Góp ý xây dựng và hoàn thiện Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), một số ý kiến cho rằng, cơ chế, chính sách đột phá được đề xuất cần tạo điều kiện để Hà Nội phát triển…
Theo báo cáo của Bộ Tư pháp, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được đưa vào chương trình lập pháp năm 2026 và đã được lấy ý kiến các thành viên Chính phủ lần thứ nhất, dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo trình tự, thủ tục rút gọn.
Tại phiên bản này, Dự thảo Luật này gồm 9 Chương, 36 Điều. Bên cạnh việc kế thừa, hoàn thiện các quy định của Luật Thủ đô năm 2024 về vị trí, vai trò của Thủ đô; thử nghiệm có kiểm soát; vùng Thủ đô... Dự thảo Luật (sửa đổi) lần này có các quy định mới đặc thù, đột phá, tạo cơ chế giúp phát triển Thủ đô.
Cụ thể, Dự thảo Luật đã thể chế hóa chủ trương xuyên suốt là phân quyền mạnh mẽ, tối đa, toàn diện cho TP Hà Nội, nhưng phải bảo đảm các nguyên tắc: không trái Hiến pháp, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; không phân quyền trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo và lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia; không làm ảnh hưởng đến ổn định kinh tế vĩ mô, an toàn tài chính quốc gia...
Không chỉ có vậy, Dự thảo Luật (sửa đổi) cũng hoàn thiện các quy định để đảm bảo tổ chức thực hiện hiệu quả và chặt chẽ trong giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình của chính quyền Thành phố trong thực hiện các thẩm quyền. Theo đó, Dự thảo phân quyền 174 thẩm quyền từ Trung ương chuyển xuống cho chính quyền Thủ đô, bao gồm: 107 thẩm quyền phân cho HĐND; 59 thẩm quyền phân cho UBND; 8 thẩm quyền phân cho Chủ tịch UBND Thành phố.
Cùng với đó, Dự thảo cũng giao nhiều thẩm quyền cho TP Hà Nội như: về tổ chức chính quyền Thành phố giao Hà Nội được chủ động trong quyết định về tổ chức bộ máy chính quyền; vị trí việc làm, chế độ công vụ, chế độ thu nhập, tiền thưởng; chế độ tự chủ toàn diện đối với đơn vị sự nghiệp công lập.
Đồng thời, TP Hà Nội được chủ động quyết định các chính sách phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; hỗ trợ phát triển hạ tầng, hình thành thị trường, loại hình kinh tế, văn hóa dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Ngoài ra. Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng bổ sung các cơ chế, chính sách đặc biệt giúp Thủ đô thu hút, sử dụng hiệu quả các nguồn lực về tài chính, đầu tư và nguồn lực về tổ chức bộ máy và biên chế…
Đánh giá cao nhiều nội dung tiếp thu, giải trình Dự án Luật này, không ít ý kiến cho rằng, các quy định tại Dự thảo Luật (sửa đổi) cần được xây dựng theo hướng tạo khung pháp lý mở, cho phép triển khai các chính sách mới trong tương lai để bảo đảm tính lâu dài, bền vững của Luật, thay vì liệt kê các vấn đề cụ thể. Đồng thời, cần tạo điều kiện để Hà Nội có thể triển khai các sáng kiến mới, các cơ chế, chính sách mới ngay khi xuất hiện, thay vì phải xin ý kiến đối với từng chính sách, từng vấn đề mới.
Liên quan đến nội dung đã nêu, tại cuộc họp với các bộ ngành về tình hình triển khai xây dựng một số Dự án Luật, Pháp lệnh, Nghị quyết do Bộ Tư pháp trình tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, ghi nhận, đánh giá cao Bộ Tư pháp trong thời gian ngắn đã chủ trì, phối hợp chặt chẽ với TP Hà Nội và các cơ quan liên quan xây dựng Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) với khối lượng công việc lớn, nhiều nội dung mới, phức tạp.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng yêu cầu Bộ Tư pháp tiếp tục chỉ đạo rà soát toàn bộ dự thảo trên cơ sở ý kiến của các bộ, ngành; hoàn thiện kỹ lưỡng từng nội dung, từng câu chữ, bảo đảm khi trình Quốc hội là dự thảo đã được chuẩn bị kỹ, hạn chế tối đa phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện.
“Tránh tình trạng luật ban hành ra nhưng khi tổ chức thực hiện lại gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, bất cập; hoặc quy định chưa rõ, chưa sát thực tiễn, dẫn đến không khả thi”, Phó Thủ tướng lưu ý.
Đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bám sát chủ trương, đường lối của Đảng, các Nghị quyết, kết luận của Trung ương liên quan đến quy hoạch, định hướng phát triển Thủ đô Hà Nội; bảo đảm việc phân cấp, phân quyền phải đủ mạnh, đủ rõ để Hà Nội có điều kiện bứt phá, nhưng đồng thời không làm ảnh hưởng đến các nguyên tắc chung của hệ thống pháp luật và lợi ích quốc gia.
Bên cạnh đó, đối với các lĩnh vực còn ý kiến khác nhau như quy hoạch, giáo dục và đào tạo, văn hóa, thể thao và du lịch… Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tư pháp nghiên cứu, tiếp thu hợp lý; rà soát kỹ những nội dung đã được quy định trong các Luật về phân cấp, phân quyền hiện hành để tránh trùng lặp.
