Kinh tế

Không ít doanh nghiệp, tổ chức học thuật có công nghệ, có năng lực nhưng vẫn mãi mắc kẹt ở khâu thử nghiệm. Cần “cú hích” từ Nhà nước để giải “nút thắt” này.

Tại Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược ngày 18/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị: Nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò “người mua đầu tiên” đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện. Tinh thần là: rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì, rõ doanh nghiệp và viện, trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn.

Như vậy, đến thời điểm hiện tại, Việt Nam có thể xem là đã từng bước hoàn thiện khung cơ chế cho lĩnh vực then chốt của các ngành then chốt là khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Từ các chính sách ưu đãi nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ cho đến định hướng Nhà nước tham gia đặt hàng, mua sắm và tạo thị trường cho sản phẩm công nghệ chiến lược, Việt Nam đang hình thành một lộ trình tương đối rõ nét: chuyển từ tư duy “hỗ trợ đầu vào” sang “tạo đầu ra” cho đổi mới sáng tạo.

Theo Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, việc đặt hàng sẽ tập trung vào một số nhiệm vụ cụ thể, có tính khả thi cao để tạo ra những kết quả ban đầu. Các “chiến thắng nhỏ” này sẽ góp phần tích lũy kinh nghiệm, tạo động lực cho những mục tiêu lớn hơn trong tương lai.

Đây được xem là bước chuyển quan trọng, bởi với công nghệ, bài toán lớn nhất không chỉ nằm ở phòng thí nghiệm hay vốn đầu tư, mà ở khả năng thương mại hóa và mở rộng thị trường. Khi Nhà nước đóng vai trò khách hàng đầu tiên, đồng thời tháo gỡ các rào cản về thủ tục, tiêu chuẩn và cơ chế thử nghiệm, doanh nghiệp công nghệ trong nước sẽ có thêm cơ hội vượt qua “thung lũng tử thần” giữa nghiên cứu và thương mại hóa sản phẩm.

Mới đây, trong thư ngỏ gửi cộng đồng doanh nghiệp công nghệ, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng đã trực tiếp khơi mở thị trường cho doanh nghiệp nội địa khi đề nghị nghiên cứu, phát triển và sản xuất camera AI phục vụ quản trị đô thị thông minh, bảo đảm an ninh trật tự trên địa bàn.

Động thái này góp phần hình thành “thị trường nội địa chiến lược” cho công nghệ Việt Nam. Đây là yếu tố mà nhiều quốc gia công nghệ mạnh từng sử dụng để nuôi dưỡng doanh nghiệp bản địa trước khi vươn ra toàn cầu. Một sản phẩm muốn cạnh tranh quốc tế trước hết cần được thử nghiệm, vận hành và chứng minh hiệu quả ngay tại thị trường trong nước.

Ở góc độ quốc gia, đây còn là bước đi nhằm nâng cao năng lực tự chủ chiến lược. Trong những lĩnh vực then chốt liên quan dữ liệu, hạ tầng số, quốc phòng, an ninh hay sản xuất thông minh, việc sở hữu và làm chủ công nghệ nội địa có ý nghĩa không chỉ về kinh tế mà còn về an ninh quốc gia và vị thế cạnh tranh dài hạn của Việt Nam.

Trương Khắc Trà