Để góp phần tạo dư địa tài chính lớn hơn cho Hà Nội trong đầu tư phát triển, theo chuyên gia, việc sửa đổi Luật Thủ đô cần thiết kế các cơ chế phù hợp để khai thác hiệu quả các nguồn lực...
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 Chương, 42 Điều, bao quát các lĩnh vực từ tổ chức chính quyền, quy hoạch - xây dựng, phát triển văn hóa - xã hội đến khoa học - công nghệ, nguồn lực phát triển và liên kết vùng. Luật được xác định là luật cơ bản, có tính chất đặc thù, được ưu tiên áp dụng tại Thủ đô; thành phố được lựa chọn áp dụng quy định của pháp luật thuận lợi cho phát triển trong trường hợp có quy định khác về cùng một vấn đề.
Cụ thể, nội dung trọng tâm của Dự thảo là phân quyền mạnh mẽ, toàn diện cho Thủ đô. Thành phố được chủ động quyết định về tổ chức, bộ máy, số lượng người làm việc, cơ chế thu nhập; xây dựng chính sách phát triển, thu hút, sử dụng nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bên cạnh đó, Hà Nội cũng được giao quyền ban hành quy định chi tiết để thi hành các luật, nghị quyết của Quốc hội khác với quy định của Chính phủ, bộ, ngành Trung ương; được thí điểm cơ chế khác luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc những nội dung chưa được pháp luật quy định.
Về tài chính - đầu tư, thành phố được chủ động trong cơ cấu thu, chi ngân sách; quyết định các khoản tín dụng, lập quỹ tài chính phục vụ đầu tư phát triển. Dự thảo giao thẩm quyền toàn diện cho thành phố trong phê duyệt dự án đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu; áp dụng cơ chế linh hoạt về giải ngân; quyết định các hình thức xã hội hóa, hợp tác công - tư và cơ chế mới trong khai thác tài sản công, công trình, hạ tầng công.
Trong lĩnh vực đất đai, tài nguyên, Dự thảo cho phép Hà Nội được chủ động ban hành cơ chế quản lý, sử dụng, khai thác tài nguyên; quyết định biện pháp tái điều chỉnh đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; giao đất, cho thuê đất theo thẩm quyền.
Đồng thời cũng nhấn mạnh đổi mới phương thức quản trị theo hướng hiện đại, dựa trên công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo; quy định cơ chế tích hợp, chia sẻ, khai thác dữ liệu; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trong quản lý đầu tư - kinh doanh.
Ngoài ra, về quy hoạch và phát triển đô thị, thành phố được chủ động lập, quản lý, thực hiện quy hoạch; quy hoạch tổng thể Thủ đô có tính chất dẫn dắt, chi phối quy hoạch các tỉnh trong vùng.
Không chỉ có vậy, Hà Nội được xây dựng cơ chế phát triển đô thị xanh, thông minh, phát triển theo định hướng giao thông công cộng (TOD), cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị; triển khai kinh tế ban đêm, "kinh tế bạc", "kinh tế tầm thấp" và các loại hình kinh tế mới…
Đánh giá cao nội dung Dự thảo Luật (sửa đổi), tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực được đề xuất, không ít ý kiến cũng cho rằng, để góp phần tạo dư địa tài chính lớn hơn cho Hà Nội trong đầu tư phát triển, việc sửa đổi Luật Thủ đô cần thiết kế các cơ chế phù hợp để khai thác hiệu quả các nguồn lực...
Tham gia góp ý Dự thảo Luật, TS Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ bày tỏ, việc sửa Luật cần đặc biệt quan tâm đến bốn nguồn lực lớn, bao gồm: Nguồn vốn tín dụng ngân hàng; các loại trái phiếu như trái phiếu công trình, trái phiếu chính quyền địa phương và trái phiếu xanh; nguồn ngân sách cả Trung ương và địa phương; cùng với nguồn lực quốc tế.
Theo vị chuyên gia này, việc thiết kế các cơ chế phù hợp để khai thác hiệu quả các nguồn lực này sẽ góp phần tạo dư địa tài chính lớn hơn cho Hà Nội trong đầu tư phát triển, nhất là đầu tư cho hạ tầng, môi trường và các lĩnh vực ưu tiên.
Còn theo PGS, TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng, Hà Nội phải là nơi hội tụ tinh hoa; đồng thời, lưu ý về các cơ chế, chính sách để huy động và sử dụng tốt nhất nguồn lực con người, thu hút nhân tài, xây dựng chiến lược nhân lực cho Thủ đô.
Đồng quan điểm, một số chuyên gia cũng cho rằng, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này cần dựa trên cơ sở bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.
Được biết, trước đó, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã ký ban hành Nghị quyết số 119/2026/UBTVQH15 Điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2026. Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết nghị bổ sung Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp năm 2026 trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo trình tự thủ tục, rút gọn.
