Kinh tế thế giới

Giá khí đốt biến động mạnh

Chỉ trong tuần đầu tháng 4/2026, thị trường khí đốt châu Âu đã chứng kiến những biên độ dao động rất mạnh. Hợp đồng tương lai TTF - chuẩn tham chiếu của thị trường khí đốt châu Âu - tăng hơn 6%, vượt ngưỡng 50 euro/MWh (tương đương 58 USD), sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra các tuyên bố leo thang mới trên mạng xã hội.

Nhưng thị trường cũng nhanh chóng đảo chiều. Sau khi ông Trump phát tín hiệu có thể hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông, giá khí đốt lao dốc tới 9,5% chỉ trong một phiên giao dịch, trước khi đóng cửa giảm 4,3%.

Đây là minh chứng rõ ràng cho thực tế mà châu Âu đang phải đối mặt: số phận năng lượng của khu vực ngày càng nhạy cảm với các tín hiệu chính sách và biến động địa chính trị.

Nhìn rộng hơn, kể từ khi xung đột bùng phát, giá khí đốt tự nhiên tại châu Âu đã tăng khoảng 60% so với trước đó. Trong tháng 3, giá TTF của Hà Lan từng gần chạm 60 euro/MWh vào giữa tháng, trùng với thời điểm mức dự trữ khí đốt của châu Âu giảm xuống chỉ còn khoảng 30% công suất sau một mùa đông khắc nghiệt 2025–2026.

Với châu Âu, điểm phụ thuộc lớn nhất vẫn là LNG (khí đốt tự nhiên hóa lỏng). Nếu dòng chảy LNG qua Eo biển Hormuz bị gián đoạn hoàn toàn, châu Âu sẽ buộc phải cạnh tranh với các khách hàng châu Á để giành các lô hàng trên thị trường giao ngay — kịch bản từng xảy ra trong cuộc khủng hoảng năng lượng 2021–2023.

Đáng chú ý, tình hình hiện tại có thể tiếp tục đẩy giá khí đốt tăng cao hơn, đặc biệt khi châu Âu bước vào năm 2026 với mức dự trữ thấp hơn đáng kể so với các năm gần đây - chỉ khoảng 46 tỷ m3 vào cuối tháng 2/2026, so với 60 tỷ năm 2025 và 77 tỷ m3 năm 2024.

Rủi ro càng gia tăng khi Qatar, một trong những nhà cung cấp LNG chủ chốt của châu Âu, bị Iran tấn công vào cơ sở hạ tầng khí đốt tại Ras Laffan, trung tâm LNG lớn nhất của quốc gia vùng Vịnh này.

ECB đứng trước bài toán đánh đổi

Cuối năm 2025, các dự báo vẫn nghiêng về một kịch bản tích cực: lạm phát trở về gần mục tiêu 2% và tăng trưởng phục hồi nhẹ. Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại đã đảo ngược phần lớn kỳ vọng đó.

Trong dự báo tháng 3/2026, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) nâng dự báo lạm phát bình quân năm 2026 lên 2,6% - cao hơn đáng kể so với dự báo tháng 12/2025 - đồng thời hạ dự báo tăng trưởng xuống còn 0,9%, chủ yếu do chi phí năng lượng gia tăng.

Áp lực giá trong ngắn hạn cũng đang tăng lên. Lạm phát đo bằng HICP được dự báo đạt 3,1% trong quý II/2026, trong khi số liệu thực tế đã cho thấy mức 2,5% trong tháng 3, vượt mục tiêu của ECB.

Vanguard nhận định lập trường chính sách của ECB đang đứng trên “lưỡi dao”, phụ thuộc lớn vào dữ liệu. Tổ chức này đã nâng dự báo lạm phát năm 2026 lên 2,5%, đồng thời hạ dự báo tăng trưởng GDP thêm 0,4 điểm phần trăm xuống còn 0,8%.

OECD cũng điều chỉnh theo hướng tương tự, khi cắt giảm dự báo tăng trưởng khu vực Eurozone xuống 0,8% và nâng dự báo lạm phát lên 2,6%, với các nền kinh tế lớn như Đức và Pháp đều bị hạ triển vọng tăng trưởng.

Điều đáng lo ngại hơn là nguy cơ đình lạm đang dần hiện hữu. ECB cảnh báo rằng nếu xung đột kéo dài, các nền kinh tế phụ thuộc năng lượng lớn, bao gồm Đức và Italy, có thể rơi vào suy thoái kỹ thuật vào cuối năm 2026.

Áp lực chính sách gia tăng

Trước sức ép chi phí năng lượng ngày càng lớn, Bộ trưởng Tài chính của một số quốc gia thành viên EU đã kêu gọi áp thuế lợi nhuận bất thường (windfall tax) đối với các công ty năng lượng hưởng lợi từ đà tăng giá.

Về dài hạn, cuộc khủng hoảng hiện tại đang buộc châu Âu phải xem xét lại chiến lược năng lượng. Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cho rằng đây là cơ hội để tái định hình hệ thống năng lượng, nhấn mạnh rằng cách duy nhất để tăng tính tự chủ và bảo đảm an ninh năng lượng là thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng.

Tuy nhiên, những điều chỉnh mang tính cấu trúc sẽ cần thời gian. Trong ngắn hạn, người dân châu Âu vẫn phải đối mặt với số tiền chi trả cho năng lượng ngày càng tăng, đặc biệt khi khu vực bước vào giai đoạn tích trữ cho mùa Đông tới trong bối cảnh nguồn cung còn nhiều bất định.

Nam Trần