Doanh nghiệp

Trong bối cảnh thị trường năng lượng biến động nhanh, phát biểu tại Diễn đàn Hoàn thiện chính sách điện tái tạo và lưu trữ BESS: Nền tảng năng lượng xanh ổn định cho doanh nghiệp do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức ngày 21/4/2026, ông Võ Văn Bằng – Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn DAT cho rằng, các giải pháp lưu trữ năng lượng không nên được nhìn như một thiết bị riêng lẻ, mà phải đặt trong bài toán tổng thể của doanh nghiệp, bao gồm phụ tải, nguồn điện, điều khiển, vận hành và tích hợp hệ thống.

Khi đó, năng lượng không còn đơn thuần là chi phí hay một kênh đầu tư, mà trở thành yếu tố trực tiếp cấu thành năng lực cạnh tranh của nhà máy.

Theo ông Bằng, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn tiếp cận theo hướng ngược, bắt đầu từ thiết bị với các câu hỏi về loại pin, công nghệ, thông số kỹ thuật hay hiệu quả đầu tư. Cách tiếp cận này dễ dẫn đến quyết định thiếu chính xác. Điều cần làm trước tiên không phải là chọn thiết bị, mà là hiểu đúng bức tranh năng lượng của chính doanh nghiệp.

Bước đi đầu tiên là phân tích phụ tải, bao gồm hồ sơ tiêu thụ điện theo giờ, theo ngày, theo ca sản xuất; xác định các điểm đỉnh và thời điểm thừa – thiếu điện. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp đánh giá cơ cấu nguồn, gồm điện lưới, hệ thống điện mặt trời hiện hữu hoặc kế hoạch đầu tư, cùng nhu cầu dự phòng và yêu cầu ổn định vận hành.

Khi đã có cái nhìn đầy đủ về phụ tải và nguồn điện, doanh nghiệp cần xác định rõ mục tiêu đầu tư. Tùy theo định hướng, mục tiêu có thể là giảm chi phí điện, tối đa hóa tỷ lệ tự tiêu thụ, kiểm soát công suất đỉnh hoặc giảm phát thải carbon. Đây là cơ sở để xây dựng các kịch bản vận hành phù hợp.

Từ đó, doanh nghiệp tiến hành mô phỏng các kịch bản vận hành nhằm trả lời các câu hỏi cốt lõi như: thời điểm nạp – xả, ưu tiên theo giá điện, theo phụ tải hay theo mục tiêu phát thải. Việc mô phỏng giúp đánh giá chính xác hiệu quả đầu tư, thay vì chỉ dựa vào các chỉ số tài chính đơn lẻ.

Ông Bằng chia sẻ, việc triển khai thực tế đang đối mặt với nhiều thách thức. Trước hết là bài toán hiệu quả đầu tư, khi giá trị không chỉ nằm ở phần điện năng tiết kiệm mà còn ở khả năng cắt giảm công suất đỉnh, ổn định vận hành và hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải. Bên cạnh đó là khó khăn trong việc xác định quy mô đầu tư tối ưu: đầu tư thiếu không phát huy hiệu quả, còn đầu tư dư làm tăng chi phí và kéo dài thời gian hoàn vốn.

Hai thách thức khác liên quan đến tích hợp hệ thống và bối cảnh chính sách. Các giải pháp lưu trữ phụ thuộc chặt chẽ vào hệ thống điện mặt trời, thiết bị chuyển đổi và cấu trúc phụ tải. Nếu thiếu đồng bộ, hiệu quả khai thác sẽ bị hạn chế. Đồng thời, cơ chế giá điện, bài toán công suất đỉnh và các yêu cầu về ESG, truy vết phát thải đang buộc doanh nghiệp phải ra quyết định dựa trên dữ liệu, thay vì cảm tính.

Vì vậy, theo ông Bằng, doanh nghiệp cần xây dựng một nền tảng quản trị năng lượng tích hợp. Hệ thống này cho phép thu thập dữ liệu từ các nguồn như lưới điện, điện mặt trời, phụ tải và hệ lưu trữ; đồng thời hỗ trợ phân tích, giám sát tập trung và mô phỏng các kịch bản vận hành. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp có thể tối ưu vận hành theo thời gian thực, đồng thời theo dõi tỷ trọng từng nguồn năng lượng trong tổng tiêu thụ.

Một điểm đáng lưu ý là mỗi nhà máy có đặc thù phụ tải và sản xuất khác nhau, do đó không thể áp dụng một mô hình chung. Việc thu thập và phân tích dữ liệu riêng của từng doanh nghiệp là điều kiện cần để xây dựng kịch bản vận hành phù hợp và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Từ thực tiễn, ông Bằng nhấn mạnh, vấn đề không nằm ở việc có nên đầu tư hay không, mà là doanh nghiệp đã hiểu đủ hệ thống năng lượng của mình để đầu tư đúng hay chưa. Trình tự hợp lý cần được thực hiện là đo lường, hiểu phụ tải, mô phỏng kịch bản, sau đó mới quyết định đầu tư. Khi được đặt đúng trong tổng thể, các giải pháp lưu trữ sẽ phát huy vai trò như công cụ điều phối năng lượng, góp phần nâng cao hiệu quả vận hành và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chi phí và phát thải.

Vi Anh