Doanh nghiệp

Khai mạc Diễn đàn Công nghệ Logistics 2026 – VALOMA LogTech Forum 2026 với chủ đề: “AI định hình tương lai Logistics”, PGS TS Nguyễn Thanh Chương – Chủ tịch Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam (VALOMA) nhấn mạnh, chúng ta đang sống trong một giai đoạn mà công nghệ không chỉ làm thay đổi phương thức vận hành doanh nghiệp, mà còn tái định hình toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu. Nếu như trước đây logistics được xem là ngành “hậu cần”, thì ngày nay logistics đã trở thành một ngành dịch vụ nền tảng, giữ vai trò huyết mạch của nền kinh tế số, kinh tế xanh và thương mại toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, trí tuệ nhân tạo – AI đang nổi lên như một công nghệ mang tính đột phá, có khả năng tạo ra những thay đổi sâu rộng nhất đối với ngành logistics trong nhiều thập kỷ qua.

PGS TS Nguyễn Thanh Chương nhấn mạnh, AI không còn là khái niệm của tương lai. AI đang hiện diện từng ngày trong hoạt động logistics như từ tối ưu hóa lộ trình vận tải, dự báo nhu cầu hàng hóa, quản lý kho bãi thông minh, tự động hóa cảng biển, tối ưu container, giảm phát thải carbon, cho đến phân tích dữ liệu chuỗi cung ứng theo thời gian thực. Trên thế giới, AI đang giúp nhiều doanh nghiệp logistics cắt giảm đáng kể chi phí vận hành, rút ngắn thời gian giao hàng và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng trước các biến động toàn cầu.

Tại Việt Nam, ngành logistics đang duy trì tốc độ tăng trưởng từ 14–16% mỗi năm, thuộc nhóm tăng trưởng cao của thế giới. Logistics số đang dần trở thành động lực mới cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tuy nhiên, chúng ta cũng phải nhìn nhận một thực tế rằng: phần lớn doanh nghiệp logistics Việt Nam hiện mới chỉ dừng ở mức số hóa quy trình cơ bản; số doanh nghiệp thực sự ứng dụng AI một cách bài bản trong phân tích dữ liệu, dự báo hay ra quyết định còn rất khiêm tốn.

“Vì vậy khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế triển khai AI trong logistics vẫn còn lớn.Những khó khăn hiện nay không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở: chất lượng dữ liệu, tính kết nối của hệ thống, năng lực nhân lực, hạ tầng logistics, khả năng đầu tư của doanh nghiệp, và đặc biệt là tư duy chuyển đổi”, PGS TS Nguyễn Thanh Chương nhấn mạnh. Đồng thời cho rằng, ứng dụng AI không chỉ là một khẩu hiệu công nghệ, mà là một yêu cầu cấp thiết đối với sự phát triển của ngành logistics Việt Nam trong giai đoạn mới.

Chủ tịch VALOMA khẳng định, Hiệp hội luôn xác định sứ mệnh của mình không chỉ là kết nối nhà trường với doanh nghiệp, mà còn là cầu nối giữa đào tạo – công nghệ – thực tiễn vận hành của ngành logistics.

“VALOMA LogTech Forum hôm nay chính là một trong những nỗ lực đó. Chúng tôi mong muốn Diễn đàn sẽ trở thành nơi: các nhà quản lý cùng hoạch định chính sách, các doanh nghiệp chia sẻ bài học thực tiễn, các chuyên gia công nghệ đề xuất giải pháp, và các cơ sở đào tạo cùng nhau xây dựng nguồn nhân lực logistics thích ứng với kỷ nguyên AI”, PGS TS Nguyễn Thanh Chương nhấn mạnh.

Đồng thời cho biết, điểm đặc biệt của Diễn đàn năm nay là tinh thần “người thật – việc thật”, tập trung vào các bài toán thực tế của doanh nghiệp Việt Nam: AI trong quản lý kho bãi, AI trong tối ưu vận tải, AI trong điều hành cảng biển, AI trong logistics xanh, AI trong thương mại điện tử và chuỗi cung ứng.

Chủ tịch VALOMA khẳng định, giá trị lớn nhất của công nghệ không nằm ở sự hào nhoáng, mà nằm ở khả năng giải quyết những vấn đề thực tế của doanh nghiệp và xã hội.

