Doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang đi sâu hơn vào khối sản xuất như một đòi hỏi tất yếu để khu vực doanh nghiệp trong lĩnh vực này tăng trưởng bứt phá và không bị tụt hậu.

Chuyển đổi số "mắc kẹt" ở hai rào cản lớn

Trước khi đề cập đến thực trạng của doanh nghiệp trong nước, ông Lâm Quang Nam - Phó Chủ tịch Vinasa đã chỉ ra bức tranh trên thế giới. Trước làn sóng công nghiệp 4.0, các tập đoàn sản xuất lớn tại Đức, Nhật, Hàn Quốc và Trung Quốc đã nhanh chóng chuyển đổi sản xuất thông minh.

Hệ thống dự đoán lỗi thiết bị, kiểm soát chất lượng bằng thị giác máy được tích hợp và tối ưu hóa năng lượng thông qua trí tuệ nhân tạo. Không phải như một dự án thí điểm, các ứng dụng công nghệ hiện đại là một phần không thể tách rời của dây chuyền sản xuất.

Nhà máy thông minh là điểm giao thoa giữa áp lực cạnh tranh toàn cầu và năng lực nội tại của doanh nghiệp sản xuất. Không xử lý đúng cách, điểm giao thoa này có thể là điểm yếu lớn.

Quay lại thị trường trong nước, sự phát triển nhanh của công nghệ và việc phổ cập khái niệm chuyển đổi số đã thúc đẩy doanh nghiệp phải hành động. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp sản xuất vừa và nhỏ chiếm đến hơn 90% số lượng nhà máy đang loay hoay với bài toán lớn. Đó là vừa cố duy trì năng suất, vừa cố tìm cách đổi mới trong khi nguồn lực tài chính, nhân sự, thời gian đều có hạn.

Chỉ ra thực trạng trên, ông Lâm Quang Nam cho rằng, cần đối diện thẳng thắn. Qua tiếp xúc với nhiều lãnh đạo doanh nghiệp sản xuất từ Bình Dương, Đồng Nai, Long An và TP Hồ Chí Minh, hai rào cản được Phó Chủ tịch Vinasa đề cập. Đáng nói, những rào cản lớn nhất không phải do thiếu công nghệ, thiếu thông tin.

Rào cản thứ nhất đến từ việc thiếu điểm khởi đầu đúng. Nhiều doanh nghiệp nhận thức rõ ràng rằng cần chuyển đổi số nhưng lại không biết bắt đầu từ đâu. Doanh nghiệp bị mắc kẹt giữa quá nhiều lựa chọn khi mỗi nhà cung cấp đến với một bộ giải pháp khác nhau.

Rào cản thứ hai là khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế lợi tức đầu tư (ROI). Không ít dự án chuyển đổi số nhà máy đã được khởi động với tư duy "làm lớn ngay từ đầu". Kết quả là ngân sách cạn trước khi nhìn thấy kết quả. Ngược lại, cũng có doanh nghiệp vì sợ rủi ro mà chần chừ không dám bước ra khỏi vùng an toàn và dần dần mất đi lợi thế cạnh tranh.

“Bắt đúng mạch” và tìm đúng giải pháp

Dệt may là một trong những lĩnh vực đứng trước áp lực đổi mới công nghệ, đẩy mạnh số hóa, tự động hóa và ứng dụng AI trong sản xuất.

Những giải pháp công nghệ, theo ông Trương Văn Cẩm - Phó Chủ tịch thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam nhằm tối ưu chi phí, nâng cao năng suất và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững. Đây là yêu cầu cần thiết trong bối cảnh ngành dệt may đang bước vào giai đoạn mới khi đơn hàng yêu cầu giao nhanh hơn, giá cạnh tranh hơn và tiêu chuẩn chất lượng ngày càng cao.

Từ góc độ doanh nghiệp, ông Đặng Duy Quang - Giám đốc nhà máy may xuất khẩu Phong Phú Long An cho biết: với ưu tiên hàng đầu cho tự động hóa, doanh nghiệp đã dành nguồn lực đầu tư ban đầu khá lớn cho xây dựng mô hình sản xuất khép kín từ sợi đến vải. Cùng với đó, đầu tư cải tiến công nghệ và thiết bị để gia tăng năng suất lao động.

Thực tế nhận được từ đầu tư này là hiệu quả nhận được khá rõ nét. Việc đưa vào vận hành thiết bị đóng túi tự động giúp doanh nghiệp nâng hiệu suất từ khoảng 60% lên 90 - 95%, tương đương mức cải thiện 30 - 40%. Ngoài ra về lâu dài sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, cân đối lợi nhuận và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Chuyển đổi số không phải là đặc quyền của doanh nghiệp lớn những cũng không phải là gánh nặng mà doanh nghiệp nhỏ phải chịu một mình. Chuyển đổi số - khi được tiếp cận đúng cách, theo ông Lâm Quang Nam, là công cụ bình đẳng hóa.

Nhận diện đúng điểm nghẽn và ứng dụng đúng công nghệ, một nhà máy 200 công nhân tại Bình Dương có thể đạt năng suất và chất lượng tương đương một nhà máy 2.000 công nhân ở nơi khác. Tuy nhiên, ông Lâm Quang Nam khuyến cáo, điều này chỉ xảy ra khi chúng ta dừng việc chờ đợi điều kiện hoàn hảo và bắt đầu bằng một bước nhỏ nhưng đúng hướng.

Hạnh Lê