Kinh tế

Với lưu lượng phương tiện tăng cao và các thủ tục thông quan được tối ưu hóa, kim ngạch giao thương qua biên giới không chỉ phục hồi mà còn ghi nhận những con số tăng trưởng ấn tượng, tạo đà tâm lý phấn khởi cho cộng đồng doanh nghiệp.

Thủ tục thông suốt, hàng hóa "rầm rập" qua biên giới

Ghi nhận tại các cửa khẩu lớn như Hữu Nghị, Tân Thanh (Lạng Sơn) và Móng Cái (Quảng Ninh), bầu không khí làm việc luôn duy trì ở cường độ cao. Ngay từ sáng sớm, hàng dài xe container chở nông sản, linh kiện điện tử và hàng may mặc đã xếp hàng ngay ngắn, chờ thực hiện các thủ tục hành chính để tiến vào nước bạn.

Tại Lạng Sơn, "thủ phủ" của xuất khẩu nông sản, lưu lượng xe thông quan trung bình mỗi ngày đã tăng khoảng 20-30% so với cùng kỳ năm ngoái. Để có được kết quả này, tỉnh Lạng Sơn đã quyết liệt triển khai nền tảng "Cửa khẩu số", giúp doanh nghiệp tiết kiệm tối đa thời gian và chi phí. Việc khai báo thông tin trực tuyến và phân luồng giao thông thông minh đã xóa bỏ tình trạng ùn tắc cục bộ, ngay cả trong những đợt cao điểm của vụ mùa trái cây.

Từ ngày 1/1 đến ngày 22/2/2026, tổng kim ngạch XNK qua địa bàn tỉnh Lạng Sơn đạt 13.919,8 triệu USD, tăng 52,55% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó số thu NSNN đạt 2.959 tỷ đồng, đạt 31% so với chỉ tiêu được giao, đạt 19% so với mức phấn đấu.

Mới đây tại buổi làm việc với Chi cục Hải quan khu vực VI để xem xét tình hình xuất nhập khẩu (XNK) hàng hoá; thu ngân sách liên quan đến hoạt động XNK; các vướng mắc, khó khăn và công tác phối hợp giữa các sở, ban, ngành trong thực hiện nhiệm vụ thời gian qua, ông Hoàng Quốc Khánh - Bí thư Tỉnh ủy đã đánh giá cao những nỗ lực của Chi cục Hải quan khu vực VI trong triển khai các nhiệm vụ được giao thời gian qua.

Ông Khánh nhấn mạnh, Chi cục Hải quan khu vực VI giữ vai trò nòng cốt trong quản lý nhà nước về hải quan, tạo thuận lợi thương mại, đóng góp quan trọng vào nguồn thu NSNN và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh của tỉnh.

Theo ông Khánh: Năm 2026 là năm đầu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu tăng trưởng 10 - 11%. Để hoàn thành cao nhất dự toán thu NSNN từ hoạt động XNK, đòi hỏi các sở, ban, ngành chức năng của tỉnh, chủ chốt là lực lượng hải quan tích cực phối hợp với các cơ quan liên quan của tỉnh hành động quyết liệt, cùng nhau cố gắng phấn đấu đạt mục tiêu tăng tưởng 2 con số trong năm 2026.

Theo đó ông Bí thư Tỉnh ủy đã yêu cầu Chi cục Hải quan khu vực VI nghiên cứu, tập trung triển khai đồng bộ, linh hoạt các giải pháp để phấn đấu thu thuế XNK đạt 18.000 tỷ đồng

Trong khi đó, tại Quảng Ninh, cửa khẩu quốc tế Móng Cái lại ghi nhận sự tăng trưởng đột biến ở mảng hàng tạp hóa và linh kiện máy móc. Việc vận hành hiệu quả cầu Bắc Luân II và lối mở Km3+4 Hải Yên đã tạo ra lợi thế cạnh tranh rất lớn. Các doanh nghiệp giờ đây không còn lo ngại về việc đứt gãy chuỗi cung ứng, bởi quy trình kiểm soát dịch bệnh và kiểm dịch thực vật đã được hai bên biên giới thống nhất, đơn giản hóa nhưng vẫn đảm bảo an toàn.

Được biết, từ ngày 1/1 đến 24/2, số thu NSNN đạt 2.576,27 tỷ đồng, tăng 8,86% so cùng kỳ, đạt 14% chỉ tiêu phấn đấu của Tỉnh ủy - HĐND - UBND tỉnh Quảng Ninh giao (18.300 tỷ đồng). Trong đó, thu ngân sách qua các cửa khẩu đều tăng cao so cùng kỳ năm 2025 do hoạt động thu hút doanh nghiệp của các đơn vị đã có hiệu quả tốt, như: Cẩm Phả đạt 996,4 tỷ đồng (tăng 6%).

Móng Cái đạt 460 tỷ đồng (tăng 53%); Hoành Mô đạt 20,25 tỷ đồng (tăng 179%). Bắc Phong Sinh đạt 5,17 tỷ đồng (tăng 298%). Tổng kim ngạch XNK hàng hóa qua địa bàn (từ ngày 1 đến 12/2) đạt 2,95 tỷ USD, tăng 72,7% về tờ khai, tăng 30,75% về kim ngạch và tăng 58,1% về số lượng doanh nghiệp so cùng kỳ.

