Kinh tế địa phương

Theo báo cáo từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, quy mô công tác giải phóng mặt bằng năm 2026 đạt mức kỷ lục khi thành phố triển khai thu hồi hơn 14.942 ha đất để phục vụ 431 dự án. Chiến dịch này tác động trực tiếp tới đời sống của hơn 165.600 hộ dân và hoạt động của 424 tổ chức, cho thấy một khối lượng công việc cực kỳ phức tạp và áp lực đối với bộ máy chính quyền các cấp.

Đồng bộ giải pháp để đẩy nhanh tiến độ

Tính riêng trong quý I/2026, mục tiêu đặt ra là hoàn thành giải phóng mặt bằng cho 53 dự án tại 32 địa phương với tổng diện tích hơn 577 ha. Đến thời điểm hiện tại, dù các đơn vị đã nỗ lực đưa tỷ lệ thực hiện đạt khoảng 80%, song bức tranh chung vẫn còn những mảng xám đáng quan ngại. Trong khi 33 dự án đã về đích đúng kế hoạch thì vẫn còn 20 dự án đang đứng trước nguy cơ lỗi hẹn. Những rào cản chủ yếu vẫn nằm ở câu chuyện muôn thuở, sự đồng thuận về giá bồi thường, những tranh chấp đất đai do mua bán bằng giấy viết tay từ quá khứ và nhu cầu tái định cư của người dân vượt quá điều kiện pháp lý cho phép.

Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Lê Trung Kiên nhấn mạnh, để hoàn thành mục tiêu năm 2026, các cấp, ngành và địa phương cần thống nhất nhận thức rằng công tác giải phóng mặt bằng không chỉ là nhiệm vụ kinh tế mà còn là trách nhiệm chính trị quan trọng trước Đảng bộ và nhân dân thành phố. Đây là điều kiện tiên quyết để bảo đảm tiến độ các dự án đầu tư và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của Hải Phòng trong giai đoạn tới.

Xác định giải phóng mặt bằng là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn phát triển, ông Kiên yêu cầu các địa phương đang chậm tiến độ phải quyết liệt phân loại từng trường hợp vướng mắc để có biện pháp xử lý phù hợp. Đối với những hộ dân chưa thông, cần kiên trì vận động, thuyết phục nhưng với những trường hợp cố tình trục lợi, gây khó khăn cho tiến độ chung, thành phố kiên quyết áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo đúng quy định pháp luật, tránh ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân vốn đầu tư công.

Bên cạnh sự quyết liệt trong điều hành, Hải Phòng cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để tăng tính minh bạch. Trong đó, Sở Khoa học và Công nghệ đang khẩn trương hoàn thiện hệ thống phần mềm quản lý giải phóng mặt bằng, cho phép lãnh đạo thành phố giám sát sát sao tiến độ từng dự án theo thời gian thực. Song song đó, Sở Tài chính và các Ban Quản lý dự án phải đảm bảo dòng vốn bồi thường được luân chuyển kịp thời, không để xảy ra tình trạng "phê duyệt phương án nhưng thiếu tiền chi trả".

Tái định cư phải đi trước 1 bước

Trước thực trạng giải ngân vốn đầu tư công và giải phóng mặt bằng quý I năm 2026 chưa đạt kỳ vọng, Phó Chủ tịch Lê Trung Kiên yêu cầu các đơn vị phải tập trung tháo gỡ nút thắt từ gốc. Theo đó, TP Hải Phòng xác định việc giải quyết thỏa đáng nhu cầu tái định cư cho các hộ dân bị thu hồi đất là yếu tố then chốt để thúc đẩy tiến độ toàn diện.

Thống kê cho thấy, Hải Phòng hiện có 163 dự án với nhu cầu tái định cư cho gần 13.000 hộ dân, song 46 dự án trong số đó vẫn đang trong tình trạng "khát" quỹ đất ở. Một thực tế đáng quan ngại là các dự án tái định cư thường chỉ được triển khai song hành với dự án chính, dẫn đến tình trạng chậm tiến độ kéo dài. Hệ quả là nhiều hộ dân rơi vào cảnh "đi không được, ở không xong", khi phải nhường đất cho dự án nhưng hạ tầng tái định cư vẫn chưa sẵn sàng để đón nhận cư dân mới.

Tình trạng "lệch pha" giữa tiến độ thu hồi đất và xây dựng hạ tầng tái định cư đã đẩy nhiều hộ dân vào cảnh tạm cư kéo dài, làm phát sinh những hệ lụy phức tạp về an sinh và khiếu kiện. Đáng quan ngại hơn, tại một số khu tái định cư đã đi vào vận hành, hạ tầng điện nước vẫn chưa đồng bộ, thậm chí việc chậm bàn giao thủ tục pháp lý khiến người dân chưa thể được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi chính đáng của người dân.

Điển hình cho những áp lực này là công tác giải phóng mặt bằng tại Dự án đầu tư xây dựng cầu Nguyễn Trãi và chỉnh trang đô thị vùng phụ cận. Đây là công trình huyết mạch kết nối khu vực đô thị cũ với Trung tâm Chính trị - Hành chính mới tại Bắc Sông Cấm, nhưng đang đối mặt với khối lượng thu hồi đất rất lớn, liên quan đến hàng nghìn hộ dân và nhiều tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn quận Ngô Quyền và Thủy Nguyên.

Thực tế tại khu vực triển khai dự án cho thấy, dù thành phố đã nỗ lực đẩy nhanh tiến độ, song sự "lệch pha" trong việc chuẩn bị quỹ đất tái định cư và xác định đơn giá bồi thường đối với các loại đất có nguồn gốc phức tạp đang là rào cản chính. Nhiều hộ dân trong diện giải tỏa vẫn đang trong tâm thế chờ đợi một phương án an cư rõ ràng về vị trí và hạ tầng trước khi quyết định bàn giao mặt bằng. Nếu không có sự đột phá trong việc chuẩn bị các khu tái định cư "đi trước một bước", những vướng mắc tại dự án trọng điểm này có thể trở thành lực cản lớn đối với kế hoạch giải ngân vốn đầu tư công của thành phố trong năm 2026.

Trước tình hình này, Sở Xây dựng đã được giao vai trò chủ trì, phối hợp lập dự án xây dựng các khu tái định cư mới trên phạm vi toàn thành phố. Quan điểm của lãnh đạo Hải Phòng rất rõ ràng: các khu tái định cư tương lai không chỉ là nơi ở mới mà phải là những khu đô thị mini đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và cảnh quan, đảm bảo người dân có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Việc quy hoạch các khu tái định cư phải có tầm nhìn dài hạn, gắn liền với định hướng phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương thay vì chỉ mang tính chất đối phó tạm thời.

Lan Vũ