năm, thì cơ chế hoàn thuế mới được làm rõ.”

Trước đó, Tổng thống Trump cho rằng vụ việc có thể kéo dài tại tòa án tới 5 năm, cho thấy ông sẽ không sớm có động thái về hoàn thuế. Theo ông Takana, đối với doanh nghiệp, không làm gì và chỉ chờ đợi là rất rủi ro.

Chuyên gia này khuyến nghị các công ty cần linh hoạt trong cách ứng phó. Hiện doanh nghiệp có ba lựa chọn: nộp đơn khiếu nại lên cơ quan hải quan, khởi kiện ra tòa và tiến hành thu thập, sắp xếp thông tin.

Với các công ty muốn được hoàn thuế, việc nộp đơn phản đối lên hải quan được xem là bước đi thiết yếu. "Các lập luận mang tính hiến pháp có thể bị bác bỏ, nhưng doanh nghiệp ít nhất cũng cần thể hiện rõ lập trường của mình”, ông Takana nói.

Theo ông, biện pháp hiệu quả nhất là khởi kiện. Các vụ kiện cho phép CIT yêu cầu cơ quan hải quan xác định lại mức thuế đã được chốt, từ đó có thể dẫn tới hoàn tiền. Tuy nhiên, kiện tụng có thể tốn kém và tiềm ẩn rủi ro chính trị, do tên doanh nghiệp sẽ bị công khai.

Dù vậy, ông Takana cho biết, đến cuối năm 2025 đã có ít nhất 1.000 đơn kiện yêu cầu hoàn thuế được nộp, qua đó giảm bớt rào cản chính trị.

Từ góc độ các doanh nghiệp xuất khẩu châu Á, phán quyết này vừa mở ra cơ hội, vừa tạo thêm bất định mới trong ngắn hạn. Nếu các mức thuế được hoàn trả, nhiều nhà nhập khẩu Mỹ có thể cải thiện dòng tiền, qua đó tăng nhu cầu đặt hàng trở lại đối với hàng hóa từ Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản hay Hàn Quốc. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các ngành phụ thuộc lớn vào thị trường Mỹ như điện tử, dệt may, đồ gỗ và linh kiện công nghiệp.

Tuy nhiên, tác động tích cực không đến ngay lập tức. Trong khi cơ chế hoàn thuế còn chưa rõ ràng và nguy cơ chính quyền Mỹ tìm kiếm các công cụ thuế quan khác để thay thế vẫn hiện hữu, doanh nghiệp châu Á sẽ phải tiếp tục đối mặt với sự thiếu ổn định về chính sách.

Tình trạng “thuế treo” kéo dài khiến các nhà nhập khẩu Mỹ có xu hướng đàm phán lại giá, chia sẻ rủi ro chi phí hoặc trì hoãn ký hợp đồng dài hạn, từ đó gây áp lực lên biên lợi nhuận của nhà xuất khẩu.

Về dài hạn, diễn biến này có thể thúc đẩy các doanh nghiệp châu Á đẩy mạnh đa dạng hóa thị trường và chuỗi cung ứng, giảm phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Đồng thời, các công ty có năng lực pháp lý và quản trị rủi ro tốt sẽ chiếm ưu thế, khi có thể chủ động phối hợp với đối tác Mỹ trong việc lưu trữ hồ sơ, chứng từ và theo sát các thay đổi chính sách để bảo vệ lợi ích của mình.

Ngoài ra, ông Trump được cho là có thể tiếp tục siết chặt các mức thuế theo từng ngành cụ thể. "Chính quyền Mỹ có thể tìm những cách khác để duy trì các mức thuế", ông Tanaka đánh giá, đồng thời nói rằng các doanh nghiệp cần theo dõi sát sao diễn biến tình hình.