Doanh nhân

Diễn đàn Doanh nghiệp đã có buổi trao đổi cụ thể với ông Trần Trung Hiếu - Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Giải pháp CSC để hiểu một cách rõ nét về hành trình xanh hóa từ sức mạnh nội sinh, góp phần nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

- Ông có đánh giá như thế nào về thực trạng chuyển đổi xanh tại Việt Nam nói chung và Hải Phòng nói riêng hiện nay?

Trong bối cảnh cạnh tranh kinh doanh ngày càng gay gắt và yêu cầu ngày một cao, các tiêu chuẩn xanh đã trở thành một yếu tố bắt buộc, là nền tảng quan trọng để vận hành sản xuất, kinh doanh.

Tại Việt Nam và đặc biệt là một trung tâm công nghiệp lớn như Hải Phòng, chuyển đổi xanh đã bước qua “lằn ranh”, chuyển từ mức “khuyến khích” sang “bắt buộc”. Chủ các doanh nghiệp đều chung quan điểm: nếu không xanh hóa đồng nghĩa với việc tự đánh mất cơ hội cạnh tranh trong tương lai.

Song, đến thời điểm hiện tại, trong các doanh nghiệp có sự phân hóa đang rất rõ rệt. Các doanh nghiệp FDI và khối xuất khẩu đi đầu vì áp lực trực tiếp từ chuỗi cung ứng toàn cầu, vì thế họ ngày càng tăng tốc, chủ động chuyển đổi xanh. Ngược lại, phần lớn doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn đang ở giai đoạn nhận thức, lúng túng vì thiếu hụt nguồn lực về vốn, nhân lực để hiện thực hóa việc chuyển đổi xanh. Đặc biệt, họ cũng mới chỉ dừng lại ở mức nhận biết chứ vẫn còn “hoang mang” để xây dựng lộ trình cụ thể.

- Doanh nghiệp cần có sự thay đổi ra sao để có thể hiện thực hóa mục tiêu kép chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, nhất là đáp ứng được các điều kiện khắt khe để có được chứng chỉ ISO, thưa ông?

Việc chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trong doanh nghiệp cần được xem là khoản đầu tư chiến lược để tạo sinh lời dài hạn, cả về tài chính lẫn thương hiệu.

Theo tôi, để sớm thực hiện được chuyển đổi xanh, doanh nghiệp cần phải thay đổi để đạt mục tiêu kép và chứng chỉ ISO Để đáp ứng các điều kiện khắt khe của ISO (như ISO 14001, ISO 50001) và đạt mục tiêu kép, doanh nghiệp cần thay đổi 3 điểm cốt lõi. Cụ thể, trong đó, cần đáp ứng thay đổi chủ yếu ở 3 yếu tố sau:

Thứ nhất, cần đổi mới tư duy lãnh đạo. Xem chuyển đổi xanh và số hóa là khoản đầu tư sinh lời dài hạn, không phải chi phí tuân thủ.
Thứ hai, chuẩn hóa trước, số hóa sau. Đặc biệt, quy trình hiện tại phải được làm sạch, tinh gọn để khi đưa lên môi trường số không bị “tự động hóa sự lộn xộn”.

Thứ ba, thực hiện quản trị bằng dữ liệu. Mọi “hoạt động xanh” phải được đo lường bằng con số cụ thể thông qua nền tảng số. Không có dữ liệu minh bạch, doanh nghiệp không thể vượt qua các kỳ đánh giá ISO.

- Đối với các doanh nghiệp sản xuất và xuất khẩu, những “rào cản xanh” từ các thị trường khó tính không còn là lời cảnh báo mà đã thành hiện thực. Để doanh nghiệp có thể chủ động cuộc chơi xanh cần lộ trình từng bước ra sao để không bị “bỏ lại phía sau”, thưa ông?

Câu chuyện chuyển đổi xanh vẫn không phải là một hành trình dễ dàng. Bởi lẽ, những khó khăn về vốn, công nghệ, nguồn lực… vẫn đang đè nặng lên doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Khó khăn là có thật, nhưng theo tôi, doanh nghiệp không cần làm mọi thứ cùng một lúc. Lộ trình khả thi nhất là “Lấy ngắn nuôi dài, xanh hóa từng phần”. Trong đó, chia ra thành 3 bước cụ thể. Bước 1 là nhận diện và tuân thủ, theo đó chỉ tập trung vào các tiêu chuẩn bắt buộc nhất mà thị trường mục tiêu yêu cầu. Bước 2 là tối ưu hóa nội bộ, trong đó áp dụng các công cụ quản lý chất lượng để giảm rác thải, tiết kiệm năng lượng, nguyên vật liệu. Chính số tiền tiết kiệm được từ việc giảm lãng phí này sẽ tạo ra nguồn vốn mới. Bước 3 là tái đầu tư, dùng nguồn vốn đó để từng bước nâng cấp công nghệ, máy móc phát thải thấp.

- Từ góc độ của một doanh nghiệp tư vấn, quy trình tư vấn được thiết kế như thế nào để khách hàng có thể thực hiện chuyển đổi kép một cách đồng bộ, thay vì làm lẻ tẻ từng dự án, thưa ông?

Với khung triết lý “Số hóa là công cụ - Xanh hóa là mục tiêu”, chúng tôi đã lên lộ trình thiết kế quy trình tư vấn đảm bảo thực hiện đồng bộ “chuyển đổi kép” giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Như vậy, thay vì tách rời hai dự án, ngay từ khâu thiết kế hệ thống quản lý ISO ban đầu, chúng tôi đã tích hợp sẵn các chỉ số đo lường môi trường (nước, điện, rác thải) vào cùng một hệ thống phần mềm quản trị. Khi quy trình vận hành chạy trên nền tảng số, nó sẽ tự động trích xuất các báo cáo xanh, biến dữ liệu thành lợi thế cạnh tranh.

Cách làm này giúp doanh nghiệp “một lần đầu tư, hai lần giá trị”. Doanh nghiệp chỉ tốn nguồn lực xây dựng một hệ thống duy nhất nhưng tối ưu hóa được năng suất, có sẵn dữ liệu minh bạch. Từ đó, góp phần vừa nâng cao hiệu suất vận hành, vừa sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu minh bạch về phát triển bền vững.

- Trân trọng cảm ơn ông!

[ Bùi Hiền - Nguyễn Chuẩn thực hiện ]