Đánh thức tiềm năng du lịch làng nghề Hà Nội

Năm 2025, ngành du lịch Thủ đô ghi nhận sự phục hồi mạnh mẽ với nhiều chỉ số tăng trưởng ấn tượng cả về lượng khách, doanh thu, chất lượng dịch vụ và hiệu quả quảng bá điểm đến. Bước sang năm 2026, Hà Nội tiếp tục định hướng phát triển du lịch theo hướng bền vững, gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản, văn hóa làng nghề và bản sắc nông thôn; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường liên kết giữa Nhà nước - doanh nghiệp - cộng đồng.

Trong bối cảnh đó, chương trình tọa đàm “Phát triển du lịch làng nghề - nông thôn trên địa bàn TP Hà Nội” được tổ chức tại xã Bát Tràng (huyện Gia Lâm) nhằm khảo sát thực tế tiềm năng, đánh giá hiện trạng khai thác du lịch tại địa phương. Chương trình cũng tập trung phân tích những lợi thế, khó khăn của mô hình du lịch làng nghề, du lịch nông thôn trên địa bàn Hà Nội nói chung và Bát Tràng nói riêng, qua đó đề xuất các giải pháp phát triển trong giai đoạn tới.

Nguồn tài nguyên của du lịch Thủ đô

Theo Phó Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội Nguyễn Trần Quang, Hà Nội hiện là địa phương sở hữu hệ thống làng nghề phong phú bậc nhất cả nước với hơn 1.300 làng nghề và làng có nghề. Trong số đó có nhiều làng nghề truyền thống tồn tại hàng trăm năm, lưu giữ những giá trị văn hóa, lịch sử và kỹ năng thủ công được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Những giá trị này không chỉ tạo nên bản sắc riêng của từng cộng đồng làng nghề mà còn trở thành nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng để phát triển các sản phẩm du lịch văn hóa và du lịch trải nghiệm. Đây cũng là lợi thế khác biệt giúp du lịch Hà Nội có thể tạo ra những sản phẩm đặc thù, khó trùng lặp với các điểm đến khác.

Cũng theo ông Nguyễn Trần Quang, trong bức tranh phát triển chung của du lịch Thủ đô, du lịch làng nghề và du lịch nông thôn đang từng bước khẳng định vai trò quan trọng trong việc đa dạng hóa sản phẩm du lịch. Hà Nội xác định đây là một hướng đi chiến lược, gắn chặt với Chương trình xây dựng nông thôn mới, bảo tồn di sản văn hóa và phát triển kinh tế địa phương theo hướng bền vững.

Trong hệ thống các làng nghề của Hà Nội, làng gốm Bát Tràng được xem là một trong những điểm đến tiêu biểu. Không chỉ nổi tiếng với các sản phẩm gốm tinh xảo mang giá trị nghệ thuật cao, Bát Tràng còn sở hữu không gian văn hóa đặc sắc gắn với lịch sử hình thành và phát triển của kinh thành Thăng Long.

Hiện nay, tại Bát Tràng, du khách có thể trải nghiệm nhiều hoạt động như tham quan trung tâm trưng bày sản phẩm gốm, dạo chợ gốm truyền thống, trải nghiệm làm gốm cùng nghệ nhân, tham quan các tuyến phố du lịch hay thưởng thức các hoạt động văn hóa nghệ thuật đặc trưng của làng nghề. Những trải nghiệm này đã góp phần tạo nên sức hút riêng cho điểm đến, thu hút ngày càng đông du khách trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, để du lịch làng nghề nói chung và Bát Tràng nói riêng phát triển tương xứng với tiềm năng, việc bảo tồn và phát huy giá trị nghề truyền thống vẫn phải được đặt ở vị trí trung tâm.

“Cần coi nghề truyền thống chính là yếu tố cốt lõi, là "linh hồn" của điểm đến. Song song với đó là phát triển các sản phẩm du lịch trải nghiệm có chiều sâu, nâng cao chất lượng dịch vụ và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quảng bá, giới thiệu làng nghề tới du khách trong nước và quốc tế”, ông Nguyễn Trần Quang nhấn mạnh.

