Ô tô - Xe máy

Với nhiều hộ gia đình, chi phí xăng xe từng là khoản cố định hàng tháng và khó kiểm soát khi giá nhiên liệu biến động. Anh Tống Luật (Hà Nội) cho biết trước đây, gia đình anh sử dụng hai xe tay ga, mỗi tháng tiêu tốn khoảng 1-1,5 triệu đồng cho xăng và bảo dưỡng. Sau khi chuyển sang xe điện, khoản chi này giảm đáng kể, chủ yếu còn tiền điện sạc.

Theo tính toán thực tế, một lần sạc đầy pin dung lượng khoảng 2,4 kWh chỉ tốn chưa đến 10.000 đồng theo giá điện sinh hoạt. Với quãng đường di chuyển khoảng 500 km mỗi tháng, tổng chi phí điện chỉ khoảng 40.000 đồng, thấp hơn nhiều lần so với mức hơn 500.000 đồng tiền xăng trước đây. Ngoài ra, xe điện không cần thay dầu, ít chi tiết cơ khí hơn nên chi phí bảo dưỡng định kỳ cũng giảm theo.

Không chỉ dừng ở yếu tố kinh tế, trải nghiệm sử dụng cũng là một điểm cộng. Chị Nhật Linh (Hà Nội), người đã sử dụng xe máy điện hơn một năm, cho biết lợi ích lớn nhất đến từ sự ổn định trong chi phí và vận hành. “Xe chạy êm, ít hỏng vặt. Trước đây vài tháng lại phải mang xe đi bảo dưỡng, giờ gần như không phải lo. Tính tổng thể thì tiết kiệm hơn rõ rệt”, chị chia sẻ.

Ở nhóm tài xế công nghệ, hiệu quả kinh tế còn thể hiện rõ hơn do cường độ sử dụng phương tiện cao. Tuy nhiên, khác với trước đây, quyết định chuyển sang xe điện giờ không chỉ đến từ bài toán chi phí, mà còn gắn với yêu cầu thích ứng chính sách.

Từ ngày 1/7/2026, Hà Nội bắt đầu triển khai thí điểm vùng phát thải thấp (LEZ), nhưng theo hướng kiểm soát từng bước thay vì cấm hoàn toàn phương tiện chạy xăng. Giai đoạn đầu tập trung vào khu vực lõi trung tâm, đặc biệt là địa bàn quận Hoàn Kiếm.

Điểm đáng chú ý là việc hạn chế không áp dụng đồng loạt mà linh hoạt theo từng tuyến phố và thời điểm. Một số khu vực trung tâm có thể siết chặt xe máy chạy xăng vào giờ cao điểm hoặc các khung giờ đông khách du lịch, thay vì cấm hoàn toàn cả ngày. Lộ trình này dự kiến sẽ được mở rộng dần ra các khu vực thuộc Vành đai 1 trong các giai đoạn tiếp theo.

Trong bối cảnh đó, nhiều tài xế công nghệ đã chủ động chuyển đổi phương tiện để tránh rủi ro bị hạn chế hoạt động. Anh Quốc Anh (Hà Nội) cho biết trước đây chi phí xăng có thể lên tới hơn 100.000 đồng mỗi ngày. Sau khi chuyển sang xe điện, khoản chi này giảm mạnh, giúp thu nhập giữ lại được nhiều hơn.

“Chạy xe công nghệ thì tiền xăng là khoản lớn nhất. Giờ giảm được chi phí này, thu nhập ổn định hơn. Quan trọng là nếu sau này có quy định hạn chế xe xăng theo giờ ở khu trung tâm, mình vẫn có thể hoạt động bình thường”, anh Quốc Anh nói.

Song song với áp lực chi phí và chính sách là vấn đề môi trường ngày càng trở nên cấp bách. Trong nhiều năm qua, Hà Nội thường xuyên ghi nhận chỉ số chất lượng không khí (AQI) ở mức kém, thậm chí có thời điểm vượt ngưỡng 250, mức “rất có hại cho sức khỏe”. Theo Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), khí thải giao thông, trong đó phần lớn đến từ xe sử dụng động cơ đốt trong, đóng góp khoảng 15% lượng bụi mịn PM và 23% bụi đường.

Việc triển khai vùng phát thải thấp được xem là bước đi cụ thể nhằm kiểm soát nguồn ô nhiễm này, đồng thời tạo động lực thúc đẩy chuyển đổi sang phương tiện sạch hơn. Trong bối cảnh đó, xe máy điện nổi lên như một giải pháp phù hợp với điều kiện hạ tầng hiện tại, khi không phát sinh khí thải tại chỗ và có khả năng giảm áp lực ô nhiễm trong khu vực đông dân cư.

Không chỉ liên quan đến khí thải, tiếng ồn cũng là một vấn đề đáng chú ý tại đô thị. Các phương tiện sử dụng động cơ đốt trong, đặc biệt trong điều kiện ùn tắc, tạo ra mức ồn lớn kéo dài. Trong khi đó, xe điện vận hành êm ái hơn đáng kể. Một số nghiên cứu quốc tế cho thấy nếu xe máy điện thay thế phần lớn xe xăng, tỷ lệ khu vực đạt chuẩn tiếng ồn 70 dB(A) có thể tăng từ 12,2% lên 41,9%.

Nhìn tổng thể, sự dịch chuyển sang xe máy điện đang được thúc đẩy bởi ba yếu tố song hành: chi phí vận hành thấp hơn, chính sách kiểm soát phát thải ngày càng rõ ràng và nhu cầu cải thiện chất lượng sống đô thị. Khi các yếu tố này cùng hội tụ, lựa chọn phương tiện không còn chỉ là quyết định cá nhân, mà trở thành một phần trong quá trình thích ứng với môi trường sống mới.

Trong ngắn hạn, xe xăng vẫn còn chỗ đứng do thói quen người dùng và hạ tầng chưa hoàn toàn đồng bộ. Tuy nhiên, với lộ trình chính sách đã được đặt ra và lợi ích kinh tế ngày càng rõ, xe máy điện đang dần chuyển từ “lựa chọn thay thế” thành “phương án mặc định” đối với nhiều người dân đô thị.

Thanh Trà