Nghiên cứu - Trao đổi

Theo Bộ Tài chính, Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 quy định cụ thể về 21 khoản thu nhập được miễn thuế. Trong đó, bổ sung 5 khoản thu nhập được miễn thuế so với trước đây, nhằm hỗ trợ, thúc đẩy và khuyến khích các cá nhân làm việc trong các ngành, lĩnh vực ưu tiên phát triển theo chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước.

Làm rõ hơn định hướng này, TS Lê Thị Thùy Vân, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính (Bộ Tài chính) cho biết Dự thảo được thiết kế theo hướng ưu đãi có mục tiêu, gắn với kết quả đầu ra, thay vì dàn trải, qua đó vừa hỗ trợ người dân, vừa định hướng phát triển kinh tế.

Các chính sách trọng tâm gồm giảm gánh nặng thuế và đơn giản hóa thủ tục, thông qua điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh, áp dụng biểu thuế lũy tiến, mở rộng thu nhập miễn giảm và nâng ngưỡng chịu thuế với cá nhân kinh doanh. Đồng thời, bổ sung ưu đãi đáng chú ý như miễn thuế 5 năm cho nhân lực công nghệ cao, miễn thuế thu nhập từ hoạt động khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Dự thảo cũng mở rộng khấu trừ chi phí y tế, giáo dục, qua đó tăng thu nhập khả dụng và thể hiện vai trò của thuế trong đầu tư cho vốn con người. Các chính sách này được đánh giá tiệm cận thông lệ quốc tế, khi nhiều nước cũng áp dụng giảm trừ có mục tiêu, gắn với chi tiêu thực tế và có giới hạn.

Phân tích sâu hơn, TS Lê Thị Thùy Vân cho rằng, Dự thảo tập trung vào hai trụ cột lớn. Thứ nhất là phát triển nhân lực và đổi mới sáng tạo. Việc mở rộng các khoản thu nhập được miễn, giảm thuế cho nhân lực công nghệ cao và hoạt động khoa học công nghệ cho thấy định hướng rõ ràng của chính sách thuế trong việc tái định hướng dòng nguồn lực vào các khu vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao và có tác động lan tỏa lớn đối với tăng trưởng. Thứ hai là nhóm chính sách đối với thị trường vốn, đặc biệt liên quan đến phát triển chứng chỉ quỹ.

Tuy nhiên để Nghị định sau khi ban hành phát huy hiệu quả, TS Lê Thị Thùy Vân nhấn mạnh cần tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn cụ thể và hỗ trợ kịp thời cho người dân, nhất là với các quy định về miễn, giảm thuế và các khoản thu nhập mới trong nền kinh tế số.

Bên cạnh đó, người nộp thuế cần chủ động cập nhật quy định, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, chứng từ như bảng kê tiền lương làm thêm giờ, quyết định thôi việc, hóa đơn chi phí y tế, giáo dục hoặc theo dõi doanh thu để áp dụng đúng chính sách. Đồng thời, các tổ chức chi trả thu nhập cũng phải thực hiện nghiêm việc khấu trừ, kê khai và cung cấp chứng từ cho người lao động, nhằm bảo đảm tuân thủ và hạn chế rủi ro pháp lý.

Đồng tình với quan điểm nêu trên, TS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp (Đoàn luật sư TP Hà Nội) cho rằng, Dự thảo là bước đi mang tính chiến lược, không chỉ điều chỉnh kỹ thuật mà còn cụ thể hóa định hướng phát triển kinh tế tri thức và thu hút nhân lực chất lượng cao.

Theo luật sư Cường, việc bổ sung các khoản thu nhập được miễn thuế, đặc biệt tập trung vào các lĩnh vực như khoa học công nghệ, chuyển đổi số, y tế, giáo dục… là sự cụ thể hóa trực tiếp các định hướng lớn về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và kinh tế tri thức của Nhà nước.

Tuy nhiên, việc miễn thuế theo nhóm ngành cần tiêu chí rõ ràng để tránh xói mòn cơ sở thuế và bất bình đẳng. Dự thảo cũng thể hiện xu hướng chuyển từ “thu thuế” sang “nuôi dưỡng nguồn thu”, kết hợp cải cách đồng bộ về giảm trừ, thủ tục và quản lý. Nếu được hoàn thiện, Nghị định sẽ góp phần minh bạch hóa chính sách, hỗ trợ chuyển đổi số trong quản lý thuế, giảm tranh chấp, đồng thời giúp người dân tăng thu nhập thực tế và doanh nghiệp thuận lợi hơn trong thu hút, giữ chân nhân tài.

Yến Nhung