Doanh nghiệp

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tái cấu trúc, cạnh tranh chiến lược gia tăng và chuỗi cung ứng dịch chuyển mạnh mẽ, doanh nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới để thích ứng và bứt phá, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức “Diễn đàn doanh nghiệp 2026: Doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu đổi mới để bứt phá” nhằm tìm kiếm những cơ hội, chia sẻ những giải pháp từ thực tiễn doanh nghiệp.

Tham dự Diễn đàn có ông Võ Tân Thành – Phó Chủ tịch VCCI; ông Nguyễn Đức Lệnh – Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) chi nhánh Khu vực 2; ông Nguyễn Ngọc Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM (HUBA); ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP HCM; Tiến sĩ Giản Tư Trung - Chủ tịch sáng lập Học viện Quản lý PACE, Viện trưởng Viện Giáo dục IRED; TS Đinh Thế Hiển, Chuyên gia Kinh tế; ông Phan Minh Thông - Chủ tịch Tập đoàn Phúc Sinh; …

Về phía đơn vị tổ chức Diễn đàn có sự tham dự của Nhà báo Phạm Hùng - Phó Tổng biên tập Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp. Cùng sự tham dự của đại diện các sở ngành, trung tâm xúc tiến đầu tư, thương mại các tỉnh … các chuyên gia từ các viện, trường, cơ quan nghiên cứu, Lãnh đạo các Hiệp hội doanh nghiệp các địa phương, lãnh đạo các doanh nghiệp.

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Nguyễn Đức Lệnh - Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Chi nhánh Khu vực 2, đã làm rõ định hướng về nguồn lực tài chính xanh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho các đơn vị sản xuất. Đây là một vấn đề nhận được sự quan tâm sâu sắc từ cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình bền vững.

Khi phân tích sâu về các nguồn lực tài chính xanh, ông Nguyễn Đức Lệnh đã chỉ ra sự đa dạng trong các kênh tiếp cận vốn cho mục đích đổi mới công nghệ và phát triển bền vững. Theo đó, doanh nghiệp có thể huy động vốn từ nguồn đầu tư công của Nhà nước hoặc tận dụng tối đa nguồn vốn tự có của chính mình. Bên cạnh đó, các thị trường vốn và thị trường chứng khoán cũng đóng vai trò là những kênh cung ứng tài chính quan trọng không thể bỏ qua.

Tuy nhiên, ông cho rằng, nguồn vốn vay từ hệ thống ngân hàng vẫn luôn được coi là điểm tựa then chốt cho hoạt động sản xuất kinh doanh của đại đa số doanh nghiệp hiện nay. Ngành ngân hàng đã có những bước đi cụ thể và quyết liệt ngay từ khi Chính phủ ban hành Quyết định 1658/QĐ-TTg về chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh. Điều này cho thấy sự chủ động của ngành trong việc xây dựng các chương trình hành động sát với thực tế phát triển của đất nước.

Ở góc độ quản lý nhà nước, NHNN đang thực hiện hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp thông qua hai phương thức chủ đạo mang tính chiến lược. Phương thức thứ nhất là việc đáp ứng trực tiếp nguồn vốn để phát triển kinh tế xanh và đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất sạch cho doanh nghiệp. Đây là dòng vốn trực tiếp chảy vào các hoạt động đổi mới máy móc và áp dụng công nghệ tiên tiến.

Phương thức thứ hai mang tính vĩ mô hơn, đó là việc sử dụng các công cụ cơ chế chính sách như một loại nguồn lực đặc biệt. Các chính sách này đóng vai trò định hướng dòng vốn vào những lĩnh vực ưu tiên và hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp trong lộ trình chuyển đổi mô hình kinh doanh.

Cũng theo ông Nguyễn Đức Lệnh, một trong những minh chứng rõ nét nhất cho sự phát triển này chính là những con số ấn tượng về khả năng đáp ứng vốn cho lĩnh vực xanh. Tính đến thời điểm cuối năm 2025, tổng dư nợ cho vay xanh của cả nước ước tính đã đạt khoảng 780.000 tỷ đồng. Con số này hiện chiếm khoảng 4,1% tổng dư nợ cho vay của toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Mặc dù tỷ trọng này xét về con số tuyệt đối vẫn còn ở mức khiêm tốn, nhưng tốc độ tăng trưởng lại đang thể hiện một xu hướng bứt phá mạnh mẽ. Cụ thể, mức dư nợ này đã tăng tới 14,6% so với cuối năm 2024, cho thấy sự chuyển dịch dòng vốn rất rõ ràng. Nhìn lại dữ liệu của hai năm gần nhất, tín dụng xanh đã liên tục duy trì được đà tăng trưởng ấn tượng. Nếu như năm 2024 ghi nhận mức tăng 9,5% thì sang năm 2025 con số này đã tăng thêm một bậc đáng kể.

Sự tăng trưởng thần tốc này không phải ngẫu nhiên mà là kết quả của các giải pháp đồng bộ từ Chính phủ và Ngân hàng Trung ương. Đặc biệt, Quyết định 21/2025/TTg của Chính phủ về việc phân loại danh mục xanh đã tạo ra một hành lang pháp lý vô cùng thuận lợi. Văn bản này giúp xác định rõ ràng các dự án thuộc danh mục xanh và thiết lập các tiêu chí cụ thể về bảo vệ môi trường. Đây chính là cơ sở quan trọng giúp các tổ chức tín dụng có thể tự tin mở rộng quy mô giải ngân cho các dự án xanh. Đồng thời, các quy định này cũng giúp doanh nghiệp thuộc lĩnh vực sản xuất xanh tiếp cận nguồn vốn tín dụng một cách minh bạch và nhanh chóng hơn. Việc chuẩn hóa các tiêu chí môi trường giúp giảm thiểu rủi ro cho cả phía ngân hàng lẫn bên vay vốn trong dài hạn.

