Nghiên cứu - Trao đổi
Sửa Luật Công chứng: Cần thống nhất với luật chuyên ngành
Đồng tình với chính sách tại Dự thảo Luật Công chứng (sửa đổi), tuy nhiên, để tránh phát sinh thêm thủ tục, không ít ý kiến cho rằng, một số nội dung được đề xuất cần thống nhất với luật chuyên ngành.
Theo đó, việc xây dựng, ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng được cho là cần thiết nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng về tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; thúc đẩy tạo lập dữ liệu phục vụ chuyển đổi số toàn diện; hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu công chứng xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương; đồng thời cải cách tối đa thủ tục hành chính, giảm chi phí, tạo thuận lợi cao nhất cho người dân, doanh nghiệp.
Tại Dự thảo Luật (sửa đổi), cơ quan soạn thảo đã tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến đơn vị hành chính cấp huyện, địa bàn cấp huyện để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và yêu cầu phân quyền trong quản lý Nhà nước về công chứng.
Dự thảo cũng đồng thời sửa đổi các quy định về cơ sở dữ liệu công chứng, việc sử dụng dữ liệu thay thế văn bản giấy trong hồ sơ yêu cầu công chứng và một số nội dung khác nhằm đơn giản hóa thủ tục công chứng…
Đồng tình với các chính sách tại Dự thảo Luật Công chứng (sửa đổi), tuy nhiên, để tránh phát sinh thêm thủ tục, góp ý xây dựng và hoàn thiện, không ít ý kiến cho rằng, một số nội dung được đề xuất cần thống nhất với luật chuyên ngành.
Tham gia góp ý, bày tỏ sự đồng tình với hướng Dự thảo quy định các giao dịch công chứng phải được luật xác định rõ, nhất là các giao dịch liên quan đến đất đai, bất động sản như mua bán, chuyển nhượng, tặng cho, phân chia di sản, góp vốn, tuy nhiên, đại biểu Phạm Văn Hòa, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp cho rằng, hiện nay giữa Luật Công chứng và một số luật chuyên ngành vẫn tồn tại những điểm chưa thống nhất, dẫn tới nguy cơ chồng chéo khi áp dụng trong thực tế.
Theo đại biểu, cơ quan soạn thảo cần rà soát đồng bộ với Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản để làm rõ trường hợp nào bắt buộc công chứng, trường hợp nào không bắt buộc.
“Nếu không xử lý triệt để, cùng một loại giao dịch nhưng có thể bị điều chỉnh khác nhau bởi các luật khác nhau, gây phiền hà, phát sinh chi phí và kéo dài thủ tục cho người dân”, đại biểu bày tỏ.
Đồng thời nhấn mạnh, việc hoàn thiện luật phải hướng tới mục tiêu giảm bớt những yêu cầu không thật sự cần thiết trong quá trình thực hiện giao dịch dân sự.
Tham gia góp ý, đại biểu Nguyễn Đại Thắng - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên cũng cho rằng, quy định về các giao dịch bắt buộc công chứng hiện còn mang tính khái quát, định tính, nhất là cách diễn đạt về những giao dịch “có tính chất quan trọng, đòi hỏi điều kiện tham gia giao dịch chặt chẽ và mức độ an toàn pháp lý cao.
Theo đại biểu, một quy định như vậy là chưa được lượng hóa bằng các tiêu chí pháp lý cụ thể.
“Nếu giữ cách quy định này, phạm vi công chứng có thể bị mở rộng tùy nghi trong quá trình tổ chức thực hiện, dẫn tới cách hiểu khác nhau giữa các địa phương, qua đó làm giảm tính rõ ràng, minh bạch và ổn định của pháp luật”, đại biểu nhấn mạnh.
Đồng thời đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu lược bỏ quy định mang tính định tính, cùng với đó xác định rõ trong luật các loại giao dịch cụ thể phải công chứng, nhất là những giao dịch có giá trị lớn và tiềm ẩn nhiều rủi ro như bất động sản, thừa kế, doanh nghiệp.
Cùng với nội dung đã nêu, tham gia góp ý Dự thảo Luật này, đại biểu Lê Thanh Hoàn, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa đề nghị, cần cân nhắc thận trọng việc có nên coi hợp đồng đặt cọc để mua bán bất động sản là đối tượng thuộc thẩm quyền công chứng của công chứng viên hay không. Bởi, theo pháp luật hiện hành, các hợp đồng mua bán, tặng cho, thế chấp, góp vốn bằng bất động sản, nhà ở là giao dịch bắt buộc công chứng hoặc chứng thực; trong khi đó, hợp đồng đặt cọc hiện không thuộc diện bắt buộc phải công chứng.
Theo đại biểu, nếu coi đặt cọc là một phần không tách rời của giao dịch mua bán bất động sản thì sẽ kéo theo việc mở rộng thêm một loại hợp đồng phải công chứng. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, điều này có thể gây ra nhiều hệ lụy.
Nêu trường hợp bên mua vi phạm thỏa thuận đặt cọc, bên bán về nguyên tắc có quyền bán cho người khác, nhưng nếu hợp đồng đặt cọc đã được công chứng mà chưa được hủy thì có thể phát sinh vướng mắc pháp lý, thậm chí bị lợi dụng để gây bất lợi cho bên bán, đại biểu đề nghị, cân nhắc không quy định nội dung này trong Dự thảo Luật.
Đồng quan điểm, không ít ý kiến cũng bày tỏ, phạm vi giao dịch bắt buộc phải công chứng là nội dung có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống dân sự, hoạt động đầu tư, kinh doanh và quyền lợi của người dân trong các giao dịch bất động sản. Vì vậy, việc sửa luật cần theo hướng xác định rõ ràng, cụ thể, tránh quy định quá rộng hoặc mang tính định tính; đồng thời phải bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật chuyên ngành để không tạo thêm rào cản trong thực thi.