Ô tô - Xe máy

Hiện nay, thị trường pin xe điện đang xoay quanh hai dòng công nghệ chính: pin lithium nickel manganese cobalt (NMC) và lithium iron phosphate (LFP). Mỗi công nghệ đều sở hữu những lợi thế riêng, đồng thời phản ánh sự khác biệt trong chiến lược phát triển của các hãng xe cũng như nhu cầu thị trường.

NMC hiện vẫn được xem là dòng pin cao cấp nhờ mật độ năng lượng lớn, cho phép xe di chuyển quãng đường dài hơn sau mỗi lần sạc. Đây là lý do nhiều hãng xe ngoài Trung Quốc như Polestar hay Nissan tiếp tục ưu tiên sử dụng NMC cho các mẫu xe hiệu năng cao hoặc phục vụ nhu cầu di chuyển đường dài.

Các nhà sản xuất pin hiện cũng đang phát triển thế hệ NMC giàu nickel nhằm tăng thêm mật độ năng lượng và giảm phụ thuộc vào cobalt - nguyên liệu có giá thành cao và nguồn cung hạn chế. Một số chuyên gia cho rằng công nghệ này hoàn toàn có thể giúp xe điện đạt quãng đường trên 1.000 km chỉ với một lần sạc.

Tuy nhiên, lợi thế về hiệu năng cũng đi kèm không ít thách thức. Pin NMC có chi phí sản xuất cao hơn, đòi hỏi quy trình kiểm soát nhiệt và an toàn phức tạp hơn. Việc sử dụng cobalt cũng khiến nhiều hãng xe đối mặt với áp lực về chi phí và tính bền vững của chuỗi cung ứng.

Trong khi đó, LFP đang nổi lên mạnh mẽ nhờ lợi thế giá rẻ, độ an toàn cao và tuổi thọ dài hơn. Dù phạm vi hoạt động thường thấp hơn NMC, khoảng 400-500 km mỗi lần sạc, công nghệ này lại phù hợp với nhu cầu phổ cập xe điện ở quy mô lớn.

Xu hướng thị trường hiện cho thấy người dùng bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới tổng chi phí sở hữu, độ bền pin và khả năng vận hành ổn định thay vì chỉ tập trung vào quãng đường di chuyển tối đa. Điều này giúp LFP ngày càng được nhiều hãng xe lựa chọn cho các dòng xe phổ thông.

Sự phát triển của LFP gắn liền với vai trò của Trung Quốc trong ngành xe điện toàn cầu. Hiện quốc gia này đang sản xuất phần lớn pin xe điện trên thế giới và cũng là thị trường tiêu thụ xe điện lớn nhất. Nhờ đầu tư sớm vào công nghệ LFP và mở rộng quy mô sản xuất nhanh chóng, các doanh nghiệp Trung Quốc đang tạo ra lợi thế lớn về giá thành pin.

Theo nhiều chuyên gia, chi phí đang trở thành yếu tố then chốt quyết định tốc độ phổ cập xe điện. Khi giá pin giảm, giá bán xe điện cũng dần tiệm cận xe động cơ đốt trong, giúp mở rộng nhóm khách hàng có thể tiếp cận.

Dẫu vậy, điều đó không đồng nghĩa NMC sẽ bị thay thế hoàn toàn. Giới phân tích cho rằng thị trường pin trong tương lai nhiều khả năng sẽ phân hóa theo từng nhu cầu sử dụng. LFP sẽ phù hợp với các dòng xe đô thị, xe phổ thông hoặc dịch vụ vận tải cần tối ưu chi phí. Trong khi đó, NMC vẫn giữ vai trò quan trọng ở phân khúc xe cao cấp, xe hiệu năng cao hoặc cần phạm vi hoạt động lớn.

Bên cạnh cuộc cạnh tranh về vật liệu pin, các hãng xe và doanh nghiệp công nghệ cũng đang chạy đua tối ưu quy trình sản xuất nhằm tăng độ bền, rút ngắn thời gian sạc và giảm chi phí. Nhiều nghiên cứu hiện tập trung vào các giai đoạn xử lý và ổn định pin trong quá trình sản xuất, đây đều là những bước có ảnh hưởng lớn tới tuổi thọ, khả năng sạc và độ an toàn của pin xe điện.

Ngoài ra, nhiều công nghệ mới như sodium-ion cũng bắt đầu được nghiên cứu nhằm tìm kiếm giải pháp thay thế trong tương lai. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng những công nghệ này sẽ cần thêm nhiều thời gian để cạnh tranh với hệ sinh thái sản xuất khổng lồ mà NMC và LFP đã xây dựng.

Tại Việt Nam, xu hướng chuyển dịch sang xe điện cũng đang diễn ra rõ nét hơn trong vài năm gần đây. Người dùng không còn chỉ quan tâm tới thiết kế hay thương hiệu, mà bắt đầu chú ý nhiều hơn tới công nghệ pin, quãng đường di chuyển và chi phí sử dụng lâu dài.

Trong điều kiện hạ tầng trạm sạc vẫn đang mở rộng, các dòng pin có chi phí hợp lý, độ bền cao và an toàn như LFP được đánh giá phù hợp với nhu cầu sử dụng hàng ngày của phần lớn người dùng trong nước. Trong khi đó, các dòng pin hiệu năng cao như NMC vẫn sẽ có chỗ đứng ở nhóm khách hàng cần di chuyển đường dài hoặc yêu cầu trải nghiệm vận hành cao hơn. Sự phát triển của thị trường xe điện tại Việt Nam cũng kéo theo nhu cầu mở rộng hệ sinh thái liên quan như hạ tầng sạc, tái chế pin và dịch vụ hậu mãi. Đây sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định tốc độ phổ cập xe điện trong thời gian tới.

Cuộc đua công nghệ pin vì thế nhiều khả năng sẽ không có một “người chiến thắng” tuyệt đối. Thay vào đó, mỗi công nghệ sẽ dần tìm được vai trò riêng trong hệ sinh thái xe điện toàn cầu. Trong bối cảnh ngành ô tô đang bước vào giai đoạn chuyển đổi lớn nhất trong nhiều thập kỷ, pin không chỉ là nguồn năng lượng cho chiếc xe, mà còn trở thành yếu tố định hình tương lai của toàn bộ ngành công nghiệp.

Thanh Trà