Phân tích - Bình luận

Khi các tập đoàn công nghệ lớn tăng tốc đầu tư để giành lợi thế trong cuộc đua AI, năng lực sản xuất chip toàn cầu bắt đầu chịu áp lực rõ rệt. Điều đó đang tạo ra một giai đoạn tăng trưởng thuận lợi hiếm có cho nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới.

TSMC trước cơ hội khổng lồ

Cần biết rằng trong năm 2026, Microsoft, Meta Platforms, Alphabet và Amazon dự kiến sẽ chi tổng cộng khoảng 725 tỷ USD cho đầu tư vốn vào AI. Phần lớn trong số tiền này liên quan đến hạ tầng AI và chip xử lý phục vụ các mô hình AI. Trong bối cảnh đó, TSMC gần như trở thành mắt xích không thể thay thế trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Khác với các hãng chip bộ nhớ đang hưởng lợi từ giá bán tăng mạnh, TSMC không trực tiếp sản xuất loại chip này. Thay vào đó, công ty nắm vai trò gia công cho phần lớn các dòng chip tiên tiến nhất hiện nay. Từ chip AI của NVIDIA đến chip iPhone của Apple đều phụ thuộc lớn vào hệ thống nhà máy của TSMC. Điều này giúp công ty hưởng lợi trực tiếp từ làn sóng AI mà không cần tự cạnh tranh ở mảng sản phẩm cuối cùng.

Sức mạnh của TSMC thể hiện rõ qua biên lợi nhuận ngày càng mở rộng. Khi các nhà máy hoạt động gần hết công suất, chi phí cố định được phân bổ hiệu quả hơn và lợi nhuận tăng nhanh hơn doanh thu. Biên lợi nhuận gộp của công ty đã tăng lên khoảng 66% trong quý I/2026, so với khoảng 59% cùng kỳ năm trước.

Tăng tốc R&D để duy trì ưu thế

Tuy nhiên, công ty cũng đang bước vào một chu kỳ đầu tư rất lớn. TSMC hiện đẩy mạnh sản xuất thế hệ chip tiên tiến mới mang tên N2. Đây là công nghệ được kỳ vọng sẽ tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu của hãng trong cuộc đua bán dẫn.

Theo Giám đốc tài chính Wendell Huang, biên lợi nhuận có thể giảm nhẹ trong nửa cuối năm do chi phí tăng trong giai đoạn mở rộng sản xuất hàng loạt. Đây là đặc điểm quen thuộc của ngành chip, khi chi phí ban đầu luôn cao trước khi quy trình sản xuất đạt độ ổn định.

Một áp lực khác đến từ chiến lược mở rộng nhà máy tại Mỹ. Chi phí vận hành các fab tại Mỹ cao hơn đáng kể so với Đài Loan. Nhưng về dài hạn, đây lại được xem là bước đi chiến lược. Việc đa dạng hóa địa lý giúp TSMC giảm rủi ro địa chính trị liên quan tới eo biển Đài Loan, đồng thời đưa công ty tới gần hơn với các khách hàng Mỹ đang muốn tăng tỷ lệ sản xuất nội địa.

TSMC cũng đang theo đuổi một chiến lược đáng chú ý khác. Thay vì chỉ tập trung hoàn toàn vào các dòng chip tối tân nhất, công ty mở rộng thêm năng lực sản xuất cho dòng chip N3, vốn kém tiên tiến hơn một chút nhưng sử dụng thiết bị sản xuất rẻ hơn. Điều này giúp TSMC đáp ứng nhu cầu AI đang bùng nổ mà không phải đầu tư toàn bộ vào các dây chuyền đắt đỏ nhất. Các nhà máy N3 hiện được mở rộng tại Đài Loan, Nhật Bản và Mỹ.

Dĩ nhiên, quy mô đầu tư khổng lồ cũng đặt ra rủi ro quen thuộc của ngành bán dẫn. Khi nhu cầu suy giảm, các hãng sản xuất có thể bị mắc kẹt với công suất dư thừa và chi phí duy trì nhà máy rất cao. TSMC cho biết chi tiêu vốn năm nay có thể nằm gần mức trên của khoảng dự báo 52-56 tỷ USD.

