24h

Đây là chia sẻ của PGS, TS Phạm Duy Nghĩa - Phó Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) tại Hội thảo chuyên đề “Thủ tục rút gọn trong giải quyết tranh chấp chuỗi và thực tiễn tranh chấp kinh doanh thương mại” thuộc khuôn khổ Chuỗi Hội thảo chuyên đề và Diễn đàn Khoa học Trọng tài - Hòa giải 2026 (AMS 2026) do VIAC phối hợp cùng Trường Đại học Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-UL) và Trường Đại học Kinh tế – Luật, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh tổ chức, với sự tham gia của nhiều chuyên gia uy tín trong lĩnh vực pháp lý và giải quyết tranh chấp.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS TS Phạm Duy Nghĩa - Phó Chủ tịch VIAC cho biết, trong tổng số hơn 500 vụ tranh chấp được VIAC thụ lý và giải quyết trong năm 2025, các tranh chấp phát sinh từ hoạt động mua bán hàng hóa và kinh doanh thương mại chiếm khoảng 24%, tiếp tục là nhóm lĩnh vực có số lượng vụ việc lớn nhất tại VIAC trong nhiều năm qua.

Theo PGS, TS Phạm Duy Nghĩa, sự vận hành của các chuỗi cung ứng, hệ thống phân phối hoặc các mô hình giao dịch tiêu chuẩn hóa khiến tranh chấp không còn phát sinh đơn lẻ mà chuyển dần thành chuỗi gồm các vụ việc có tính liên kết và tương đồng cao. Với bối cảnh này, nhiều thủ tục, giải pháp đã được cân nhắc áp dụng, trong đó có thủ tục rút gọn.

“Tranh chấp thương mại, nhìn từ thực tiễn, thường không quá phức tạp về diễn biến, các bên cũng có thỏa thuận hoặc xác nhận tương đối rõ ràng, do đó, thủ tục rút gọn được cho là khá phù hợp để áp dụng. Tuy vậy, khi đặt thủ tục này vào một chuỗi gồm loạt tranh chấp, Hội đồng Trọng tài, tổ chức trọng tài và kể cả chính các bên có thể phải đối diện với thử thách giữa một bên là tính công bằng, chính xác, một bên là sự nhanh chóng, tiết kiệm”, PGS TS Phạm Duy Nghĩa chia sẻ.

Đồng thời cho rằng, thủ tục rút gọn là phương thức tốt nhưng không phải tối ưu trong mọi trường hợp. Do đó, về phía doanh nghiệp, luật sư, trước khi quyết định áp dụng hoặc tư vấn áp dụng thủ tục này, cần soi xét diễn biến, độ phức tạp của tranh chấp, năng lực về tài chính, thời gian. Về phía Hội đồng Trọng tài, tổ chức trọng tài, trong mọi trường hợp, phải đặt sự công bằng, thận trọng lên hàng đầu và có sự khuyến nghị phù hợp đến các bên trong quá trình vận hành thủ tục rút gọn.

Hoan nghênh ý tưởng phối hợp tổ chức các diễn đàn học thuật gắn với thực tiễn như các Hội thảo chuyên đề thuộc khuôn khổ AMS 2026, chia sẻ tại Hội thảo, PGS TS Nguyễn Hoàng Anh – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU-UL) cho biết, trong bối cảnh các tranh chấp thương mại ngày càng đa dạng, phức tạp và có xu hướng hình thành theo chuỗi, việc trao đổi, phân tích và làm rõ các vấn đề pháp lý đặt ra từ cả góc độ nghiên cứu và thực tiễn là yêu cầu cấp thiết.

PGS, TS Nguyễn Hoàng Anh cho rằng, Hội thảo là một diễn đàn trao đổi hữu ích giữa các chuyên gia nghiên cứu và các luật sư, trọng tài viên, doanh nghiệp,… qua đó, bàn luận, đưa ra giải pháp phù hợp trong giải quyết các tranh chấp dạng chuỗi - một trong những xu hướng khá mới của trọng tài tại Việt Nam.

