Kinh tế thế giới
Căng thẳng địa chính trị kìm hãm nhẹ tăng trưởng kinh tế châu Á
Một cuộc khủng hoảng kéo dài có thể lan sang các lĩnh vực khác như hàng không và vận tải hàng hóa nếu xung đột tại Trung Đông tiếp diễn.
Nhà kinh tế trưởng của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) cho biết rằng nếu xung đột ở Trung Đông và việc eo biển Hormuz bị đóng cửa chỉ kéo dài khoảng một tháng như một số dự báo của Mỹ thì tác động đối với tăng trưởng của các nền kinh tế đang phát triển ở châu Á sẽ tương đối hạn chế, với mức suy giảm nhẹ và chỉ mang tính tạm thời trong tăng trưởng GDP hàng năm.
“Phần lớn các kịch bản đều cho thấy tác động chắc chắn sẽ là tiêu cực, nhưng ở mức tương đối khiêm tốn,” Albert Park, nhà kinh tế trưởng của ADB, nói với Reuters trong một cuộc phỏng vấn gần đây.
Ông cũng cho biết thêm rằng ngay cả trong những giả định bi quan, cú sốc này cũng sẽ không làm giảm tăng trưởng của khu vực tới một điểm phần trăm.
Ông Park cho rằng rủi ro sẽ tăng mạnh nếu xung đột kéo dài, đồng thời cảnh báo rằng tình trạng này có thể đẩy giá năng lượng tăng cao, gây gián đoạn lớn hơn đối với vận tải biển và thương mại, làm suy yếu nhu cầu toàn cầu và khiến thị trường tài chính biến động mạnh hơn.
Chuyên gia này cũng lưu ý, 80% lượng dầu và khí đốt đi qua eo biển Hormuz được vận chuyển tới châu Á, cho thấy mức độ dễ tổn thương của khu vực nếu nguồn cung bị gián đoạn trong thời gian dài.
Theo ông Park, một cuộc khủng hoảng kéo dài còn có thể lan sang các tuyến hàng không và vận tải hàng hóa, bên cạnh những hạn chế hiện có đối với không phận Nga, qua đó gây thêm áp lực cho các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào du lịch và thương mại.
Trước khi xung đột nổ ra, ADB dự báo tăng trưởng của khu vực sẽ giảm xuống 4,6% trong năm nay, từ mức 5,1% dự kiến của năm 2025. Ngân hàng này cũng dự báo lạm phát sẽ tăng nhẹ lên 2,1% trong năm nay, so với mức 1,6% của năm ngoái.
Tuy nhiên, ông Park cho rằng triển vọng vẫn còn nhiều bất định, đặc biệt nếu các điều kiện tài chính trở nên xấu đi. "Sự gia tăng bất ổn đã kích hoạt xu hướng “tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn”, khiến dòng vốn đổ vào các tài sản bằng đồng USD, qua đó đẩy giá đồng bạc xanh tăng lên và gây áp lực giảm giá đối với các đồng tiền châu Á. Điều này có thể khiến chi phí nhập khẩu dầu của khu vực tiếp tục tăng", ông chỉ ra.
Ông cho biết nếu các dòng vốn trở nên biến động và gây gián đoạn, các nhà hoạch định chính sách có thể phải can thiệp. “Nếu sự gián đoạn tài chính trở nên mất trật tự, chúng tôi khuyến nghị các ngân hàng trung ương nên cân nhắc các biện pháp ổn định thị trường,” ông Park nói.
Nhìn chung, giới quan sát nhận định tác động của xung đột Trung Đông đối với tăng trưởng châu Á sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến giá năng lượng và mức độ gián đoạn thương mại toàn cầu.
Châu Á hiện là khu vực nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới, trong đó nhiều nền kinh tế như Hàn Quốc, Ấn Độ, Thái Lan hay Việt Nam phụ thuộc đáng kể vào nguồn dầu từ Trung Đông. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí sản xuất và vận tải sẽ tăng lên, qua đó gây áp lực lên lạm phát và làm suy yếu đà phục hồi tiêu dùng cũng như đầu tư trong khu vực.
Bên cạnh đó, những nền kinh tế có độ mở thương mại lớn sẽ chịu tác động rõ rệt hơn nếu tuyến vận tải qua Trung Đông bị gián đoạn. Chi phí logistics tăng, thời gian vận chuyển kéo dài và tâm lý thận trọng của nhà đầu tư có thể làm chậm lại hoạt động thương mại và dòng vốn quốc tế.
Tuy vậy, một số chuyên gia cho rằng châu Á vẫn có khả năng chống chịu nhất định nhờ nhu cầu nội địa tương đối ổn định, cùng với dư địa chính sách tiền tệ và tài khóa ở nhiều nền kinh tế để hỗ trợ tăng trưởng nếu các cú sốc bên ngoài gia tăng.