Ô tô - Xe máy
Khi nào nên tăng thuế, phí xe điện?
Xe điện cần những chính sách hỗ trợ ổn định và lâu dài từ Nhà nước. Chỉ khi nào xe điện có doanh số bán vượt xe xăng, dầu hãy tính đến việc tăng thuế, phí.
Thiếu tầm nhìn dài hạn?
Bộ Tài chính đang dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về gia hạn thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xe có gắn động cơ dưới 24 chỗ chạy bằng pin. Theo đó với ô tô chở người từ 9 chỗ trở xuống áp thuế tiêu thụ đặc biệt 3% đến hết 31/12/2030, từ 1/1/2031 tăng lên mức 11%.
Cùng với đó, Bộ Tài chính cũng xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 10/2022/NĐ-CP theo hướng kéo dài thời gian miễn lệ phí trước bạ đối với xe ô tô chạy pin đến hết 31/12/2030, để khuyến khích tiêu dùng.
Theo Luật số 03/2022/QH15, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với ô tô điện chạy bằng pin từ 9 chỗ ngồi trở xuống được ưu đãi mức 3% từ 1/3/2022 -28/2/2027. Sau đó sẽ tăng lên 11%. Với đề xuất mới của Bộ Tài chính, thuế tiêu thụ đặc biệt với ô tô điện sẽ được kéo dài thêm gần 4 năm nữa.
Theo Nghị định 10/2022/NĐ-CP thì ô tô điện từ 9 chỗ ngồi trở xuống được miễn lệ phí trước bạ 3 năm tính từ 1/3/2022. Từ ngày 1/3/2025 - 1/3/2027 tăng lên bằng 50% so với ô tô chạy xăng, dầu có cùng số chỗ ngồi. Tuy nhiên, sau đó Chính phủ đã gia hạn miễn lệ phí trước bạ ô tô điện đến hết 28/2/2027. Nay Bộ Tài chính lại đề xuất tiếp tục miễn đến hết năm 2030.
Ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt và miễn lệ phí trước bạ, đóng vai trò quan trọng, giúp người dùng dễ tiếp cận hơn, trong khi doanh nghiệp bán được nhiều xe hơn, góp phần tạo động lực đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh. Nhờ những ưu đãi này mà tiêu thụ ô tô điện đã tăng nhanh trong mấy năm qua. Từ khi áp dụng, chuyển đổi xanh đã hình thành xu thế, làm giảm ô nhiễm môi trường. Do vậy, tiếp tục khuyến khích tiêu dùng là cần thiết và nhận được đông đảo ý kiến ủng hộ.
Tuy nhiên, theo chuyên gia ô tô Nguyễn Minh Đồng, chính sách ưu đãi ban hành trong thời gian ngắn, gần đến hạn lại tiếp tục gia hạn nhiều lần, cho thấy thiếu tầm nhìn dài hạn và sự ổn định chính sách từ cơ quan quản lý.
Với ngành ô tô chính sách cần ổn định lâu dài, như vậy mới giúp doanh nghiệp dễ tiên liệu. Nếu ưu đãi về thuế tiêu thụ đặc biệt và lệ phí trước bạ được ban hành từ 2022 vào ổn định trong khoảng 10 năm thì nhà đầu tư sẽ yên tâm xây dựng những kế hoạch dài hạn mà không nơp nớp lo, không biết hết hạn, có được ưu đãi nữa không, để rồi ứng xử theo kiểu “chụp giật”. “Chính sách ổn định và lâu dài là yếu tố quan trọng, giúp giảm thiểu những rủi ro cho doanh nghiệp và cho ngành công nghiệp ô tô”, ông Đồng nhận xét.
“Nuôi dưỡng” thị trường xe điện
Tại Việt Nam từ năm 2025 ô tô điện là phương tiện giao thông có sự tăng trưởng nhanh. Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) dự báo, tổng số ô tô điện lưu thông tại Việt Nam sẽ đạt hơn 1 triệu chiếc vào năm 2030 và tăng lên 3,5 triệu chiếc vào năm 2035.
Khi số lượng ô tô điện tăng lên, nhu cầu về xăng, dầu sẽ giảm.
Tuy nguồn thu thuế, phí ô tô điện giảm mạnh so với xe chạy xăng, dầu, sẽ làm ngân sách thất thu nhưng bù lại xe điện phổ biến, giúp giảm ô nhiễm không khí và phát thải khí nhà kính, làm giảm thiệt hại về sức khỏe và môi trường, cũng như các chi phí xã hội liên quan. Cùng với đó, giảm tiêu thụ xăng, dầu sẽ giảm lệ thuộc vào dầu thô nhập khẩu, giúp đảm bảo an ninh năng lượng. Hơn nữa, nguồn thu cũng được bù đắp khi số lượng ô tô điện bán ra hàng năm tăng.
Ông Bùi Văn Hữu, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Ô tô TMT cho rằng, để ô tô điện phát triển, “bệ đỡ” quan trọng nhất vẫn là chính sách. Muốn người dân chuyển đổi nhanh sang giao thông xanh và thu hút đầu tư vào sản xuất ô tô điện, Chính phủ cần xây dựng hệ thống chính sách ưu đãi đồng bộ và thực sự hấp dẫn trong dài hạn.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã từng đưa ra gợi ý để Việt Nam tham khảo, đó là khi ô tô điện đang phát triển, Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ đủ mạnh, ổn định và lâu dài. Chỉ nên tính đến việc tăng thuế, phí khi thị trường xe điện đã phát triển tốt. Khi doanh số bán xe điện vượt xe chạy xăng, dầu thật sự bền vững, hãy xem xét đến việc tăng thuế, phí.