Trong đó, làm thủ tục cho 31.027 tờ khai các loại hình của 1.330 doanh nghiệp (trong tỉnh 316 doanh nghiệp, ngoài tỉnh 1.014 doanh nghiệp).

Nâng tầm kinh tế biên mậu bằng công nghệ và sự chủ động

Bước sang giai đoạn mới, các tỉnh biên giới phía Bắc không chỉ dừng lại ở việc mở cửa, mà còn hướng tới mục tiêu "thông quan thông minh". Đây chính là chìa khóa giúp hoạt động xuất nhập khẩu tại Quảng Ninh và Lạng Sơn duy trì sức nóng bền vững.

Tại các khu kinh tế cửa khẩu, sự hiện diện của các dây chuyền kiểm tra hàng hóa bằng hệ thống máy soi container hiện đại đã thay thế cho phương thức kiểm tra thủ công rườm rà. Điều này giúp đẩy tốc độ thông quan lên gấp nhiều lần.

Một doanh nghiệp xuất khẩu thanh long tại Bình Thuận chia sẻ: "Nếu như trước đây chúng tôi mất hàng giờ đồng hồ để chờ đợi làm thủ tục tại cửa khẩu, thì nay mọi thứ diễn ra chỉ trong vòng 15-20 phút. Hàng hóa đi nhanh, chi phí kho bãi giảm, lợi nhuận của doanh nghiệp theo đó cũng ổn định hơn”.

Bên cạnh đó, sự chủ động trong việc hội đàm, ký kết các biên bản ghi nhớ giữa cơ quan chức năng Việt Nam và chính quyền phía bạn (Quảng Tây, Trung Quốc) đã tạo ra một hành lang pháp lý thông thoáng. Việc kéo dài thời gian làm việc tại các cặp cửa khẩu vào những ngày cao điểm và cơ chế "luồng xanh" cho nông sản tươi sống đã thể hiện sự linh hoạt, quyết liệt của chính quyền địa phương trong việc hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.

Theo Chi cục Hải quan khu vực VIII: Năm 2026, chỉ tiêu phấn đấu của Tỉnh Quảng Ninh đối với thu ngân sách từ hoạt động XNK qua địa bàn là 18.300 tỷ đồng. Để hoàn thành mục tiêu này, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã triển khai quyết liệt, đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp, tạo thuận lợi thương mại, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước; chủ động đánh giá thực tế, đưa ra các giải pháp đồng bộ, giao chỉ tiêu, nhiệm vụ cho từng đơn vị.

Sự khởi sắc tại các cửa ngõ giao thương không chỉ dừng lại ở những đoàn xe nối đuôi nhau, mà còn được cụ hóa bằng những mục tiêu tài chính đầy tham vọng. Để chuyển hóa lưu lượng hàng hóa thành động lực tăng trưởng kinh tế bền vững, công tác quản lý và hỗ trợ từ phía cơ quan chuyên trách đóng vai trò then chốt.

Cùng với đó, Chi cục Hải quan khu vực VIII chuyển mạnh từ tư duy “quản lý - kiểm soát” sang “đồng hành - hỗ trợ” doanh nghiệp. Thông qua các hoạt động tiếp xúc, đối thoại, cơ quan hải quan chủ động nắm bắt kế hoạch sản xuất, nhập khẩu của doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh.

Lựa chọn các doanh nghiệp trên địa bàn hiện đang làm thủ tục hải quan và XNK hàng hóa qua các cửa khẩu tại tỉnh, thành phố khác để gặp gỡ tiếp xúc trực tiếp, hỗ trợ và thu hút doanh nghiệp về làm thủ tục hải quan tại Quảng Ninh; thực hiện có hiệu quả Hệ thống dịch vụ công trực tuyến, phối hợp thu qua ngân hàng thương mại và đề án nộp thuế điện tử và thông quan 24/7...

Các giải pháp tạo thuận lợi, công tác chống thất thu được triển khai đồng bộ, chặt chẽ. Chi cục Hải quan khu vực VIII cũng tăng cường kiểm tra, giám sát việc khai báo tên hàng, mã số, trị giá, thuế suất, xuất xứ; nâng cao chất lượng thu thập, xử lý thông tin và áp dụng quản lý rủi ro để tập trung kiểm soát các lô hàng, doanh nghiệp có nguy cơ vi phạm cao.

Các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tiếp tục được đẩy mạnh, đặc biệt tại các cửa khẩu, lối mở, kho ngoại quan và địa điểm kiểm tra tập trung.

Nhìn vào bức tranh sôi động tại Quảng Ninh và Lạng Sơn, có thể thấy niềm tin của thị trường đang trở lại mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Sự khởi sắc của hoạt động xuất nhập khẩu không chỉ mang lại nguồn thu ngân sách lớn cho các tỉnh biên giới mà còn là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng GDP cả nước. Với đà tăng trưởng như hiện tại, năm 2026 hứa hẹn sẽ là một năm "thắng lớn" cho hoạt động ngoại thương tại các cửa ngõ phía Bắc.

Huệ Hiền