Song song với việc phân quyền, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng đặt mục tiêu đổi mới phương thức quản trị đô thị theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và công nghệ số...
Như đã thông tin, với vị thế là trung tâm chính trị hành chính quốc gia, đồng thời là đầu mối lớn về khoa học công nghệ, giáo dục, y tế và hội nhập quốc tế, Hà Nội cần được trao quyền chủ động hơn trong quản trị và phát triển. Chính vì vậy, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng với kỳ vọng trở thành một đạo luật mang tính kiến tạo, tạo nền tảng lâu dài để Thủ đô thực hiện vai trò dẫn dắt phát triển.
Theo đó, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được đưa vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026 và dự kiến được Chính phủ trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất theo trình tự, thủ tục rút gọn - Đây được đánh giá là một trong những Dự án Luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ đối với sự phát triển của Hà Nội mà còn đối với tiến trình phát triển chung của đất nước trong giai đoạn mới.
Một trong những điểm đột phá của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là việc tăng cường phân cấp, phân quyền cho chính quyền Hà Nội.
Theo Dự thảo Luật (sửa đổi), 174 thẩm quyền sẽ được chuyển giao từ Trung ương về cho chính quyền TP Hà Nội. Cụ thể, 109 thẩm quyền giao cho HĐNH thành phố, 63 thẩm quyền giao cho UBND thành phố và 8 thẩm quyền giao cho Chủ tịch UBND thành phố. Những thẩm quyền này tập trung vào nhiều lĩnh vực quan trọng như quy hoạch, đầu tư, tài chính ngân sách, đất đai, quản lý tài sản công, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Trước các nội dung được đề xuất, không ít ý kiến cho rằng, trong bối cảnh thế giới và khu vực biến động nhanh, yêu cầu phát triển của Thủ đô Hà Nội ngày càng cao, việc hoàn thiện thể chế đặc thù trở thành nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, vì vậy, Hà Nội cần một khuôn khổ pháp lý đủ mạnh để phát huy vai trò trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa và đổi mới sáng tạo của cả nước.
Nhìn nhận về Dự thảo Luật (sửa đổi), TS Dương Thị Thanh Mai, chuyên viên cao cấp của Bộ Tư pháp cho hay, tinh thần xuyên suốt của lần sửa đổi này là vừa trao quyền mạnh mẽ cho chính quyền Thủ đô, vừa bảo đảm cơ chế kiểm soát quyền lực rõ ràng.
Theo vị này, tinh thần xuyên suốt và chỉ đạo nhất quán đối với sửa đổi Luật Thủ đô lần này là hai vế rất quan trọng. Một là phân quyền toàn diện, triệt để cho chính quyền Thủ đô, để chính quyền Thủ đô có đủ thẩm quyền và công cụ thực hiện các chính sách đặc thù. Vế thứ hai là trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn, đi cùng với cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng quyền lực.
“Việc trao quyền rộng hơn cho Hà Nội được kỳ vọng sẽ giúp thành phố xử lý hiệu quả các thách thức đô thị lớn đang đặt ra, từ giao thông, úng ngập đến trật tự đô thị và vệ sinh môi trường. Đây là những vấn đề tác động trực tiếp tới đời sống của hàng triệu người dân”, vị này bày tỏ.
Còn theo TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, trong bối cảnh hiện nay, để thực hiện mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong 5 đến 10 năm tới của TP Hà Nội và để đạt được mục tiêu xây dựng Thủ đô Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia; trung tâm kiến tạo phát triển, có vai trò dẫn dắt, định hình các mô hình phát triển mới, tư duy mới của quốc gia; từng bước nâng cao vai trò, vị thế của Thủ đô trong khu vực và quốc tế; trung tâm kinh tế tổng hợp có giá trị gia tăng cao, giữ vai trò hạt nhân của Vùng Thủ đô; dẫn đầu cả nước trong một số lĩnh vực then chốt về văn hóa, khoa học, giáo dục, đổi mới sáng tạo; từng bước trở thành Thủ đô kết nối toàn cầu, việc phải có một thể chế và các cơ chế tốt để hiện thực hóa các mục tiêu này là rất cần thiết.
Bên cạnh đó, Thủ đô Hà Nội có vị trí, vị thế khác biệt so với các tỉnh, thành phố khác trong cả nước. Do đó, một số quy định đối với Thủ đô cũng cần phải có tính chất đặc thù, vượt trội hơn so với những tỉnh, thành phố khác.
“Trong bối cảnh đó, chúng ta cần có một khung pháp lý mới, với những cơ chế đặc thù, vượt trội để có thể huy động, khai phá được các nguồn lực phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế cũng như chuyển đổi, xác lập mô hình tăng trưởng mới của Thủ đô phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô cũng như Nghị quyết sắp tới đây của Trung ương về phát triển Thủ đô”, vị chuyên gia này bày tỏ.
Đồng thời cho hay, Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ cần có các cơ chế đặc thù, vượt trội, đủ mạnh, những chính sách riêng biệt cho Thủ đô đủ để Thủ đô khai thác được các nguồn lực, thu hút được nhân tài, phát huy được những thế mạnh tương đối, phục vụ cho quá trình phát triển của thành phố.
