Chính trị - Xã hội

Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt nhấn mạnh khi chủ trì phiên họp thứ 7 của Ban Chỉ đạo, sáng 3/3/2026.

Thủ tướng đề nghị phát huy tinh thần, kết quả đã đạt được để làm tốt hơn thời gian tới, với tinh thần tự lực, tự cường, tự chủ chiến lược; chuyển đổi trạng thái để chủ động tiếp nhận chuyển giao, làm chủ về công nghệ, quản lý, sản xuất các hệ thống thiết bị.

Về định hướng lâu dài, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương rà soát, xây dựng, sửa đổi, bổ sung, hoàn thành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn thống nhất dùng chung, liên thông trong phạm vi toàn quốc về lĩnh vực đường sắt và đường sắt đô thị, để bảo đảm tính đồng bộ, liên thông, nâng cao hiệu quả của hệ thống; tiếp tục tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nước, nội địa hoá tối đa trong khả năng có thể, huy động tối đa cả doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân tham gia.

Cùng với đó, tiếp tục hoàn thiện quy hoạch đường sắt theo không gian phát triển mới của đất nước, các địa phương với tầm nhìn dài hạn nhìn xa trông rộng, nghĩ sâu làm lớn, phát triển công nghiệp đường sắt, hệ thống đường sắt với tầm nhìn 100 năm.

Đồng thời, đa dạng hóa các nguồn vốn, gồm vốn Nhà nước (đầu tư công, tăng thu, tiết kiệm chi, phát hành trái phiếu), vốn tư nhân (BOT, BT, TOD…), vốn vay nước ngoài; nguồn lực đóng góp của người dân trong giải phóng mặt bằng…

Siết chặt kỷ cương, tối ưu hiệu quả, không để đội vốn

Trong quá trình triển khai, người đứng đầu Chính phủ yêu cầu tiếp tục đánh giá, tối ưu hóa hiệu quả các tuyến đường sắt, đường sắt đô thị, sử dụng công cụ kiểm tra, kiểm toán đánh giá hiệu quả; rà soát thủ tục, tổng mức đầu tư, các vấn đề liên quan giá cả, đấu thầu, chỉ định thầu bảo đảm chặt chẽ; có kế hoạch tối ưu hóa hiệu quả khai thác các tuyến đường sắt ngay từ khi triển khai.

Thủ tướng yêu cầu các cơ quan chủ quản, ban quản lý dự án, các đơn vị tư vấn, các nhà thầu và nhất là các thành viên Ban Chỉ đạo cần tiếp tục nỗ lực, cố gắng, nâng cao tinh thần trách nhiệm trong triển khai các nhiệm vụ được giao; thực hiện đúng, đủ quy trình, thủ tục, thẩm quyền theo pháp luật, bảo đảm tiến độ, chất lượng.

Đặc biệt, công tác lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu (đấu thầu, chỉ định thầu) phải bảo đảm làm đúng luật pháp, triển khai dự án bảo đảm hiệu quả; không để xảy ra tham nhũng, tiêu cực, thông thầu, lãng phí tài sản…

Song song đó, cần tiếp tục rà soát định mức, đơn giá, tổng mức đầu tư bảo đảm tính đúng, tính đủ, không để đội vốn trong quá trình thực hiện; thành phố Hà Nội, chủ đầu tư chỉ đạo rà soát, kiểm toán đơn giá, tổng mức đầu tư dự án tuyến đường sắt đô thị Văn Cao – Hòa Lạc và các dự án đường sắt đô thị đang triển khai, không để "khuyết điểm nhỏ tích tụ thành sai phạm lớn".

Đẩy nhanh các dự án trọng điểm, bảo đảm tiến độ và chất lượng

Về nhiệm vụ thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, đổi mới cách làm; vừa triển khai vừa rút kinh nghiệm, bảo đảm đúng quy định nhưng không cầu toàn, không nóng vội, lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.

Liên quan hoàn thiện thể chế, Thủ tướng giao Bộ Công Thương và Bộ Tài chính khẩn trương rà soát, tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn và Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc hoàn thiện Đề án phát triển công nghiệp đường sắt và Đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; hoàn thành trước 15/3.

Đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng chỉ đạo hoàn thành lập hồ sơ mời thầu gói thầu tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi xong trong tháng 3/2026; tổ chức lựa chọn tư vấn trong quý II/2026; phải bảo đảm lựa chọn được đối tác tư vấn có kinh nghiệm, năng lực trong lập Báo cáo dự án; tối ưu hóa hiệu quả, lựa chọn công nghệ trên tinh thần vì lợi ích quốc gia, dân tộc. Khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Chính phủ triển khai Nghị quyết số 265/2025/QH15 của Quốc hội, trình Chính phủ trước 15/3.

Các địa phương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng, hoàn tất rà soát các nhu cầu vốn, công nghệ, giải phóng mặt bằng năm 2026, báo cáo chính xác để Bộ Xây dựng phân khai kế hoạch trước ngày 15/3. Chủ động triển khai ngay công tác kiểm đếm, xây dựng phương án tái định cư theo báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, không để chậm trễ khi dự án bước vào giai đoạn giải phóng mặt bằng, tái định cư.

Với tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Thủ tướng nhấn mạnh đây là dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong hợp tác Việt - Trung, yêu cầu tiến độ và chất lượng rất cao, do đó các bộ, ngành, địa phương phải tập trung cao độ thực hiện.

Phát triển nguồn nhân lực và khoa học công nghệ làm nền tảng tự chủ

Trong lĩnh vực nhân lực và khoa học công nghệ, Thủ tướng giao các bộ liên quan xây dựng chuẩn đào tạo, chương trình đào tạo, số lượng đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu tự chủ cho ngành đường sắt. Bộ Khoa học và Công nghệ rà soát, cập nhật kịp thời, xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn của Việt Nam trên cơ sở tiếp thu những tinh hoa thế giới phù hợp điều kiện, hoàn cảnh Việt Nam.

Đối với doanh nghiệp và địa phương, Thủ tướng yêu cầu chủ động chuẩn bị nguồn lực, hoàn tất các thủ tục kỹ thuật, giải phóng mặt bằng, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, bảo đảm bàn giao mặt bằng sạch đúng tiến độ.

Về quy hoạch các tuyến Hà Nội - Lạng Sơn, Hải Phòng - Móng Cái và các dự án đường sắt đô thị tại Hà Nội, TPHCM, Thủ tướng yêu cầu khẩn trương hoàn thiện thủ tục, ban hành tiêu chuẩn chung, bảo đảm tính liên thông, hiện đại và phát triển công nghiệp đường sắt trong nước.

Đặc biệt, Thủ tướng chỉ đạo tỉnh Đồng Nai phối hợp với TPHCM khẩn trương triển khai tuyến đường sắt kết nối với Cảng hàng không quốc tế Long Thành theo cơ chế khẩn cấp, bảo đảm chặt chẽ, minh bạch, phòng chống tham nhũng, lãng phí và kém hiệu quả.

Bảo Lam