Nghiên cứu - Trao đổi

Theo đó, vụ việc cơ quan chức năng triệt phá đường dây mua bán hóa đơn trái phép quy mô lớn tại Đà Nẵng, với tổng giá trị giao dịch hơn 2.000 tỷ đồng, đang thu hút sự chú ý của dư luận.

Theo thông tin ban đầu, các đối tượng đã lập hàng chục hộ kinh doanh “ma”, xuất hàng trăm nghìn hóa đơn khống để bán cho nhiều doanh nghiệp, qua đó thu lợi bất chính hàng chục tỷ đồng.

Thủ đoạn của các đối tượng là đăng ký thành lập các hộ kinh doanh nhưng không tổ chức hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế. Những pháp nhân “vỏ bọc” này sau đó được sử dụng để xuất hóa đơn cho các tổ chức, cá nhân có nhu cầu bổ sung chứng từ kế toán.

Theo giới chuyên môn, các hóa đơn này thường được sử dụng để hợp thức chứng từ kế toán hoặc kê khai chi phí đầu vào, từ đó có thể dẫn tới gian lận nghĩa vụ thuế. Trên thực tế, các vụ án mua bán hóa đơn khống không phải là hiện tượng mới. Tuy nhiên, quy mô giao dịch ngày càng lớn và phương thức thực hiện ngày càng tinh vi, khiến việc phát hiện và xử lý trở nên phức tạp hơn.

Việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp trước hết có thể bị xử phạt theo quy định về quản lý thuế và hóa đơn. Trong trường hợp hóa đơn được sử dụng nhằm hợp thức hóa chi phí, kê khai gian dối hoặc phục vụ hành vi trốn thuế, tổ chức, cá nhân liên quan còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự tùy theo tính chất và mức độ vi phạm.

Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp mua hóa đơn cho rằng đây chỉ là cách bổ sung chứng từ kế toán. Tuy nhiên, khi cơ quan chức năng xác định hóa đơn không phản ánh giao dịch thực tế, những chứng từ này có thể trở thành căn cứ để xem xét trách nhiệm pháp lý của các bên liên quan.

Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp xung quanh nội dung này, Luật sư Tạ Anh Tuấn – Giám đốc Công ty Luật TNHH Tạ Anh Tuấn cho rằng các vụ án mua bán hóa đơn trái phép thường bắt nguồn từ nhu cầu hợp thức hóa chi phí của một số doanh nghiệp.

Theo ông Tuấn, trong quá trình hoạt động, không ít doanh nghiệp do áp lực về thuế hoặc công tác quản trị tài chính chưa chặt chẽ đã tìm đến hóa đơn khống như một cách hợp thức hồ sơ kế toán. Tuy nhiên, đây là hành vi tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất lớn.

“Không ít doanh nghiệp cho rằng việc mua hóa đơn chỉ là cách bổ sung chứng từ kế toán, nhưng trên thực tế đây là hành vi vi phạm pháp luật. Khi cơ quan chức năng xác định hóa đơn là bất hợp pháp, doanh nghiệp sử dụng hóa đơn đó có thể phải đối mặt với nhiều hệ lụy pháp lý”, luật sư Tuấn phân tích.

Theo Luật sư Tuấn, rủi ro đầu tiên là các khoản chi phí liên quan đến hóa đơn không hợp pháp sẽ không được cơ quan thuế chấp nhận khi quyết toán thuế. Khi đó, doanh nghiệp không được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào, đồng thời phải điều chỉnh lại chi phí tính thuế thu nhập doanh nghiệp.

Ngoài ra, trong trường hợp cơ quan chức năng xác định hành vi có dấu hiệu gian lận thuế hoặc trốn thuế, doanh nghiệp liên quan còn có thể bị xem xét xử lý theo quy định của pháp luật hình sự.

Một vấn đề đáng lưu ý khác là trong nhiều vụ án, doanh nghiệp mua hóa đơn có thể không trực tiếp tham gia vào đường dây mua bán hóa đơn nhưng vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm nếu cơ quan điều tra chứng minh được việc sử dụng hóa đơn nhằm mục đích gian lận thuế.

Theo Luật sư Tạ Anh Tuấn, bài học rút ra từ các vụ án như trên là doanh nghiệp cần đặc biệt thận trọng trong việc tiếp nhận và sử dụng hóa đơn.

“Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ đối tác, hoạt động kinh doanh thực tế và tính hợp pháp của hóa đơn trước khi đưa vào hạch toán. Việc sử dụng hóa đơn không phản ánh giao dịch thật có thể khiến doanh nghiệp phải đối mặt với những rủi ro pháp lý rất lớn. Trong bối cảnh cơ quan quản lý đang tăng cường kiểm soát hóa đơn điện tử và siết chặt quản lý thuế, các hành vi mua bán hóa đơn trái phép sẽ ngày càng khó che giấu”, Luật sư Tuấn khuyến nghị.

Nguyễn Giang