Đồng thời kỳ vọng, các nội dung thảo luận tại Hội thảo sẽ mang lại những góc nhìn chuyên sâu cùng các khuyến nghị thiết thực, không chỉ phục vụ hoạt động nghiên cứu, giảng dạy mà còn hỗ trợ hiệu quả cho cộng đồng doanh nghiệp, các bên tham gia giải quyết tranh chấp trong thực tiễn.

Nhấn mạnh giá trị thiết thực mà các nội dung Chuỗi sự kiện AMS các năm mang lại đối với các nhà nghiên cứu, người học, đặc biệt trong việc cung cấp những thông tin cập nhật về các phương thức giải quyết tranh chấp, bao gồm trọng tài cũng như các cơ chế giải quyết tranh chấp thay thế (ADR), chia sẻ tại Hội thảo PGS, TS Lê Vũ Nam – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế – Luật (UEL), Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh bày tỏ, việc tiếp cận các vấn đề thực tiễn, các xu hướng tranh chấp mới như tranh chấp chuỗi, cũng như các công cụ tố tụng như thủ tục rút gọn sẽ giúp các nhà nghiên cứu, học viên, sinh viên từ UEL có thêm thông tin về các vấn đề phát sinh trong thực tiễn giải quyết tranh chấp.

“AMS không chỉ là kênh cập nhật kiến thức mà còn mở ra nhiều hướng tiếp cận và đề tài nghiên cứu cho các giảng viên, người học trong lĩnh vực pháp lý kinh doanh. Đồng thời, cũng là cơ hội để người học từng bước hình thành tư duy nghiên cứu gắn với ứng dụng, từ đó nâng cao khả năng vận dụng kiến thức pháp lý vào thực tiễn”, PGS TS Lê Vũ Nam bày tỏ.

Hội thảo bao gồm 02 phiên thảo luận. Trong đó, Phiên 1 thảo luận với nội dung “Thủ tục rút gọn trong tranh chấp chuỗi: Đặc thù, điểm khác biệt và lưu ý khi áp dụng” và Phiên 2 thảo luận với chủ đề “Áp dụng thủ tục rút gọn trong quản trị tranh chấp kinh doanh thương mại dạng chuỗi”. Thông qua thảo luận, Hội thảo đã ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi mang tính xây dựng từ các chuyên gia và đại biểu tham dự, qua đó góp phần hoàn thiện quy định về thủ tục rút gọn, đồng thời đưa ra các đề xuất xây dựng và phát triển các cơ chế quản trị tranh chấp chuỗi trong tố tụng trọng tài tại Việt Nam.

Chuỗi Hội thảo chuyên đề và Diễn đàn Khoa học về Trọng tài – Hòa giải (Arbitration – Mediation Symposium – AMS) là chuỗi sự kiện chuyên môn trọng điểm được VIAC phối hợp cùng các đối tác khối viện, trường, cơ sở đào tạo luật triển khai định kỳ. Qua nhiều năm tổ chức, AMS đã thu hút sự quan tâm rộng rãi của giới học thuật và cộng đồng hành nghề pháp lý, trở thành diễn đàn trao đổi, thảo luận các vấn đề pháp lý nổi bật liên quan đến trọng tài và hòa giải thương mại. Năm 2026 đánh dấu lần thứ tư liên tiếp chuỗi sự kiện AMS được triển khai.

Đây là lần đầu tiên VIAC phối hợp tổ chức với các đối tác tại cả hai đầu Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, qua đó, mở rộng phạm vi kết nối giữa giới nghiên cứu, luật sư, trọng tài viên và cộng đồng doanh nghiệp,… với quy mô tổ chức được mở rộng cùng sự đồng hành của nhiều đối tác uy tín, AMS 2026 được kỳ vọng sẽ tiếp tục ghi nhận nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận có giá trị, góp phần thúc đẩy sự phát triển của hoạt động trọng tài thương mại và hòa giải thương mại tại Việt Nam.

Với chủ đề xuyên suốt là “Tranh chấp chuỗi - Xu hướng, thực tiễn và vấn đề phát sinh”, AMS 2026 sẽ triển khai 03 Hội thảo chuyên đề vào thứ Năm hàng tuần từ ngày 12/03/2026 đến ngày 26/03/2026 và 01 Diễn đàn khoa học được tổ chức vào ngày 03/04/2026.

Gia Nguyễn