Ngân hàng - Chứng khoán

Nhằm làm rõ các khó khăn hiện hữu, đề xuất giải pháp giúp doanh nghiệp nhận diện các cơ hội và tiếp đa dạng dòng vốn, kết nối các nguồn lực hiệu quả hơn, đồng thời tạo sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, địa phương và doanh nghiệp, góp phần kiến tạo động lực cho doanh nghiệp tăng tốc mở rộng đầu tư kinh doanh, đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức “Diễn đàn tài chính 2026: Khơi thông dòng vốn, kết nối đa kênh”.

Theo ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Ngân hàng Đầu tư, CTCK An Bình (ABS), trong lộ trình phát triển thị trường vốn, việc chính thức được nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi (Emerging Markets) là một dấu mốc then chốt. Ông cho biết, hiện tại Việt Nam đang ở mức hạng Secondary (thấp nhất trong nhóm mới nổi của FTSE) và đang hướng tới mức hạng Advanced cao hơn để gia tăng tỷ trọng trong các rổ chỉ số.

Cũng theo ông Minh, mục tiêu lớn hơn mà Bộ Tài chính và Chính phủ đang theo đuổi là được đưa vào danh mục thị trường mới nổi của MSCI (Morgan Stanley Capital International), một tổ chức chỉ số có trụ sở tại Mỹ, nơi các quỹ đầu tư có quy mô tài sản quản lý (AUM) lớn nhất thế giới đang theo dõi. Việt Nam đặt mục tiêu lọt vào danh mục này trong giai đoạn 2026-2028.

Theo ông, khi hiện thực hóa được mục tiêu nâng hạng lên MSCI, quy mô dòng vốn mới đổ vào thị trường chứng khoán Việt Nam ước tính đạt từ 12 - 20 tỷ USD. Đây là dòng vốn mới, đặc biệt là từ các nhà đầu tư Mỹ, nhóm đối tượng hiện còn khá hiếm hoi trên thị trường nội địa. Dòng vốn này được kỳ vọng sẽ thay đổi hoàn toàn cục diện giao dịch vốn đang phụ thuộc tới 90% vào các nhà đầu tư cá nhân.

"Trước mắt, với việc nâng hạng của FTSE Russell có hiệu lực vào tháng 9 tới, các quỹ đầu tư thụ động (ETF) dự kiến giải ngân khoảng từ 1 - 1,5 tỷ USD qua 4 đợt mỗi quý. Đối với các quỹ đầu tư chủ động, giá trị giải ngân có thể gấp 4-5 lần so với quỹ thụ động, tương đương khoảng 4 - 6 tỷ USD", ông Hiếu cho biết.

Ông cũng cho rằng, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận giá trị rút ròng của khối ngoại lên tới 6,1 tỷ USD tính từ năm 2025 đến kết thúc quý I/2026. Tuy nhiên, đà rút ròng này không xuất phát từ các yếu tố nội tại của kinh tế vĩ mô Việt Nam. Thay vào đó, nguyên nhân chủ yếu đến từ các yếu tố khách quan bên ngoài, cụ thể là sự thay đổi về chi phí vốn toàn cầu.

Để tiến tới mục tiêu MSCI, Việt Nam phải đối mặt với rào cản về tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài (FOL). Việt Nam hiện đạt 10/18 tiêu chí của MSCI, nhưng vấn đề cốt lõi nằm ở quy mô vốn hóa và giới hạn sở hữu ngoại (FOL). Việc sửa đổi các đạo luật để nới lỏng tỷ lệ sở hữu là một thách thức dài hạn do các quy định chồng chéo về ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Ông cũng chỉ ra kinh nghiệm của thị trường chứng khoán Thái Lan là ban hành Chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR). Trước khi được MSCI nâng hạng, Thái Lan cũng đối mặt với rào cản FOL tương tự Việt Nam nhưng đã giải quyết thành công nhờ công cụ NVDR.

"Giải pháp này giúp nhà đầu tư nước ngoài có thể đầu tư vào doanh nghiệp mà không bị vướng trần sở hữu, đồng thời vẫn đảm bảo quyền kiểm soát của nhà nước hoặc cổ đông nội địa đối với các lĩnh vực nhạy cảm", ông Minh đánh giá.

Đồng thời, ông Nguyễn Thế Minh cũng khuyến nghị các doanh nghiệp khi niêm yết cần rà soát lại việc đăng ký ngành nghề kinh doanh. Thực tế nhiều doanh nghiệp đăng ký danh mục ngành nghề quá dài, vô tình chạm vào các nhóm ngành có điều kiện, khiến tỷ lệ sở hữu nước ngoài bị giới hạn ngay khi vừa lên sàn.

Đình Đại - Minh Quân