Sửa Luật Thủ đô: Tạo sự phát triển… bứt phá

Có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2025, Luật Thủ đô năm 2024 được cho đã và đang đặt những viên gạch đầu tiên cho một mô hình quản trị đô thị hiện đại, nơi quyền hạn đi đôi với trách nhiệm và pháp luật trở thành động lực thúc đẩy phát triển.

Trên nền tảng đó, Hà Nội không chỉ tháo gỡ được những điểm nghẽn trước mắt, mà còn từng bước xây dựng một hệ thống thể chế đủ mạnh, đủ linh hoạt để hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững, xứng tầm Thủ đô trong kỷ nguyên mới.

Tuy nhiên, bên cạnh những hiệu ứng tích cực, không ít chính sách tại Luật này đã bị bãi bỏ, hoặc mất đi tính đặc thù, vượt trội trong thúc đẩy phát triển Thủ đô, đòi hỏi cần sớm được sửa đổi, bổ sung để tạo sự phát triển bứt phá.

Theo Sở Tư pháp Hà Nội, qua rà soát đánh giá, trong số 7 Chương, 54 Điều của Luật, đến nay đã có 5 điều bị bãi bỏ toàn bộ, 10 điều bị bãi bỏ một phần, sửa đổi, bổ sung về nội dung. Các điều đang có hiệu lực có nhiều nội dung không còn đặc thù, vượt trội do các Luật, Nghị quyết ban hành sau có nội dung quy định thuận lợi hơn.

Đáng nói, một số quy định đặc thù hiện nay cho các địa phương, quy định đặc thù cho một số dự án lớn, quan trọng đã có những cơ chế, chính sách rất thuận lợi, vượt trội so với Luật Thủ đô.

Từ đó đòi hỏi phải rà soát các quy định của Luật Thủ đô với các chủ trương của Đảng, các quy định của các luật hiện hành, đặc biệt là các luật mới được Quốc hội thông qua, để từ đó đưa ra đề xuất cơ chế, chính sách đặc thù cho Thủ đô.

Theo đại diện Bộ Tư pháp, việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ dựa trên cơ sở tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp tại Luật Thủ đô 2024 và đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù cho Thủ đô Hà Nội.

Đặc biệt, cần nghiên cứu, đánh giá các cơ chế đặc thù vừa được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô.

Góp ý xây dựng Dự thảo Luật (sửa đổi) vừa qua, một số ý kiến cho rằng, việc sửa đổi Luật cần tập trung vào một số nội dung như tạo đột phá để phân quyền cho Thủ đô trên một số lĩnh vực nhằm tạo sự chủ động, tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại của Thủ đô gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực, bảo đảm tính chặt chẽ, hợp lý, tránh lạm dụng trong việc phân cấp, phân quyền.

Đồng thời, tiếp tục rà soát, bổ sung các cơ chế, chính sách đặc thù cho Thủ đô đích đáng hơn, nhất là trong những lĩnh vực, vấn đề đã được chỉ đạo, định hướng rõ tại Dự thảo Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị như xây dựng đô thị, đất đai, cơ chế hợp tác công - tư, thu hút nguồn lực, cơ chế tài chính - ngân sách, khoa học - công nghệ, hạ tầng kỹ thuật, quản lý quy hoạch, đất đai, xây dựng...

Theo đó, với mỗi đề xuất, cần xác định rõ mục tiêu, chẳng hạn như chính sách đầu tư cho khoa học - công nghệ là để xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu, phát triển, chuyển giao công nghệ hàng đầu của cả nước và khu vực; phát triển mạnh thị trường khoa học - công nghệ... và xác định cụ thể nội hàm để thuận lợi cho việc chuyển hóa thành các điều khoản trong Dự thảo Luật (sửa đổi).

Đưa ra một số yêu cầu đối với Luật Thủ đô (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Tư pháp - Phan Chí Hiếu lưu ý, phải xử lý được vướng mắc lớn trong Luật Thủ đô hiện hành, như tạo cơ chế áp dụng pháp luật linh hoạt. Đồng thời, quy định rõ các nội dung đã được quy định tại Luật Thủ đô thì phải áp dụng theo Luật Thủ đô; trong trường hợp các luật khác có quy định chính sách vượt trội hơn, tốt hơn thì được lựa chọn áp dụng theo các luật khác nhau.

Cùng với đó, Thứ trưởng Bộ Tư pháp cũng gợi ý, cần rà soát các cơ chế đặc thù, vượt trội khác đã được áp dụng riêng cho các địa phương, xác định những nội dung phù hợp cho Thủ đô Hà Nội để đưa vào Luật; đồng thời bổ sung các cơ chế đặc thù, vượt trội chưa được quy định trong các Nghị quyết hay trong luật đã được ban hành để tạo sự phát triển bứt phá cho Thủ đô trong giai đoạn tới.

Được biết, theo kế hoạch dự kiến, Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được hoàn thiện để trình Chính phủ vào đầu tháng 02/2026, trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.