Bên cạnh việc cấp vốn, Ngân hàng Trung ương còn khéo léo biến các cơ chế chính sách thành một loại nguồn lực hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp. Từ chương trình hành động thực hiện chiến lược tăng trưởng xanh theo Quyết định 1658, nhiều chỉ đạo cụ thể đã được ban hành tới từng tổ chức tín dụng. Các ngân hàng được yêu cầu phải ưu tiên và tập trung mọi nguồn lực cần thiết cho các dự án có tính chất bảo vệ môi trường. Những kế hoạch hành động và chỉ thị hàng năm của ngành đều lồng ghép khéo léo các giải pháp tiền tệ nhằm sát cánh cùng doanh nghiệp. Nhiều chương trình chuyên biệt đã được triển khai rầm rộ như cho vay nông nghiệp nông thôn và ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất. Điều này phản ánh tư duy đổi mới trong việc điều hành chính sách tín dụng để phù hợp với bối cảnh mới.

Lĩnh vực nông nghiệp được dành sự quan tâm đặc biệt với những chương trình tín dụng mang tính đột phá và giàu tính nhân văn. Có thể kể đến dự án tiêu biểu cho vay 1 triệu ha lúa chất lượng cao, hướng tới mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính. Đây là một mô hình điển hình cho sự kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và trách nhiệm bảo vệ hành tinh.

"Ngân hàng Trung ương cũng đã thực hiện điều chỉnh chính sách tín dụng để khuyến khích phát triển nông nghiệp hữu cơ và tuần hoàn. Điểm nhấn đáng chú ý nhất là cơ chế cho phép doanh nghiệp được vay tới 70% tổng mức đầu tư dự án mà không cần phải có tài sản đảm bảo. Đây được coi là một bước đi táo bạo và là sự hỗ trợ thiết thực nhất cho các doanh nghiệp cũng như hợp tác xã nông nghiệp", ông Nguyễn Đức Lệnh chia sẻ.

Tại đầu tàu kinh tế TP HCM, các chính sách tài chính xanh đã mang lại những kết quả rất khả quan trên thực địa. Tổng dư nợ trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn trên địa bàn thành phố hiện đạt khoảng 801.000 tỷ đồng. Con số này chiếm tỷ trọng 13,6% trong tổng dư nợ tín dụng của toàn địa phương, một tỷ lệ rất có ý nghĩa. Việc triển khai tín dụng cho nông thôn mới tại đây được thực hiện theo một chuỗi liên kết đa dạng và chặt chẽ. Các hoạt động đổi mới công nghệ và cho vay theo chương trình OCOP đều được gắn kết chặt chẽ với các tiêu chí sản xuất xanh, sạch. Hiệu quả của dòng vốn này đã được minh chứng qua sự thành công và phát triển của nhiều mô hình sản xuất tại địa phương. Cộng đồng doanh nghiệp có thể thấy rõ trái ngọt này thông qua sự lớn mạnh của các sản phẩm OCOP trên thị trường.

Ngoài các chính sách tín dụng thuần túy, việc thực hiện các Nghị quyết về khoa học công nghệ và kinh tế tư nhân cũng đóng vai trò bổ trợ quan trọng. Nghị quyết 57 về đổi mới và ứng dụng khoa học công nghệ đã thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện tốt các tiêu chí bảo vệ môi trường thông qua giảm phát thải. Song song với đó, Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân đang được ngành ngân hàng triển khai đồng bộ nhằm hỗ trợ tối đa cho các hộ sản xuất và hợp tác xã. Ngay cả khi một số nghị định chính thức còn đang trong quá trình hoàn thiện, Ngân hàng Trung ương đã chủ động tham mưu các giải pháp linh hoạt. Một trong những thông tin đáng chú ý là cơ chế hỗ trợ lãi suất cho khu vực kinh tế tư nhân khi thực hiện các dự án xanh đang được khẩn trương xúc tiến.

Ông Nguyễn Đức Lệnh cho biết, các đơn vị đang tích cực xây dựng đề án hỗ trợ lãi suất ở mức khoảng 2% cho các đối tượng ưu tiên. Đối tượng thụ hưởng chính của chính sách này sẽ là các doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các hộ kinh doanh cá thể hoạt động trong lĩnh vực kinh tế xanh. Tất cả những nỗ lực này đều hướng tới mục tiêu duy nhất là hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp chuyển đổi xanh thành công. Chính phủ và Ngân hàng Trung ương đã xác định kinh tế xanh chính là động lực tăng trưởng cốt lõi cho giai đoạn phát triển mới. Mục tiêu cao cả hơn là hướng tới một mô hình tăng trưởng kinh tế bền vững ở mức hai con số trong tương lai.

“Để hiện thực hóa điều đó, công tác truyền thông và đối thoại giữa ngân hàng và doanh nghiệp sẽ được tăng cường mạnh mẽ hơn bao giờ hết”, ông Nguyễn Đức Lệnh khẳng định.

Đình Đại - Minh Quân - Nguyễn Hùng