Nghiên cứu - Trao đổi

Ngày 5/3/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 68/2026/NĐ-CP quy định về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Thay vì cách quản lý cũ, quy định mới tập trung vào việc giúp người dân tự kê khai doanh thu và quản lý hoạt động kinh doanh một cách minh bạch, hiện đại hơn.

Theo TS Hồ Minh Khánh - Khoa Luật, Đại học Duy Tân, việc ban hành nghị định này là bước đi cần thiết trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển dịch mạnh sang mô hình kinh tế số. Trong nhiều năm, cơ chế thuế khoán đã góp phần đơn giản hóa thủ tục nhưng cũng tạo ra những khoảng trống trong quản lý.

“Nghị định mới cho thấy xu hướng chuyển từ quản lý dựa trên ước lượng sang quản lý dựa trên dữ liệu và doanh thu thực tế. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa hệ thống thuế”, ông Khánh nhận định.

Theo vị chuyên gia, về dài hạn, chính sách này có thể tạo ra những thay đổi tích cực đối với môi trường kinh doanh. Khi cơ chế quản lý minh bạch hơn, sự cạnh tranh giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp sẽ trở nên công bằng hơn. Đồng thời, đây cũng là động lực để các hộ kinh doanh phát triển theo hướng chuyên nghiệp, từng bước hội nhập vào khu vực kinh tế chính thức.

Ở góc nhìn thực tiễn, ông Võ Thành Cay, Giám đốc Công ty TNHH Giải pháp doanh nghiệp ANT Việt Nam cho rằng, Nghị định 68/2026/NĐ-CP đã cụ thể hóa các quy định trong Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 và Luật Thuế Thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, đặc biệt là việc phân nhóm hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo mức doanh thu để áp dụng phương pháp quản lý thuế phù hợp.

Một điểm đáng chú ý là quy định cho phép hộ kinh doanh được trừ chi phí lãi vay tương tự doanh nghiệp. Theo đó, khi xác định thu nhập tính thuế, hộ kinh doanh có thể khấu trừ nhiều loại chi phí hợp lý như chi phí nguyên liệu, hàng hóa phục vụ sản xuất kinh doanh; tiền lương và các khoản trả cho người lao động; khấu hao tài sản cố định; chi phí dịch vụ mua ngoài; cũng như chi phí lãi vay phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Theo ông Cay, quy định này giúp phản ánh đúng bản chất lợi nhuận thực tế của hoạt động kinh doanh, đồng thời tạo sự tương đồng với phương pháp tính thuế của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, một thay đổi đáng chú ý khác là ngưỡng doanh thu không chịu thuế được nâng từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm. Đây được đánh giá là mức điều chỉnh tương đối hợp lý trong bối cảnh quy mô hoạt động và mức giá cả trên thị trường đã thay đổi đáng kể so với trước đây. Ngoài các quy định về phương pháp tính thuế, Nghị định 68/2026/NĐ-CP cũng thiết kế cơ chế chuyển tiếp nhằm giúp hộ kinh doanh có thời gian thích ứng với phương thức quản lý mới.

Tuy nhiên, ông Võ Thành Cay cũng đưa ra một số lưu ý cho các hộ kinh doanh với một số vấn đề quan trọng để thích ứng với quy định mới.

Thứ nhất, các quy định về xác định doanh thu, chi phí được trừ và thời điểm ghi nhận doanh thu trong Nghị định 68/2026/NĐ-CP có nhiều điểm tương đồng với quy định của thuế thu nhập doanh nghiệp. Điều này có thể gây khó khăn đối với những hộ kinh doanh chưa quen với việc hạch toán kế toán. Do đó, các hộ áp dụng phương pháp tính thuế theo thu nhập cần chủ động rà soát các khoản chi phí được trừ, chi phí không được trừ và các điều kiện liên quan ngay từ đầu.

Thứ hai, để được tính vào chi phí hợp lý, các khoản chi phải có hóa đơn, chứng từ hợp pháp. Đối với các khoản thanh toán từ 5 triệu đồng trở lên, việc thanh toán phải thực hiện bằng phương thức không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật về thuế giá trị gia tăng.

Thứ ba, hộ kinh doanh cần tách bạch rõ chi phí phục vụ hoạt động kinh doanh và chi phí phục vụ nhu cầu cá nhân. Những khoản chi mang tính cá nhân hoặc tài sản không phục vụ hoạt động kinh doanh sẽ không được tính vào chi phí hợp lý.

Thứ tư, đối với quy định chuyển tiếp, các hộ kinh doanh có doanh thu lớn cần thực hiện việc xác định và lập bảng kê giá trị hàng tồn kho, nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ cũng như máy móc thiết bị đang phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh tại thời điểm 31/12/2025. Bảng kê này phải được lưu trữ tại đơn vị và gửi bản điện tử cho cơ quan thuế theo thời hạn quy định.

Hộ kinh doanh phải chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác và đầy đủ của các thông tin kê khai; việc cơ quan thuế tiếp nhận bảng kê không đồng nghĩa với việc xác nhận nguồn gốc hay xuất xứ hàng hóa.

Ngoài ra, các hộ kinh doanh cũng cần chủ động cập nhật các quy định liên quan đến hóa đơn điện tử, kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân cũng như các quy định chuyển tiếp của Nghị định 68/2026/NĐ-CP để bảo đảm việc thực hiện nghĩa vụ thuế đúng quy định.

Yến Nhung