Công nghệ

Trong lịch sử phát triển của mỗi địa phương, luôn có một thời điểm mà những lợi thế cũ bắt đầu chạm tới giới hạn. Hưng Yên sau nhiều năm tăng trưởng dựa trên công nghiệp chế biến, vị trí địa lý và dòng vốn đầu tư, bài toán đặt ra hôm nay không còn là “phát triển nhanh hơn”, mà là phát triển bằng cách nào để tạo ra giá trị cao hơn, bền vững hơn và có sức cạnh tranh dài hạn hơn.

Trong bối cảnh ấy, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được coi là một “hạ tầng mềm” của tăng trưởng; len sâu vào từng lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội.

Kỷ niệm Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5 năm nay vì thế, vừa là dịp tôn vinh trí thức khoa học, vừa là thời điểm để nhìn rõ hơn một chuyển động lớn, khoa học công nghệ đang định hình tương lai phát triển của Hưng Yên.

Từ lợi thế địa lý đến lợi thế tri thức

Theo Đại biểu Quốc hội, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên – bà Thái Thị Thu Hường, trong nhiều năm, Hưng Yên được biết đến là địa phương có vị trí chiến lược trong vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, nằm trên trục kết nối Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Nhưng trong nền kinh tế số, vị trí địa lý không còn là lợi thế duy nhất. Một địa phương muốn bứt phá phải sở hữu năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng hấp thụ công nghệ và môi trường đủ mạnh để tri thức chuyển hóa thành giá trị kinh tế.

Theo bà Hường, đó cũng là lý do Hưng Yên đang chuyển mạnh tư duy phát triển từ “thu hút đầu tư” sang “kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo”.

Nhìn vào định hướng xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2045 có thể thấy rất rõ điều này. Hưng Yên không chỉ đặt mục tiêu mở rộng công nghiệp, mà hướng tới xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo lấy doanh nghiệp làm trung tâm, lấy khoa học công nghệ làm động lực và lấy chuyển đổi số làm nền tảng.

Đây là bước chuyển rất quan trọng về tư duy.

Bởi trong kỷ nguyên mới, tăng trưởng không còn được đo đơn thuần bằng số lượng nhà máy hay quy mô vốn đầu tư, mà bằng hàm lượng công nghệ, năng suất lao động và năng lực sáng tạo của doanh nghiệp địa phương.

Một doanh nghiệp biết ứng dụng AI vào quản trị sản xuất, một hợp tác xã biết bán nông sản qua nền tảng số, hay một cơ quan hành chính biết vận hành dữ liệu thời gian thực đều đang tạo ra giá trị lớn hơn rất nhiều so với mô hình phát triển truyền thống.

Điểm đáng chú ý là khoa học công nghệ tại Hưng Yên hiện nay không còn đứng tách biệt khỏi thị trường. Tư duy mới của ngành là đưa đổi mới sáng tạo đi xuyên suốt chuỗi giá trị từ nghiên cứu đến thương mại hóa: từ khoa học → công nghệ → sản phẩm → sản xuất → thị trường.

Đây là tư duy rất hiện đại và tiệm cận với mô hình phát triển của nhiều quốc gia đổi mới sáng tạo thành công trên thế giới.

Bởi một đề tài nghiên cứu chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết được bài toán của doanh nghiệp và tạo ra giá trị cho xã hội.

Trong dòng chảy ấy, nhiều doanh nghiệp của Hưng Yên đang cho thấy vai trò tiên phong trong ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, quản trị và nâng cao năng lực cạnh tranh. Một trong những điểm sáng tiêu biểu là Công ty cổ phần EuroHa - doanh nghiệp nhiều năm kiên trì theo đuổi chiến lược phát triển dựa trên công nghệ, chất lượng và đổi mới sáng tạo.

Hiện nay, EuroHa đang được Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên xem xét, đánh giá hồ sơ tham dự Giải thưởng Chất lượng Quốc gia năm 2025, là giải thưởng uy tín do Thủ tướng Chính phủ trao tặng và thuộc hệ thống Giải thưởng Chất lượng Quốc tế châu Á - Thái Bình Dương.

Giải thưởng Chất lượng Quốc gia từ nhiều năm qua được xem là “thước đo” quan trọng đối với các doanh nghiệp tiên phong về quản trị, năng suất và đổi mới sáng tạo. Việc tham gia giải thưởng cũng đồng nghĩa doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị chất lượng toàn diện, ứng dụng các công cụ cải tiến hiện đại và duy trì năng lực đổi mới liên tục trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Ông Trương Hoàng Nam, Giám đốc Công ty cổ phần EuroHa cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh hiện nay, doanh nghiệp muốn phát triển bền vững thì không còn con đường nào khác ngoài đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm.

“Trước đây, lợi thế của doanh nghiệp có thể đến từ lao động hoặc chi phí sản xuất. Nhưng hiện nay, năng lực cạnh tranh nằm ở công nghệ, ở khả năng quản trị và ở chất lượng sản phẩm. Chúng tôi xác định khoa học công nghệ là khoản đầu tư hiệu quả nhất cho tương lai doanh nghiệp”, ông Nam chia sẻ.

Khi khoa học công nghệ đi vào đời sống

Một trong những thay đổi lớn nhất của khoa học công nghệ hiện nay là ranh giới giữa “công nghệ” và “đời sống” đang dần biến mất.

Ông Nguyễn Xuân Hải, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên cho rằng, nếu trước đây, khoa học công nghệ thường được nhìn nhận như lĩnh vực chuyên môn của các nhà nghiên cứu, thì hôm nay nó đã trở thành năng lực phát triển của toàn xã hội.

Một người nông dân bán hàng qua sàn thương mại điện tử, một tiểu thương sử dụng thanh toán số, một học sinh học STEM hay một cán bộ xã xử lý hồ sơ trên môi trường mạng đều đang tham gia vào quá trình chuyển đổi công nghệ của địa phương.

Theo ông Nguyễn Xuân Hải, đó cũng là lý do đổi mới sáng tạo không thể chỉ giới hạn trong các trung tâm nghiên cứu, mà phải lan tỏa tới cộng đồng doanh nghiệp và từng người dân.

Và, Hưng Yên đang có những chuyển động khá rõ ở hướng đi này.

Đó cũng là lý do Hưng Yên đang đặt mục tiêu hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, xây dựng trung tâm hỗ trợ đổi mới sáng tạo và phát triển các cơ chế sandbox để doanh nghiệp công nghệ được thử nghiệm mô hình mới.

Tư duy “chính quyền kiến tạo” cũng đang dần hiện rõ hơn trong cách tiếp cận của ngành khoa học công nghệ. Nhà nước bên cạnh chức năng quản lý, còn đóng vai trò mở đường, tạo không gian thử nghiệm và trở thành “khách hàng đầu tiên” cho các giải pháp đổi mới sáng tạo.

Đây chính là điều cốt lõi để xây dựng môi trường đổi mới sáng tạo thực chất. Bởi suy cho cùng, giá trị lớn nhất của khoa học công nghệ nằm ở khả năng làm cho đời sống tốt hơn, doanh nghiệp mạnh hơn và địa phương phát triển bền vững hơn.

Và trong cuộc cạnh tranh phát triển của thời đại số, những địa phương đi nhanh hơn về tri thức, đổi mới sáng tạo và công nghệ sẽ là những địa phương có cơ hội đi xa hơn trên bản đồ kinh tế mới.

Kim Dung - Vũ Phường