“Tương lai của logistics sẽ không chỉ được quyết định bởi quy mô kho bãi hay số lượng phương tiện vận tải, mà sẽ được quyết định bởi: dữ liệu, công nghệ, trí tuệ nhân tạo, và chất lượng nguồn nhân lực.

AI sẽ không thay thế con người trong ngành logistics, nhưng những doanh nghiệp biết ứng dụng AI hiệu quả sẽ thay thế những doanh nghiệp chậm đổi mới. Đó là thách thức, nhưng đồng thời cũng là cơ hội rất lớn để logistics Việt Nam bứt phá”, PGS TS Nguyễn Thanh Chương nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, PGS TS Nguyễn Bình Minh – Viện trưởng Viện Công nghệ và Kinh tế số, Đại học Bách khoa Hà Nội nhận định AI không còn là lựa chọn mang tính tham khảo mà đã trở thành “hạ tầng cạnh tranh cốt lõi” của ngành logistics.

Theo ông Minh, áp lực chuyển đổi hiện đã dịch chuyển từ trạng thái “nên làm” sang “phải làm” để tồn tại. Dẫn khảo sát của Deloitte, ông cho biết trong vòng 5 năm tới, tỷ lệ tổ chức chuỗi cung ứng ứng dụng hoặc chuẩn bị ứng dụng AI dự kiến tăng từ 28% lên 82%. Có tới 71% lãnh đạo doanh nghiệp cho rằng nếu không kịp áp dụng AI, hoạt động doanh nghiệp có nguy cơ bị gián đoạn.

Trong khi đó, Gartner dự báo đến năm 2031, khoảng 60% các vụ gián đoạn chuỗi cung ứng có thể được xử lý tự động mà không cần sự can thiệp của con người.

Ở góc độ hiệu quả kinh tế, theo tổng hợp của McKinsey, AI có thể giúp tối ưu 15% chi phí logistics, giảm 35% hàng tồn kho và nâng cao 65% mức độ dịch vụ.

PGS, TS Nguyễn Bình Minh cho biết Việt Nam cũng đã đặt mục tiêu đến năm 2035, 100% doanh nghiệp dịch vụ logistics ứng dụng chuyển đổi số, qua đó đưa tỷ trọng chi phí logistics trên GDP xuống còn khoảng 10–12%.

Để AI phát huy hiệu quả, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần bắt đầu từ nền tảng dữ liệu và lộ trình triển khai phù hợp.

PGS, TS Nguyễn Bình Minh khuyến nghị doanh nghiệp tập trung vào ba bước đi chiến lược. Thứ nhất, số hóa và chuẩn hóa dữ liệu, bởi nếu không có dữ liệu tin cậy thì AI chỉ dừng ở mức “demo”. Thứ hai, ưu tiên các bài toán quy mô nhỏ nhưng đo lường được hiệu quả thông qua KPI trong khoảng 90 ngày. Thứ ba, xây dựng cơ chế quản trị rủi ro liên quan đến bảo mật, đạo đức, trách nhiệm và quy trình phê duyệt.

Từ góc độ doanh nghiệp công nghệ chia sẻ tại sự kiện, ông Vũ Hoàng Nam, Giám đốc phát triển kinh doanh DTK Logistics Solutions nhấn mạnh, để ứng dụng AI thành công, doanh nghiệp phải bước qua được sự phân mảnh data. Bên cạnh đó là chuẩn bị cơ sở hạ tầng để mỗi doanh nghiệp đồng nhất dữ liệu, ứng dụng công nghệ AI.

“Doanh nghiệp cần chuẩn bị cho mình ứng dụng phần mềm phù hợp. Học hỏi câu chuyện của các ông lớn 3PL như Amazon khi họ ứng dụng được AI vào quy trình, dịch vụ của họ, xây dựng được tính dự đoán…là tạo được lợi thế. Doanh nghiệp có thể tìm đến những phần mềm có sẵn để tiết kiệm chi phí và thời gian”, ông Vũ Hoàng Nam chia sẻ. Đồng thời cho biết, doanh nghiệp là đối tác kinh doanh chiến lược của Wise Tech Global tại Việt Nam, chuyên cung cấp, triển khai và đào tạo giải pháp phần mềm quản lý logistics toàn diện CargoWise – giải pháp quản lý chuỗi cung ứng hàng đầu thế giới.

Bài - Ảnh: Thy Hằng