Phân tích - Bình luận
Ngành công nghiệp Đức ứng phó khủng hoảng ra sao?
Đối mặt suy giảm kinh tế kéo dài và áp lực cạnh tranh toàn cầu, Đức đang điều chỉnh trọng tâm công nghiệp, chuyển nguồn lực từ ngành ô tô sang lĩnh vực quốc phòng.
Sau nhiều thập kỷ giữ vai trò động lực sản xuất của châu Âu, Đức đang trải qua giai đoạn đình trệ kinh tế kéo dài nhất kể từ sau Thế chiến II.
Theo số liệu từ chính phủ liên bang, mỗi tháng có khoảng 15.000 việc làm trong ngành sản xuất bị cắt giảm. Ngành ô tô, trụ cột của nền kinh tế xuất khẩu, suy giảm nhanh chóng.
Mercedes-Benz ghi nhận lợi nhuận giảm 49% trong năm 2025. Volkswagen báo lợi nhuận giảm 44% và dự kiến cắt giảm 50.000 việc làm tại Đức đến năm 2030. Ngay cả Porsche cũng ghi nhận lợi nhuận hoạt động giảm mạnh so với năm trước.
Cạnh tranh từ Trung Quốc, nhu cầu toàn cầu suy yếu và rủi ro địa chính trị gia tăng đang đồng thời gây áp lực lên mô hình tăng trưởng mà Đức duy trì trong nhiều thập kỷ. Ông Klaus Rosenfeld, Tổng giám đốc Schaeffler, nhận định ngành ô tô Đức đang trải qua một cuộc khủng hoảng toàn diện do sự kết hợp của suy thoái kinh tế và cạnh tranh gia tăng.
Điều chỉnh chiến lược công nghiệp
Trong bối cảnh đó, chính phủ Đức đang thúc đẩy chuyển dịch sang lĩnh vực quốc phòng. Thay vì tập trung phục hồi các ngành truyền thống, Berlin ưu tiên tái phân bổ nguồn lực sang những lĩnh vực có nhu cầu tăng trưởng rõ rệt.
Các nhà máy dư thừa và lực lượng lao động có tay nghề cao đang được chuyển sang sản xuất quốc phòng. Những thay đổi về chính sách tại Đức và Liên minh châu Âu đã giúp doanh nghiệp quốc phòng tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn. Các chương trình tài chính công và hợp đồng chính phủ mở ra quy mô đầu tư lên tới gần 1.000 tỷ euro cho lĩnh vực này.
Một số doanh nghiệp công nghiệp lớn đã bắt đầu điều chỉnh hoạt động. Volkswagen đang đàm phán hợp tác để sản xuất linh kiện cho hệ thống phòng thủ tên lửa Iron Dome từ năm 2027. Nhiều công ty bổ sung ca làm việc để tăng sản lượng vũ khí và đạn dược phục vụ Ukraine.
Hệ thống tên lửa Patriot, trước đây chủ yếu được sản xuất tại Mỹ, dự kiến sẽ được sản xuất tại Đức nhằm đáp ứng nhu cầu gia tăng. Schaeffler đã mở rộng sang sản xuất động cơ cho máy bay không người lái, thiết bị cho xe bọc thép và các linh kiện hàng không quân sự. Công ty đặt mục tiêu đưa mảng quốc phòng, mới thành lập, chiếm khoảng 10% tổng doanh thu 24 tỷ euro.
Theo dữ liệu của chính phủ liên bang, gần 90% vốn đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực công nghệ quốc phòng tại châu Âu hiện tập trung vào các doanh nghiệp Đức, phản ánh xu hướng dịch chuyển rõ rệt của dòng vốn.
Tái cấu trúc ở cấp doanh nghiệp
Deutz AG, doanh nghiệp có lịch sử hơn 160 năm trong lĩnh vực động cơ đốt trong, là một ví dụ điển hình. Trước áp lực suy giảm của nền kinh tế, công ty tận dụng năng lực sản xuất quy mô lớn và chuỗi cung ứng ổn định để chuyển sang phục vụ lĩnh vực quốc phòng.
Trong khi Lockheed Martin chỉ sản xuất được khoảng 620 tên lửa đánh chặn Patriot mỗi năm, các doanh nghiệp công nghiệp như Deutz có khả năng mở rộng sản xuất nhanh hơn nhờ kinh nghiệm từ ngành ô tô. Công ty hiện cung cấp động cơ phát điện cho hệ thống Patriot tại Saudi Arabia, đồng thời tham gia sản xuất các hệ thống không người lái và xe bọc thép.
Deutz cũng mở rộng thông qua việc mua lại các startup quốc phòng và đầu tư vào lĩnh vực mới. Kết quả là doanh nghiệp không phải cắt giảm lao động, chuyển đổi lực lượng sang sản xuất quốc phòng và ghi nhận doanh thu tăng 15% trong năm qua, trái ngược với xu hướng thu hẹp của phần lớn ngành công nghiệp Đức.
Bức tranh tổng thể cho thấy Đức đang bước vào một giai đoạn tái cấu trúc công nghiệp quy mô lớn trong thời bình. Trọng tâm không còn nằm ở ô tô mà chuyển dần sang quốc phòng, phản ánh sự điều chỉnh chiến lược trước những thay đổi sâu sắc của môi trường kinh tế và địa chính trị toàn cầu.