Ô tô - Xe máy

Theo báo cáo Autofacts của PwC công bố tháng 3/2026, tổng dung lượng thị trường ô tô của nhóm ASEAN-6 (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam) chỉ tăng 1,9% trong năm 2025. Tuy nhiên, Việt Nam lại ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội 20,3%, cho thấy sự khác biệt rõ rệt về động lực thị trường.

Sự tăng tốc này chủ yếu đến từ việc thu nhập người dân được cải thiện, nhu cầu sở hữu xe cá nhân gia tăng và sự mở rộng của các dòng xe mới. Đặc biệt, phân khúc xe điện giá dễ tiếp cận đang đóng vai trò then chốt khi giúp mở rộng đáng kể tệp khách hàng, nhất là nhóm người mua xe lần đầu.

Cũng theo PwC, tỷ lệ xe điện và xe hybrid tại ASEAN-6 đã tăng gấp đôi trong năm 2025, đạt trung bình khoảng 26%. Xu hướng điện hóa đang lan rộng trên toàn khu vực, nhưng Việt Nam là một trong những thị trường có tốc độ chuyển đổi nhanh nhất.

Trong bức tranh đó, VinFast tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt. Hãng xe điện này ghi nhận mức tăng thêm khoảng 88.000 xe trong năm 2025 so với năm trước. Các mẫu xe cỡ nhỏ như VF3 và VF5, với mức giá từ 12.000 đến 22.000 USD, liên tục nằm trong nhóm bán chạy, cho thấy sức hút rõ rệt của xe điện phổ thông.

Chính sách hỗ trợ từ phía Nhà nước cũng góp phần quan trọng vào đà tăng trưởng. Việc miễn 100% lệ phí trước bạ đối với xe điện đã giúp giảm chi phí sở hữu ban đầu, qua đó kích thích người tiêu dùng chuyển sang các dòng xe thân thiện môi trường.

Với tốc độ tăng trưởng cao, Việt Nam đang đứng trước cơ hội trở thành thị trường ô tô trọng điểm trong khu vực. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là áp lực cạnh tranh và yêu cầu chuyển đổi công nghệ ngày càng lớn.

Một trong những thay đổi đáng chú ý là sự gia tăng nhanh chóng của các hãng xe Trung Quốc. Theo PwC, thị phần của nhóm này tại ASEAN đã tăng từ 3% năm 2023 lên 11% vào năm 2025. Lợi thế về chi phí và tốc độ phát triển sản phẩm giúp các thương hiệu này tạo ra sức ép đáng kể lên các nhà sản xuất hiện hữu.

Trên phạm vi toàn cầu, ngành ô tô tiếp tục đối mặt với nhiều biến động trong ngắn hạn. Dữ liệu từ PwC cho thấy doanh số ô tô du lịch toàn cầu trong tháng 2/2026 giảm 2% so với cùng kỳ, đạt khoảng 5,4 triệu xe. Sự sụt giảm chủ yếu đến từ thị trường Trung Quốc khi doanh số giảm mạnh do yếu tố mùa vụ trong dịp Tết Nguyên đán.

Không chỉ nhu cầu biến động, chi phí sản xuất cũng đang gia tăng đáng kể. Theo thống kê của PwC, giá lithium đã tăng 33%, cobalt tăng 13% và nickel tăng 7% so với cuối năm 2025. Đồng thời, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu có thời điểm vượt 100 USD/thùng, trong khi chi phí vận tải container toàn cầu tăng thêm 13%.

Những yếu tố này tạo áp lực trực tiếp lên giá xe và biên lợi nhuận của các hãng sản xuất, đồng thời khiến triển vọng tăng trưởng ngắn hạn trở nên thận trọng hơn. Tuy vậy, về dài hạn, xu hướng điện hóa và số hóa vẫn được xem là trụ cột của ngành ô tô toàn cầu.

Đối với Việt Nam, mức tăng trưởng hơn 20% trong năm 2025 là con số ấn tượng nhưng cũng cần đặt trong bối cảnh xuất phát điểm còn thấp so với các thị trường lớn trong khu vực như Thái Lan hay Indonesia. Điều này đồng nghĩa với việc dư địa phát triển còn rất rộng, đồng thời mở ra một giai đoạn tăng trưởng mang tính tái cấu trúc.

Thách thức về hạ tầng sạc và nguồn cung điện đang hiện hữu, nhưng cũng chính là dư địa lớn để thị trường tăng tốc ở giai đoạn tiếp theo. Khi số lượng xe điện gia tăng nhanh, áp lực đầu tư vào trạm sạc, lưới điện và các giải pháp năng lượng thông minh sẽ trở thành động lực thúc đẩy một hệ sinh thái hoàn chỉnh hơn. Quá trình này không chỉ cải thiện trải nghiệm người dùng mà còn mở ra không gian kinh doanh mới cho nhiều doanh nghiệp tham gia.

Ở góc độ chính sách, các ưu đãi hiện nay đang đóng vai trò “chất xúc tác” cho giai đoạn đầu của thị trường. Khi những hỗ trợ này dần điều chỉnh theo hướng thị trường, đó cũng là lúc các yếu tố cốt lõi như giá thành, chất lượng sản phẩm và dịch vụ hậu mãi được đặt vào trung tâm cạnh tranh. Đây là bước chuyển cần thiết để thị trường vận hành bền vững hơn.

Cạnh tranh gia tăng, đặc biệt từ các hãng xe quốc tế, không chỉ là áp lực mà còn là lực đẩy quan trọng. Sự tham gia của các thương hiệu mới, trong đó có các hãng Trung Quốc, sẽ góp phần đa dạng hóa lựa chọn và thúc đẩy tốc độ đổi mới sản phẩm. Người tiêu dùng sẽ được hưởng lợi khi thị trường buộc phải nâng chuẩn về công nghệ, độ bền và giá trị sử dụng.

Nhìn rộng hơn, giai đoạn hiện tại có thể xem là bước chuyển từ “tăng trưởng nhanh” sang “tăng trưởng có chiều sâu”. Khi thị trường mở rộng, yêu cầu tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu cũng trở nên rõ nét hơn, từ sản xuất linh kiện đến phát triển công nghệ lõi. Nếu tận dụng tốt cơ hội này, Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ giàu tiềm năng mà còn có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái ô tô điện khu vực, tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Thanh Trà