Tuy nhiên, ban lãnh đạo công ty tỏ ra khá tự tin. CEO C.C. Wei cho biết doanh thu năm nay có thể tăng hơn 30%, tức cao hơn tốc độ tăng đầu tư vốn. Điều đó cho thấy nhu cầu thị trường hiện vẫn đủ mạnh để hấp thụ phần lớn công suất mới được xây dựng.

Một trong những tín hiệu đáng chú ý nhất là xu hướng khách hàng đặt hàng trước với quy mô rất lớn. Một số công ty công nghệ hiện sẵn sàng thanh toán trước hàng tỷ USD để đảm bảo có đủ chip AI trong tương lai.

Điển hình, NVIDIA hiện có các cam kết mua hàng trị giá hơn 95 tỷ USD tính tới quý tài chính gần nhất, tăng mạnh so với mức 16 tỷ USD cách đây hai năm. Một phần đáng kể trong số này dự kiến sẽ chảy về các dây chuyền của TSMC.

Khoảng cách lớn với các đối thủ

Trong khi đó, đối thủ thực sự của TSMC vẫn còn khá hạn chế. Samsung Electronics hiện là nhà gia công chip lớn thứ hai nhưng vẫn ở khoảng cách xa về doanh thu và năng lực công nghệ. Intel cùng công ty Nhật Bản Rapidus đang cố gắng tham gia thị trường chip tiên tiến, nhưng chưa tạo được sức ép đủ lớn. Dự án Terafab do Elon Musk công bố với sự hỗ trợ của Intel vẫn còn ở giai đoạn rất sớm.

Lợi thế công nghệ cùng tình trạng thiếu công suất sản xuất giúp TSMC có thêm dư địa tăng giá. Khi khách hàng chuyển sang các dòng chip tiên tiến hơn, giá bán trung bình cũng sẽ tăng theo. Tuy vậy, ban lãnh đạo công ty cho thấy họ vẫn muốn duy trì quan hệ dài hạn với khách hàng hơn là tối đa hóa lợi nhuận ngắn hạn. CEO C.C. Wei gần đây nhấn mạnh rằng TSMC không thay đổi giá “một cách quá mạnh”, mà tập trung giúp khách hàng thành công trong thị trường của họ.

Điều đáng chú ý là dù nắm vị thế gần như trung tâm của làn sóng AI, cổ phiếu TSMC hiện vẫn không bị định giá quá cao. Công ty đang giao dịch ở mức khoảng 21 lần lợi nhuận dự phóng, thấp hơn mức trung bình 26 lần của chỉ số bán dẫn PHLX.

Ngành chip vốn luôn mang tính chu kỳ và không có gì đảm bảo đà tăng hiện tại sẽ kéo dài mãi. Nhưng ở thời điểm AI đang trở thành cuộc đua chiến lược của toàn bộ ngành công nghệ, TSMC dường như vẫn là cái tên hưởng lợi rõ rệt nhất từ nhu cầu sản xuất chip tiên tiến toàn cầu.

Việt Nam như mắt xích quan trọng

Trong bối cảnh thế giới ngày càng phụ thuộc vào TSMC, Việt Nam cũng đang dần nổi lên như một mắt xích quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.

Hiện nay, Việt Nam không còn chỉ hiện diện ở khâu đóng gói và kiểm thử chip (ATP) với các dự án của Intel hay Amkor. Nhiều tập đoàn thiết kế chip lớn như Marvell, Nvidia và Qualcomm đã mở rộng hoạt động nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam, phản ánh xu hướng dịch chuyển từng phần của hệ sinh thái bán dẫn sang Đông Nam Á.

Chính phủ Việt Nam cũng đang thúc đẩy chiến lược phát triển ngành bán dẫn với mục tiêu đào tạo 50.000 kỹ sư đến năm 2030 và tăng cường hợp tác với Mỹ, Nhật Bản cùng các đối tác công nghệ khác. Dù còn cách khá xa những trung tâm sản xuất chip hàng đầu như Đài Loan hay Hàn Quốc, Việt Nam đang được nhìn nhận như một điểm đến tiềm năng trong nỗ lực giảm rủi ro tập trung chuỗi cung ứng của ngành công nghệ toàn cầu.

Nam Trần