Nhiều giải pháp được đề xuất

Tại buổi tọa đàm, các đại biểu đã nghe đại diện xã Bát Tràng giới thiệu về hiện trạng và định hướng phát triển du lịch của địa phương gắn với chiến lược phát triển du lịch Thủ đô.

Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia và đại diện các hiệp hội nghề nghiệp cũng chia sẻ góc nhìn về thực trạng và xu hướng phát triển du lịch làng nghề. Bà Hà Thị Vinh - Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội cho rằng nhiều làng nghề hiện nay vẫn đang gặp khó khăn trong việc tổ chức sản phẩm du lịch bài bản, thiếu liên kết với doanh nghiệp lữ hành và chưa khai thác tốt các giá trị văn hóa bản địa.

Ông Nguyễn Tiến Đạt - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội nhận định xu hướng du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng và du lịch nông thôn đang ngày càng được du khách quốc tế quan tâm. Nếu được đầu tư đúng hướng, các làng nghề của Hà Nội hoàn toàn có thể trở thành những điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá văn hóa Việt Nam.

Trong khi đó, ông Phùng Quang Thắng - Chi hội trưởng Chi hội Du lịch Xanh Việt Nam cho rằng du lịch làng nghề cần được phát triển theo hướng bền vững, trong đó yếu tố môi trường, văn hóa và sinh kế của cộng đồng địa phương phải được đặt lên hàng đầu.

Nhiều ý kiến tại tọa đàm cũng đề xuất cần xây dựng sản phẩm du lịch dựa trên câu chuyện của làng nghề, đặc biệt là câu chuyện lịch sử và văn hóa của gốm Bát Tràng. Đồng thời, cần quy hoạch lại không gian du lịch để kết nối các nguồn tài nguyên sau khi địa bàn hành chính được điều chỉnh; bảo tồn kiến trúc truyền thống, phát triển đội ngũ nghệ nhân và xây dựng các sản phẩm văn hóa đặc trưng.

Phát biểu kết luận tọa đàm, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu đánh giá cao sáng kiến tổ chức chương trình của Sở Du lịch Hà Nội, cho rằng đây là hoạt động phù hợp với định hướng phát triển văn hóa Việt Nam theo Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Theo ông Hà Văn Siêu, trong quá trình xây dựng các chiến lược, quy hoạch và chương trình phát triển du lịch, yếu tố văn hóa cần được lồng ghép một cách xuyên suốt. Văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực mềm quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của du lịch Việt Nam trên trường quốc tế.

Đối với Bát Tràng, mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc phát triển du lịch địa phương mà còn hướng tới xây dựng hình ảnh biểu tượng của du lịch làng nghề Việt Nam.

“Cần phát triển các ngành công nghiệp văn hóa gắn với làng nghề, làm mới các giá trị truyền thống bằng sự sáng tạo, đồng thời đẩy mạnh đào tạo, truyền nghề và giữ gìn môi trường sống xanh - sạch - đẹp. Bên cạnh đó, cần xây dựng các gói sản phẩm, dịch vụ phù hợp với từng thị trường khách, kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại”, ông Hà Văn Siêu nhấn mạnh.

Theo ông, hoạt động truyền thông và quảng bá cũng cần được đẩy mạnh trên nền tảng công nghệ số. Tuy nhiên, quảng bá phải đi đôi với phát triển sản phẩm thực chất để tạo ra sự cân bằng, từ đó bảo đảm sự phát triển bền vững cho du lịch làng nghề.

Tăng cường liên kết phát triển

Trong khuôn khổ chương trình, đại diện Hiệp hội Du lịch Hà Nội và Ban vận động thành lập Bảo tàng sinh thái Làng cổ Bát Tràng đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm thúc đẩy phát triển du lịch làng nghề tại địa phương.

Trước đó, các đại biểu tham dự tọa đàm cũng đã tham gia khảo sát thực tế, tham quan một số di tích văn hóa và trải nghiệm các hoạt động dịch vụ du lịch tại Bát Tràng.

Những hoạt động này không chỉ giúp các nhà quản lý và doanh nghiệp có cái nhìn trực quan về tiềm năng của địa phương mà còn mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong việc xây dựng sản phẩm, kết nối tour tuyến và phát triển du lịch làng nghề theo hướng chuyên nghiệp, bền vững trong thời gian tới.