Việc đơn giản hóa quy định hóa đơn điện tử đối với hộ, cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử được kỳ vọng giúp giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho kinh doanh nhỏ lẻ trên nền tảng số.
Theo Nghị định số 70/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/6/2025, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng mỗi năm trở lên phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã từ máy tính tiền và kết nối trực tiếp với cơ quan thuế. Tiếp đó, Nghị định số 117/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, quy định các sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán sẽ thực hiện kê khai và nộp thuế thay cho hộ, cá nhân bán hàng trên nền tảng.
Tuy nhiên, sau hơn nửa năm triển khai, một số vướng mắc bắt đầu phát sinh trong quá trình thực hiện, đặc biệt liên quan đến việc người bán phải xuất hóa đơn điện tử cho từng đơn hàng trên sàn. Theo phản ánh của nhiều nhà bán hàng, quy định này khiến chi phí tuân thủ tăng lên do phải mua phần mềm xuất hóa đơn, đăng ký gói hóa đơn điện tử và phát sinh thêm các chi phí vận hành liên quan. Trong khi đó, phần lớn người mua hàng trên sàn không có nhu cầu lấy hóa đơn.
Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với Dự thảo sửa đổi, bổ sung một số quy định về hóa đơn, chứng từ, trong đó đề xuất đơn giản hóa quy định hóa đơn điện tử đối với hộ và cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử.
Theo Dự thảo, hộ và cá nhân kinh doanh không phải sử dụng hóa đơn điện tử khi không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân. Đồng thời, người bán hàng qua sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, nếu chủ sàn đã thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay theo từng giao dịch, cũng không phải lập hóa đơn điện tử.
Trong trường hợp người mua có nhu cầu, chủ sàn thương mại điện tử sẽ là đơn vị lập hóa đơn điện tử và giao cho khách hàng.
Bên cạnh đó, Dự thảo cũng đề xuất không áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đối với hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trên nền tảng thương mại điện tử hoặc các nền tảng số.
Theo Bộ Tài chính, việc quy định rõ các trường hợp không phải lập hóa đơn điện tử nhằm bảo đảm thống nhất với pháp luật về thuế giá trị gia tăng. Quy định này cũng giúp tránh phát sinh nghĩa vụ lập hóa đơn đối với các giao dịch không cần thiết, qua đó giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và người nộp thuế.
Từ góc độ người bán hàng trực tuyến, nhiều hộ kinh doanh cho rằng việc đơn giản hóa nghĩa vụ hóa đơn điện tử là cần thiết, đặc biệt với các cửa hàng nhỏ lẻ có số lượng giao dịch lớn nhưng giá trị từng đơn hàng không cao. Bà Nguyễn Thị Huệ, Chủ hộ kinh doanh thiết bị điện gia dụng trên một sàn thương mại điện tử cho biết, mỗi ngày cửa hàng có thể phát sinh hàng chục đến hàng trăm đơn hàng nhỏ. Nếu phải lập hóa đơn điện tử cho từng giao dịch sẽ phát sinh thêm chi phí phần mềm, chi phí quản lý và thời gian xử lý.
“Trong khi đó, phần lớn khách hàng mua lẻ không có nhu cầu lấy hóa đơn. Nếu sàn đã thực hiện khấu trừ và kê khai thuế thay cho người bán thì việc miễn lập hóa đơn cho từng đơn hàng sẽ giúp chúng tôi giảm đáng kể thủ tục hành chính”, đại diện hộ kinh doanh này chia sẻ.
Theo các hộ kinh doanh, quy định mới nếu được thông qua sẽ góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, đặc biệt với các cá nhân kinh doanh quy mô nhỏ đang tham gia thương mại điện tử.
Việc đơn giản hóa thủ tục là cần thiết, song nhiều ý kiến cho rằng, cũng cần thiết kế cơ chế quản lý phù hợp để bảo đảm minh bạch dữ liệu giao dịch. Ông Đỗ Quang Huy, Giám đốc Công ty CP Ecotop cho rằng phương án để sàn thương mại điện tử đứng ra xuất hóa đơn cho người mua là phù hợp với thực tế vận hành.
Theo ông Huy, trong mô hình này người bán chỉ cần xuất hóa đơn cho sàn theo tổng doanh thu. Chẳng hạn, nếu một gian hàng bán được 500 triệu đồng trong một tháng, người bán chỉ cần xuất một hóa đơn cho sàn với giá trị tương ứng, sau đó sàn sẽ phát hành hóa đơn cho khách hàng và thực hiện các nghĩa vụ thuế liên quan.
“Nếu sàn chịu trách nhiệm phát hành hóa đơn điện tử thì các vấn đề phát sinh như đổi trả hàng, khiếu nại hay hoàn tiền sẽ được kiểm soát chặt chẽ hơn, đồng thời hạn chế rủi ro cho người bán khi khách hàng lợi dụng chính sách trả hàng sau khi hóa đơn đã được xuất”, ông Huy cho biết.
Tuy nhiên, trong giai đoạn các đề xuất chính sách đang được lấy ý kiến, ông Huy cũng kiến nghị cơ quan quản lý cân nhắc cơ chế linh hoạt hơn trong việc phát hành và điều chỉnh hóa đơn, chẳng hạn cho phép một khoảng thời gian nhất định trước khi hóa đơn được phát hành chính thức hoặc cho phép hủy hóa đơn trong thời hạn phù hợp để xử lý các trường hợp đổi trả hàng.
“Thực tế có những trường hợp khách khiếu nại sau 20–30 ngày vẫn được sàn chấp nhận trả hàng, trong khi hóa đơn đã được xuất trước đó, khiến việc điều chỉnh hoặc hủy bỏ hóa đơn trở nên rất khó khăn khi phải giải trình với cơ quan thuế”, ông Huy chia sẻ.
