Tán thành với các nội dung của Dự thảo Luật Công chứng (sửa đổi), tuy nhiên, để bảo đảm tính ổn định, khả thi, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.
Tiếp tục Chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, tại phiên họp sáng 09/4, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.
Tại phiên họp, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc xây dựng, ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng là cần thiết, nhằm thể chế hoá các quan điểm, chỉ đạo của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tinh gọn tổ chức bộ máy và phân cấp, phân quyền cho địa phương.
Về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia tại một số văn bản quan trọng như: Nghị quyết số 60-NQ/TW ngày 12/4/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Kết luận số 21-KL/TW ngày 24/01/2025 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII về việc tổng kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, Kết luận số 155-KL/TW ngày 17/5/2025 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về một số nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung thực hiện về sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính từ nay đến ngày 30/6/2025, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia,...
“Đồng thời, việc ban hành Luật nhằm giải quyết yêu cầu của thực tiễn trong tình hình mới”, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng chia sẻ.
Theo Bộ trưởng, Dự án Luật được xây dựng trên tinh thần tiếp tục thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các quan điểm, đường lối, chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước về hoạt động bổ trợ tư pháp, đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Cơ bản kế thừa chính sách, mục tiêu và định hướng xây dựng đã được thể hiện tại Luật Công chứng năm 2024; tập trung sửa đổi, bổ sung, thay thế những vấn đề thực sự cần thiết, không sửa đổi toàn diện vì Luật Công chứng năm 2024 được Quốc hội xem xét, thông qua tháng 11/2024, các quy định mới cần có thời gian kiểm nghiệm, đánh giá đầy đủ, tổng thể trước khi đặt vấn đề sửa đổi toàn diện. Đối với một số vấn đề vướng mắc không do quy định của Luật mà do cách hiểu, cách áp dụng chưa chính xác, chưa toàn diện thì Bộ Tư pháp và UBND cấp tỉnh cần kịp thời chỉ đạo, hướng dẫn để tháo gỡ khó khăn, tạo cách hiểu và thực hiện thống nhất, phù hợp. Bảo đảm sự đồng bộ, thống nhất với quy định pháp luật có liên quan, đồng thời có tính dự báo đối với sự phát triển của hoạt động công chứng trong thời gian tới.
“Dự thảo Luật gồm 03 Điều, cụ thể Điều 1 - Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng, bao gồm việc sửa đổi toàn bộ điều hoặc một số điểm, khoản của các điều: Điều 2, 3, 11, 13, 16, 17, 19, 20, 21, 23, 24, 26, 42, 43, 44, 50, 57, 66, 67, 68 và 76; Điều 2 - Điều khoản chuyển tiếp; Điều 3 - Điều khoản thi hành”, Bộ trưởng cho biết.
Báo cáo thẩm tra Dự án Luật này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu bày tỏ, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành với các nội dung của Dự thảo như: Sửa đổi, bổ sung một số quy định để chuyển thẩm quyền từ Bộ trưởng Bộ Tư pháp sang Chủ tịch UBND cấp tỉnh (các Điều 11, 13, 16 và 17); sửa đổi, bổ sung một số quy định về tổ chức hành nghề công chứng để phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp (các Điều 19, 20, 21, 23 và 26).
Đơn giản hóa thủ tục công chứng (Điều 42 và Điều 57); xác định rõ, mở rộng phạm vi các giao dịch về bất động sản được công chứng không phụ thuộc vào địa giới hành chính và giao Chính phủ xây dựng lộ trình thực hiện công chứng giao dịch về bất động sản không phụ thuộc vào địa giới hành chính (Điều 44); mô hình về cơ sở dữ liệu công chứng do Bộ Tư pháp xây dựng và quản lý tập trung, thống nhất từ trung ương đến địa phương (Điều 66).
Tuy nhiên, bên cạnh những điểm tích cực đã nêu, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện một số nội dung.
Cụ thể, chỉnh lý quy định về tiêu chí các giao dịch phải công chứng theo hướng khái quát hơn, tránh trùng lặp, chồng chéo với các luật chuyên ngành; bảo đảm tính đồng bộ, chặt chẽ, khả thi, phù hợp, thực hiện đúng Kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội là thu hẹp phạm vi các giao dịch phải công chứng, tăng cường công chứng tự nguyện của người dân, tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ pháp luật cho tổ chức, cá nhân.
Bên cạnh đó, tiếp tục nghiên cứu, đánh giá tác động của việc thực thi các quy định về thủ tục công chứng trong thực tiễn làm cơ sở sửa đổi, bổ sung các thủ tục này trong hoạt động công chứng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, bảo đảm tính ổn định, khả thi, phù hợp của chính sách.
