Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa Luật Thủ đô: Cân nhắc hoàn thiện cơ chế liên kết, phát triển vùng
Để quy hoạch Hà Nội phát huy hiệu quả lâu dài từ văn hóa, hạ tầng đến không gian phát triển, góp ý sửa Luật Thủ đô, không ít ý kiến cho rằng, cần cân nhắc hoàn thiện cơ chế liên kết, phát triển vùng.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được xây dựng với nhiều chính sách mới mang tính đột phá, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho phát triển Thủ đô trong giai đoạn tới. Một trong những nội dung trọng tâm là xác lập rõ vai trò của Hà Nội như hạt nhân, đô thị trung tâm, cực tăng trưởng và động lực thúc đẩy liên kết phát triển của Vùng Thủ đô, Vùng Đồng bằng sông Hồng, Vùng trung du và miền núi phía Bắc, cũng như của cả nước.
Theo đó, nội dung liên kết vùng tập trung vào các lĩnh vực then chốt như: hạ tầng giao thông, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, kiểm soát ô nhiễm, phòng, chống dịch bệnh và phát triển chuỗi sản xuất, cung ứng liên vùng.
Đáng chú ý, Dự thảo Luật quy định cơ chế đề xuất, quyết định và tổ chức thực hiện các dự án liên kết vùng trên cơ sở đồng thuận của HĐND các địa phương. Các địa phương trong vùng được phép sử dụng ngân sách để đầu tư trực tiếp vào các công trình trên địa bàn Hà Nội phục vụ lợi ích chung.
Bên cạnh đó, Dự thảo cũng đề xuất thành lập Quỹ Phát triển Vùng Thủ đô – một quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, nhằm đầu tư các dự án liên kết, ưu tiên hạ tầng giao thông, các công trình trọng điểm, bảo vệ môi trường và phòng, chống rủi ro liên vùng. Các dự án sử dụng vốn ngoài ngân sách sẽ được hưởng các ưu đãi đầu tư theo quy định. Các địa phương trong vùng có trách nhiệm phối hợp triển khai, bố trí vốn, chia sẻ chi phí môi trường, cung cấp dữ liệu và giám sát thực hiện.
Đặc biệt, Dự thảo cũng bổ sung các cơ chế bảo vệ môi trường Thủ đô và vùng Thủ đô với cách tiếp cận liên tỉnh. Theo đó, nhiều giải pháp được đề xuất như xác lập vùng phát thải thấp, thúc đẩy giao thông sạch, phát triển kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi khu, cụm công nghiệp sinh thái.
Đồng thời, cho phép thiết lập cơ chế phối hợp liên tỉnh trong quản lý chất lượng không khí, nguồn nước, chất thải; chia sẻ dữ liệu và hệ thống quan trắc liên vùng; áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn và mức phí môi trường nghiêm ngặt hơn trên cơ sở thống nhất giữa các địa phương…
Đánh giá cao các nội dung được đề xuất, tuy nhiên, để quy hoạch Hà Nội phát huy hiệu quả lâu dài từ văn hóa, hạ tầng đến không gian phát triển, góp ý sửa Luật Thủ đô, không ít ý kiến cho rằng, cần cân nhắc hoàn thiện cơ chế liên kết, phát triển vùng.
Theo đại biểu Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, quy hoạch có vai trò đặc biệt quan trọng, nhưng cần làm rõ hơn yếu tố liên kết, nhất là liên kết vùng Thủ đô, nhằm đảm bảo “tuổi thọ” lâu dài cho quy hoạch. Quy hoạch không thể chỉ giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính Hà Nội mà cần đặt trong tổng thể vùng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Hà Nội có mối liên hệ chặt chẽ với các địa phương lân cận.
Về văn hóa, nhấn mạnh sự cần thiết phải liên kết giữa văn hóa nghìn năm văn hiến của Thủ đô với các vùng văn hóa lân cận như Kinh Bắc, xứ Đoài, xứ Đông, văn hóa sông Hồng, đại biểu cho rằng, việc này không chỉ tạo nên bản sắc chung mà còn góp phần phát huy giá trị văn hóa vùng.
“Cần có tầm nhìn để xây dựng những công trình văn hóa mang tầm vóc thời đại, có dấu ấn lâu dài như bảo tàng, thư viện, công viên quy mô lớn. Đây là những yếu tố quan trọng tạo nên diện mạo của một Thủ đô hiện đại”, đại biểu chia sẻ.
Về hạ tầng, đại biểu lưu ý, cần việc tăng cường liên kết giao thông với các địa phương như Hưng Yên, Bắc Ninh, Phú Thọ. Đồng thời, cần đổi mới hệ thống giao thông công cộng để đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân và giảm áp lực cho nội đô.
Theo đại biểu, sự liên kết này không chỉ giúp giải bài toán giao thông mà còn tạo điều kiện thu hút đầu tư, huy động nguồn lực xã hội tham gia phát triển.
Liên quan đến nội dung này, trước đó, tại phiên họp thứ 55 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải cũng cho rằng, quy định về liên kết vùng tại Điều 29 vẫn thiếu các nội dung mang tính định hướng và chưa xác định rõ chủ thể đóng vai trò chủ quản.
“Cụ thể, quy định cho phép các địa phương thống nhất giao một UBND cấp tỉnh làm cơ quan chủ quản dự án nhưng chưa làm rõ nguyên tắc và quy trình lựa chọn. Bên cạnh đó, Dự thảo cũng chưa quy định rõ nguyên tắc bố trí ngân sách Nhà nước cho các dự án liên kết vùng, có thể gây khó khăn trong triển khai khi liên quan đến phân bổ ngân sách trung ương và địa phương”, đại biểu chia sẻ.
Trong khi đó, cho ý kiến về nội dung này tại Dự thảo, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý, liên kết vùng phải khắc phục tình trạng phát triển “một mình” của Hà Nội. Ví dụ, trong lĩnh vực giao thông, cần bảo đảm kết nối thông suốt để giải quyết ùn tắc không chỉ cho Thủ đô mà cho toàn vùng Đồng bằng sông Hồng.
Chủ tịch Quốc hội đề xuất, cần có cơ chế luân phiên trong điều hành liên kết vùng, trong đó có giai đoạn Hà Nội làm đầu mối, có giai đoạn giao cho các địa phương như: Bắc Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên. Cách làm này sẽ giúp phát huy sức mạnh tổng hợp và nâng cao tính chủ động của các địa phương.
Được biết, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng gồm 9 Chương 36 Điều, (giảm 18 điều so với Luật hiện hành), theo dự kiến, Dự thảo Luật sẽ được trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.