Doanh nghiệp

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, 3 tháng đầu năm, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9%, tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế. Cơ cấu thị trường có sự chuyển dịch khi thị trường Trung Quốc chiếm 22,1% thị phần, còn thị trường Hoa Kỳ giảm xuống 18,3%.

Bên cạnh đó, các chỉ tiêu môi trường có xu hướng cải thiện, đặc biệt là giảm ô nhiễm không khí. Nhiều chương trình, dự án lớn đang được triển khai, gắn với sửa đổi chính sách, pháp luật, nhất là trong các lĩnh vực tài nguyên, khoáng sản và ứng phó biến đổi khí hậu.

“Trong bối cảnh nhiều khó khăn, nông nghiệp vẫn là trụ đỡ của nền kinh tế. Tuy nhiên, một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực như cà phê đang chịu áp lực giảm giá, đòi hỏi phải có giải pháp điều hành linh hoạt trong thời gian tới. Ngược lại, thủy sản tiếp tục duy trì tăng trưởng 13,3%, trong khi chăn nuôi được kỳ vọng đạt quy mô gần 800 triệu USD trong năm 2026 và hướng tới mốc 1 tỷ USD vào năm 2027”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến cho biết.

Cụ thể, theo ông Trần Gia Long, Phó Vụ trưởng Kế hoạch - Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 3/2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt 6,02 tỷ USD, tăng mạnh 47,8% so với tháng trước nhưng giảm 1,5% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 3 tháng đầu năm, tổng kim ngạch đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9%.

Trong đó, nhóm nông sản đạt 8,93 tỷ USD (tăng 4,1%); thủy sản đạt 2,62 tỷ USD (tăng 13,3%); chăn nuôi tăng mạnh 54,3% nhưng quy mô còn nhỏ; lâm sản giảm 2,4%. Đáng chú ý, nhóm đầu vào sản xuất tăng tới 56,7%.

Xét theo thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực xuất khẩu lớn nhất, chiếm 45,1% thị phần và tăng trưởng 15,3%. Ngược lại, xuất khẩu sang châu Mỹ giảm 3,4%, châu Phi giảm sâu tới 29%. 3 thị trường lớn nhất gồm Trung Quốc (22,1%), Hoa Kỳ (18,3%) và Nhật Bản (7,1%). Trong đó, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh 37,6%, Nhật Bản tăng nhẹ, còn Hoa Kỳ giảm 5,2%.

Bức tranh xuất khẩu cho thấy nghịch lý đó là sản lượng tăng nhưng giá trị giảm do giá xuất khẩu đi xuống ở nhiều mặt hàng. Cà phê là ví dụ điển hình khi khối lượng xuất khẩu 3 tháng tăng 12,6% nhưng giá trị lại giảm 6,4%. Giá bình quân chỉ đạt khoảng 4.697 USD/tấn, giảm gần 17%. Thị trường châu Âu vẫn chiếm ưu thế, trong đó Đức, Italia và Tây Ban Nha là các điểm đến lớn.

Tương tự, gạo xuất khẩu gần như đi ngang về sản lượng (tăng 0,2%) nhưng giá trị giảm 7,8%, giá bình quân giảm 8%. Philippines tiếp tục là thị trường lớn nhất, chiếm hơn một nửa thị phần, trong khi xuất khẩu sang Trung Quốc tăng đột biến.

Cao su và hạt tiêu ghi nhận tăng trưởng tích cực hơn, song vẫn chịu áp lực giá. Giá cao su giảm 5,1%, còn giá hạt tiêu giảm 5,9% so với cùng kỳ. Một số mặt hàng khác như hạt điều giảm nhẹ cả lượng và giá trị; chè giảm về lượng nhưng giá tăng; trong khi rau quả nổi lên là điểm sáng với mức tăng trưởng 32,1%, chủ yếu nhờ thị trường Trung Quốc.

Ngành thủy sản tiếp tục là điểm tựa tăng trưởng với giá trị xuất khẩu tháng 3 đạt khoảng 900 triệu USD, nâng tổng kim ngạch quý I lên 2,62 tỷ USD, tăng 13,3%. Trung Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ là ba thị trường lớn nhất, chiếm thị phần lần lượt 28,5%, 13,6% và 12,2%. Dù vậy, xuất khẩu sang Mỹ giảm nhẹ. Trong khi đó, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh 58,5%.

Ngược lại, ngành gỗ và sản phẩm gỗ gặp nhiều khó khăn khi kim ngạch quý I đạt 3,81 tỷ USD, giảm 3,5%. Hoa Kỳ vẫn là thị trường lớn nhất với 48,8% thị phần nhưng giảm 3,1%. Trong khi đó, xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh 48,5% và Nhật Bản tăng 7,9%, cho thấy sự dịch chuyển thị trường bước đầu.

Diễn biến quý I/2026 cho thấy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đang chịu áp lực kép: Cạnh tranh ngày càng gay gắt và xu hướng giảm giá trên thị trường thế giới. Trong bối cảnh đó, việc duy trì tăng trưởng không chỉ dựa vào sản lượng mà cần chuyển mạnh sang nâng cao giá trị gia tăng, đa dạng hóa thị trường và thúc đẩy chế biến sâu.

Sự phụ thuộc lớn vào một số thị trường trọng điểm như Trung Quốc hay Mỹ khiến xuất khẩu dễ bị ảnh hưởng khi nhu cầu biến động. Vì vậy, việc mở rộng thị trường, khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do và nâng cao tiêu chuẩn chất lượng là yêu cầu cấp thiết.

Bộ Nông nghiêp và Môi trường cho hay, cán cân thương mại nông, lâm, thủy sản tháng 3/2026 ước đạt thặng dư 1,55 tỷ USD, tăng 90,9% so với tháng trước nhưng giảm 19,3% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 3 tháng đầu năm 2026, thặng dư cán cân thương mại nông, lâm, thủy sản ước đạt 4,78 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước.

Nhìn tổng thể, bức tranh xuất khẩu nông lâm thủy sản quý I/2026 cho thấy sự phục hồi tích cực nhưng chưa bền vững. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển mạnh từ xuất khẩu theo sản lượng sang nâng cao giá trị gia tăng, đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần tăng cường dự báo thị trường, chủ động điều tiết sản xuất, giảm thiểu rủi ro từ biến động giá.

Thy Hằng