VCCI

PCI 2.0: "Thước đo" mới cho một giai đoạn lịch sử

Báo cáo Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2025 được công bố trong một bối cảnh vô cùng đặc biệt. Đây là thời điểm tròn một năm Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đi vào cuộc sống. Đáng chú ý hơn, đất nước vừa trải qua ba cuộc cải cách mang tính bước ngoặt: sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh từ 63 xuống còn 34 tỉnh, thành phố; chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp; và thực hiện thể chế hóa đưa kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế.

Sau hơn hai thập kỷ triển khai, PCI 2025 đánh dấu bước nâng cấp phương pháp luận lớn nhất từ trước đến nay với phiên bản PCI 2.0. Thay vì chỉ tập trung vào các thủ tục hành chính đơn thuần, PCI 2.0 cùng với sự ra mắt của Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) đã đo lường sâu hơn năng lực kiến tạo của chính quyền địa phương. Báo cáo năm nay dựa trên tiếng nói thực chứng của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp FDI và hơn 1.000 hộ kinh doanh trên 34 tỉnh, thành phố.

Theo số liệu từ VCCI, tính đến hết năm 2025, cả nước đã có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm trước. Đặc biệt, năm 2025 ghi nhận mức kỷ lục 297.500 doanh nghiệp gia nhập thị trường, tăng tới 27,4%. Sự hồi sinh này được phản ánh qua con số 85,7% doanh nghiệp duy trì hoặc mở rộng quy mô, cho thấy tâm thế tích cực sau giai đoạn khó khăn 2023-2024. Chính trong dòng chảy hồi phục mạnh mẽ đó, Phú Thọ đã vươn lên như một "hiện tượng" về chất lượng điều hành kinh tế.

Việc Phú Thọ góp mặt trong danh sách 5 địa phương xuất sắc nhất cùng với Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng và Quảng Ninh là một kết quả đầy thuyết phục. Điểm chung của nhóm dẫn đầu này là sự cân bằng trong cấu trúc điều hành, với ít nhất 5 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong TOP 10 cả nước.

Riêng với Phú Thọ, "chìa khóa" tạo nên sự khác biệt nằm ở ba trụ cột chính. Cụ thể, thứ nhất, khai thông "điểm nghẽn" về nguồn lực: Tài liệu PCI 2.0 chỉ ra rằng một trong những khó khăn lớn nhất của khu vực tư nhân hiện nay là việc tìm kiếm khách hàng và tiếp cận vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm.

Trong khi nhiều nơi vẫn loay hoay với bài toán này, Phú Thọ đã xuất sắc vươn lên đứng thứ hai toàn quốc về chỉ số Tiếp cận nguồn lực. Điều này cho thấy tỉnh đã có những cơ chế đột phá trong việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, nguồn vốn và các yếu tố đầu vào sản xuất, giúp doanh nghiệp giảm bớt gánh nặng chi phí cơ hội.

Thứ hai, xây dựng chính quyền kiến tạo và đồng hành: Với vị trí thứ 5 toàn quốc về chỉ số Chính quyền kiến tạo, Phú Thọ đã chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy "quản lý" sang tư duy "phục vụ". Sự chủ động của bộ máy chính quyền trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp không chỉ nằm ở những khẩu hiệu mà được cụ thể hóa bằng việc nằm trong nhóm 10 địa phương dẫn đầu về Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp.

Điều này đặc biệt quan trọng khi năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam hiện vẫn còn thấp so với khu vực (chỉ 8,8% doanh nghiệp đổi mới sản phẩm, so với 21,7% của Malaysia, Thái Lan 18,9% và mức trung bình Đông Á và Thái Bình Dương 28,5%). Đối với khu vực hộ kinh doanh, 81,5% hộ ghi nhận doanh thu sụt giảm trong năm qua, đặt ra yêu cầu cấp thiết về một lộ trình chuyển đổi bền vững.

Thứ ba, kiểm soát chi phí phi chính thức: Phú Thọ cũng ghi dấu ấn khi nằm trong nhóm 10 địa phương dẫn đầu về kiểm soát Chi phí không chính thức. Đây là một nỗ lực đáng ghi nhận, bởi theo báo cáo, chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh ở một số nơi vẫn cao gấp gần 3 lần mức trung bình khu vực. Việc giảm thiểu các chi phí "dưới gầm bàn" giúp môi trường đầu tư tại Đất Tổ trở nên minh bạch và hấp dẫn hơn trong mắt các nhà đầu tư FDI và các doanh nghiệp lớn.

Từ tư duy "phòng thủ" sang tâm thế "bứt phá"

Phát biểu tại lễ công bố, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI nhận định: “Khu vực kinh tế tư nhân đã vượt qua giai đoạn phòng thủ và đang sẵn sàng bứt phá nếu các điểm nghẽn về thị trường và vốn được khai thông quyết liệt trong 12-18 tháng tới”. Với mục tiêu đạt 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, áp lực cải cách lên các địa phương là rất lớn.

Tuy nhiên, bức tranh kinh tế vẫn còn những mảng xám cần lưu ý. Khu vực hộ kinh doanh đang đối mặt với thách thức lớn khi 81,5% ghi nhận doanh thu sụt giảm trong năm qua. Điều này đặt ra yêu cầu cho những tỉnh dẫn đầu như Phú Thọ cần tiếp tục có những lộ trình hỗ trợ chuyển đổi bền vững cho khu vực kinh tế hộ lên doanh nghiệp.

Vị thế trong TOP 5 PCI 2025 của Phú Thọ không chỉ là phần thưởng cho những nỗ lực đã qua, mà còn là cam kết cho một giai đoạn phát triển mới. Với cấu trúc điểm số dựa trên sự kết hợp giữa khả năng khơi thông nguồn lực đầu vào và một bộ máy điều hành chủ động, Phú Thọ đang hội tụ đầy đủ các điều kiện để trở thành "vùng trũng" thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, góp phần đưa kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của quốc gia.

Dòng chảy cải cách tại Phú Thọ nói riêng và 34 tỉnh thành nói chung vẫn đang tiếp diễn. Nhưng với những gì đã thể hiện, "tinh thần Đất Tổ" trong điều hành kinh tế chắc chắn sẽ còn tiếp tục tạo ra những xung lực mới cho cộng đồng doanh nghiệp trong những năm tới.

Nguyễn Minh