Cà phê doanh nhân
Kiến nghị khơi thông nguồn lực cho sản xuất, xuất khẩu thủy sản
Nhằm tháo gỡ để khơi thông nguồn lực cho sản xuất, xuất khẩu thủy sản, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) kiến nghị 11 nhóm vấn đề trọng tâm.
Ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP):
Thứ nhất, cần sự kịp thời và linh hoạt trong thực thi giải quyết các quy định và thủ tục hành chính liên quan đến cấp các giấy tờ cho lô hàng xuất khẩu ở cả các cơ quan chức năng tại Trung ương và địa phương. Cần sự quan tâm, sự kịp thời của cơ quan chức năng ở trong từng giai đoạn, đặc biệt ở giai đoạn giao thoa bắt đầu áp dụng các quy định mới hoặc sau phân cấp xuống địa phương thời gian qua, việc này còn gặp những bất cập.
Thứ hai, sớm xem xét sửa đổi 2 thông tư (Thông tư 81/2025 và Thông tư 74/2025 của Bộ NNMT) nhằm tháo gỡ căn bản một số vướng mắc, bất cập liên quan đến xuất khẩu hải sản khai thác sang EU và Hoa Kỳ. Cần số hóa quy trình, đơn giản hóa hồ sơ, phù hợp với nghề cá quy mô nhỏ và thống nhất cách hiểu, cách thực hiện ở các địa phương.
Thứ ba, kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát, xem xét định nghĩa lại khái niệm “hàng nguyên lô” cho đúng bản chất của thực tiễn: hàng thủy sản nhập khẩu theo cả lô, còn nguyên tình trạng thương mại ban đầu, dù được đóng và vận chuyển bằng container hay tàu, vẫn được xem là hàng nguyên lô nếu được mua bán theo hợp đồng, theo lô hàng và có phát sinh sai lệch tự nhiên khi cân lại.
Thứ tư, về khai thác biển trong nước, kiến nghị rà soát, điều chỉnh quy định phân vùng khai thác phù hợp với thực tiễn nghề cá và yêu cầu chống IUU – bao gồm cả việc cân nhắc một số nghề khai thác đặc thù. Hiện nay, nhóm tàu có chiều dài trên 15m nhưng tải trọng nhỏ, công suất và khả năng vươn khơi hạn chế, theo quy định phân vùng khai thác thủy sản, vẫn phải hoạt động ở vùng khơi, trong khi nhiều nghề khai thác truyền thống, đối tượng khai thác và ngư trường phù hợp lại nằm ở vùng lộng.
Thứ năm, về lao động ngành thủy sản, đề nghị ưu tiên phát triển, quy hoạch và giữ ổn định nguồn nhân lực cho doanh nghiệp chế biến thủy sản trong nước; không khuyến khích xuất khẩu lao động ồ ạt tại các địa bàn đang thiếu lao động; đồng thời quy hoạch nhà máy, ngành nghề trên cùng địa bàn hợp lý để tránh cạnh tranh lao động cục bộ.
Thứ sáu, kiến nghị phát triển nguồn nguyên liệu thủy sản cho chế biến xuất khẩu. Là một ngành kinh tế mũi nhọn phát triển ở quy mô hàng hóa hội nhập sâu rộng, “nguyên liệu thủy sản cho chế biến xuất khẩu" là điều kiện tiên quyết để duy trì & phát triển năng lực nguồn cung top đầu thế giới, đề xuất với Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo xây dựng chương trình tổng thể về ổn định và phát triển nguồn nguyên liệu thủy sản cho chế biến xuất khẩu, bao gồm cả nuôi trồng, khai thác trong nước và nhập khẩu nguyên liệu.
Thứ bảy, về Dự thảo Luật sửa đổi Luật An toàn thực phẩm 2010, VASEP kiến nghị bổ sung 2 nội dung “khoảng trống pháp lý”: quy định về ngưỡng phát hiện tối thiểu của thiết bị kiểm nghiệm (MRPL) và cho phép chuyển mục đích sử dụng từ nhập khẩu để sản xuất xuất khẩu, gia công xuất khẩu sang tiêu thụ nội địa và ngược lại.
Thứ tám, về Dự thảo Luật sửa Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Nghị định 08/2022/NĐ-CP, VASEP đề nghị cho phép các nhà máy bên trong khu công nghiệp được áp dụng linh hoạt hai cơ chế: đấu nối và miễn trừ đấu nối có điều kiện với hệ thống xử lý nước thải tập trung của khu công nghiệp. Trường hợp doanh nghiệp đấu nối, khu công nghiệp cần công khai, minh bạch đơn giá xử lý nước thải, tránh tình trạng chi phí quá cao hiện nay.
Thứ chín, xem xét xây dựng Luật Đầu tư tư nhân về thủy lợi và hạ tầng nông nghiệp, hoặc bổ sung một chương chuyên biệt trong Luật Thủy lợi, Luật Đầu tư, để thiết lập trình tự cấp phép rõ ràng, công nhận quyền sở hữu công trình, quyền cung cấp dịch vụ nước và có chính sách ưu đãi về đất đai, tín dụng, thuế cho doanh nghiệp tham gia đầu tư.
Thứ mười, sớm ban hành Nghị định quy định chi tiết khoản 2 Điều 9, khoản 4 Điều 12 và Điều 13 của Nghị quyết số 250/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế, cho phép các Hiệp hội ngành hàng có tỷ trọng xuất khẩu cao được thành lập Quỹ xúc tiến xuất khẩu ngành hàng để hỗ trợ thúc đẩy các nguồn lực và phát triển.
Thứ mười một, tiếp tục duy trì gói tín dụng ưu đãi cho nông lâm thủy sản, có cơ chế giúp người nuôi, ngư dân, doanh nghiệp nhỏ và vừa dễ tiếp cận vốn hơn. Cùng với đó là tăng cường ngoại giao kinh tế, xúc tiến thương mại tại các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN, Trung Đông, Anh và Australia...