Ô tô - Xe máy

Đánh cược vào xuất khẩu

Theo Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc (CPCA), doanh số bán ô tô điện tại nước này đạt 614.000 chiếc trong tháng 4/2026, giảm 11% so với cùng kỳ năm ngoái và thấp hơn 6% so với cùng kỳ tháng trước. Tổng cộng 4 tháng đầu năm 2026 doanh số bán ô tô điện tại Trung Quốc đạt 2,523 triệu chiếc, giảm 19% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, tổng lượng xe xuất xưởng 4 tháng đầu năm 2026 đạt 7,134 triệu chiếc, giảm 8% so với cùng kỳ năm trước.

Như vậy, đã 2 quý liên tiếp, doanh số ô tô điện tại Trung Quốc đã sụt giảm, khiến các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc duy trì lợi nhuận, qua đó gia tăng áp lực vận hành đối với toàn ngành.

Trong khi đó, Trung Quốc đã giảm các ưu đãi thuế, ưu đãi giá dành cho xe điện từ đầu năm 2026, khiến nhu cầu giảm. Thị trường nội địa rơi vào tình trạng dư thừa nguồn cung trầm trọng. Áp lực đè nặng lên các doanh nghiệp, khi xe mới vẫn đều đặn xuất xưởng hàng ngày mà lượng “tồn kho khủng” chưa thể thanh lý. Các dự báo cho thấy, doanh số bán, biên lợi nhuận của ngành công nghiệp ô tô nội địa dự kiến tiếp tục đi xuống trong thời gian tới.

Tất nhiên là các “ông lớn” ngành xe Trung Quốc không thể chấp nhận điều này. Họ hiểu rõ việc không chỉ dựa dẫm vào doanh số ô tô nội địa, đặc biệt trong thời điểm bão hòa như hiện tại được nữa. Vì vậy, BYD, Geely, Chery hay GWM bắt đầu chọn cách đánh cược vào việc xuất khẩu xe ra các thị trường quốc tế. Ô tô điện Trung Quốc đang tràn ra thế giới ngày càng nhiều.

Rủi ro từ xe điện giá rẻ

Tuy nhiên, đã có quốc gia mở cửa cho xe điện giá rẻ Trung Quốc tràn vào đang phải trả giá, thay vì lợi ích như kỳ vọng.

Ô tô điện giá rẻ tràn vào đang khiến Costa Rica, một quốc gia tại khu vực Mỹ la tinh đối mặt với hàng loạt vấn đề. Theo Hiệp hội Xe điện Costa Rica (Asomove), ô tô điện chiếm khoảng 18% doanh số bán xe mới trong quý I/2026. Đây là thị trường có tốc độ tăng trưởng xe điện nhanh nhất khu vực. Chính sách ưu đãi thuế và phí của chính phủ Costa Rica đã giúp thúc đẩy doanh số ô tô điện tăng nhanh. Phần lớn ô tô điện được nhập khẩu từ Trung Quốc. Các hãng xe như BYD, Geely, Chery... cung cấp những mẫu xe có giá thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung. Khoảng 70% người tiêu dùng tại Costa Rica lựa chọn xe điện vì yếu tố chi phí thấp.

Tuy nhiên, theo New York Time, phụ thuộc vào các mẫu xe điện giá rẻ nhập khẩu, đồng nghĩa với việc thị trường nội địa gần như bị chi phối bởi một nhóm nhỏ nhà sản xuất nước ngoài, làm gia tăng rủi ro đối với sản xuất và chuỗi cung ứng.

Thiếu rào cản thương mại, khiến Costa Rica bị "xâm chiếm" bởi ô tô điện giá rẻ từ Trung Quốc. Điều này không chỉ gây áp lực lên các nhà sản xuất truyền thống mà còn làm dấy lên lo ngại về chất lượng và dịch vụ hậu mãi trong dài hạn.

Việc ưu tiên mạnh cho xe điện nhập khẩu, đã làm suy yếu ngành công nghiệp ô tô nội địa và tạo ra sự lệ thuộc ngày càng lớn vào nguồn cung bên ngoài. Cùng với đó, số lượng xe điện tăng nhanh, trong khi hạ tầng không theo kịp (do các hãng xe Trung Quốc chỉ bán hàng mà không đầu tư trạm sạc) đã dẫn đến quá tải, cùng với đó là gây áp lực lên lưới điện quốc gia.

Xe điện thường được xem như một giải pháp cho bài toán nhiên liệu, nhưng với trường hợp Costa Rica mở cửa thiếu kiểm soát, tạo ra những vấn đề mới không kém phần phức tạp.

Ô tô điện giá rẻ của Trung Quốc tràn ra thế giới chưa hẳn đã mang lại những điều tốt đẹp.

HẢI LINH