Chính trị

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ từ ngày 5 đến ngày 7 tháng 5 năm 2026, theo lời mời của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi. Chuyến thăm này diễn ra đúng vào dịp hai nước kỷ niệm 10 năm Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Điểm tựa lịch sử

Việt Nam và Ấn Độ thiết lập quan hệ lãnh sự vào tháng 5/1956, chính thức nâng lên cấp Đại sứ vào ngày 07/01/1972 và nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 9/2016. Trước đó, hai dân tộc có bề dày 2.000 năm giao thoa sâu sắc về văn hóa, nghệ thuật, kiến trúc, thương mại.

Trên điểm tựa vững chắc đã được nhiều thế hệ lãnh đạo hai nước dày công vun đắp, quan hệ Việt Nam và Ấn Độ luôn phát triển ổn định, nhất quán và ngày càng đi vào chiều sâu. Đặc biệt, việc thiết lập khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện từ năm 2016 đã tạo ra bước chuyển về chất, mở ra không gian hợp tác rộng lớn và thực chất hơn trên nhiều lĩnh vực, từ chính trị - ngoại giao, quốc phòng - an ninh đến kinh tế, khoa học - công nghệ và giao lưu Nhân dân.

Trong 1 thập kỷ gần đây, lãnh đạo hai nước đã có hơn 25 cuộc gặp cấp cao, phản ánh sự gắn kết chặt chẽ về chính trị. Trong khi đó, thương mại song phương tăng gấp đôi trong 10 năm qua, song vẫn còn nhiều dư địa để phát triển.

Nhận định trước thềm chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam Tshering W. Sherpa nhấn mạnh, quan hệ Việt Nam - Ấn Độ là mối quan hệ “bầu trời không phải là giới hạn”, mang tính năng động, hướng tới tương lai và có tầm nhìn dài hạn.

Hiện nay, Việt Nam và Ấn Độ đã thiết lập hơn 20 cơ chế hợp tác song phương trên nhiều lĩnh vực, đồng thời ký kết nhiều văn kiện quan trọng, tạo khuôn khổ pháp lý và định hướng lâu dài. Trên nền tảng đó, hợp tác kinh tế - thương mại ghi nhận những bước phát triển ấn tượng, với kim ngạch thương mại song phương duy trì ở mức khoảng 15-16 tỷ USD mỗi năm trong giai đoạn gần đây.

Mở ra nhiều cơ hội hợp tác

Con đường Ấn Độ chuyển đổi nền kinh tế và vươn lên trở thành cường quốc có thể giúp Việt Nam rất nhiều giá trị tham chiếu. Vì vậy, chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Ấn Độ được kỳ vọng sẽ mở ra những chương trình hợp tác thực chất, hiệu quả hơn.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, cho biết: “Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ cùng lãnh đạo cấp cao Ấn Độ trao đổi, thảo luận về các định hướng chiến lược thúc đẩy hợp tác, tạo ra đột phá trên các lĩnh vực tiềm năng, như khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, y tế, năng lượng sạch, cơ sở hạ tầng, thúc đẩy giao lưu nhân dân, văn hóa, tôn giáo”.

Về phát triển ngành công nghệ và dịch vụ số, Ấn Độ đã xây dựng thành công ngành công nghệ thông tin và gia công phần mềm, trở thành “công xưởng dịch vụ số” của thế giới. Theo đó, Việt Nam có thể hợp tác với Ấn Độ triển khai đầu tư mạnh vào giáo dục STEM để gầy dựng nguồn nhân lực thế hệ mới và tạo hệ sinh thái cho doanh nghiệp công nghệ vươn ra toàn cầu.

Trong lĩnh vực bán dẫn, điều đáng chú ý ở Ấn Độ không phải là tham vọng “đi tắt” vào những khâu phức tạp nhất, mà là tư duy phát triển theo tầng nấc. Thay vì dàn trải nguồn lực vào các nhà máy chế tạo chip đòi hỏi vốn đầu tư khổng lồ và công nghệ cực cao, Ấn Độ tập trung vào các khâu có lợi thế so sánh, như thiết kế vi mạch và dịch vụ kỹ thuật.

Theo nhiều chuyên gia, Việt Nam có thể đẩy mạnh hợp tác với Ấn Độ trong lĩnh vực bán dẫn, nhưng cần xác định rõ vị trí của mình trong chuỗi giá trị bán dẫn, ưu tiên những khâu phù hợp với trình độ nhân lực và khả năng tài chính, như thiết kế chip, đóng gói và kiểm thử, thay vì chạy theo mục tiêu toàn diện nhưng thiếu tính khả thi.

Ở lĩnh vực năng lượng sạch, kinh nghiệm của Ấn Độ càng cho thấy rõ vai trò của tầm nhìn chiến lược và tính nhất quán chính sách. Song song với đó, cơ chế đấu thầu minh bạch và cạnh tranh đã giúp giảm chi phí sản xuất điện, mở rộng sự tham gia của khu vực tư nhân và thúc đẩy đổi mới công nghệ. Đây là bài học kinh nghiệm của Ấn Độ mà Việt Nam có thể tham khảo, đồng thời hợp tác với Ấn Độ trong việc thúc đẩy phát triển lĩnh vực năng lượng sạch.

Trương Khắc Trà