Thị trường
Hà Nội huy động vốn cho phát triển hạ tầng
Hà Nội đang lấy ý kiến về cơ chế phát hành trái phiếu và vay vốn nhằm huy động thêm nguồn lực cho các dự án hạ tầng trọng điểm giai đoạn 2026-2035, từ giao thông đến hạ tầng số.
UBND TP Hà Nội đang lấy ý kiến đối với dự thảo nghị quyết của HĐND TP về các hình thức huy động vốn theo quy định của Luật Thủ đô, nhằm tạo thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển trong giai đoạn tới.
Mở rộng dư địa huy động vốn
Theo dự thảo, TP đề xuất nhiều hình thức huy động vốn như phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu dự án, trái phiếu công trình, trái phiếu đô thị, trái phiếu xanh. Đồng thời vay vốn từ các tổ chức tín dụng và nguồn ngân quỹ Nhà nước.
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào giai đoạn đầu tư mạnh cho hệ thống kết cấu hạ tầng, với nhu cầu vốn lớn để triển khai các công trình giao thông, hạ tầng số, môi trường và các dự án phát triển đô thị.
Theo UBND TP Hà Nội, nguồn vốn đầu tư công vẫn giữ vai trò chủ lực nhưng khó có thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư ngày càng gia tăng. Việc đa dạng hóa các kênh huy động vốn được kỳ vọng sẽ giúp TP chủ động hơn trong cân đối nguồn lực, đồng thời giảm áp lực bố trí vốn ngân sách trong từng năm.
Dự thảo quy định việc vay từ các tổ chức tín dụng được thực hiện trên cơ sở tổng mức vay hằng năm do HĐND TP quyết định. Các khoản vay phải bằng đồng Việt Nam, có thời hạn từ 3 năm trở lên và áp dụng lãi suất theo mặt bằng thị trường.
Đối với nguồn vay từ ngân quỹ Nhà nước, tổng mức vay phải được Quốc hội và HĐND TP phê duyệt theo quy định. Các khoản vay được áp dụng lãi suất 0%/năm nhưng phải hoàn trả đúng thời hạn và không được gia hạn.
Đáng chú ý, dự thảo cũng đề cập đến trái phiếu xanh - công cụ tài chính đang được nhiều quốc gia và đô thị sử dụng để huy động vốn cho các dự án giao thông công cộng, bảo vệ môi trường, tiết kiệm năng lượng và phát triển hạ tầng bền vững.
Việc nghiên cứu áp dụng trái phiếu xanh được đánh giá phù hợp với định hướng phát triển xanh, chuyển đổi năng lượng và mục tiêu tăng trưởng bền vững mà Hà Nội đang hướng tới trong những năm tới.
Tìm nguồn lực cho các dự án quy mô lớn
Theo Quy hoạch Thủ đô Hà Nội thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, TP đặt mục tiêu phát triển hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại, trong đó ưu tiên đầu tư các tuyến đường sắt đô thị, các tuyến vành đai, cầu vượt sông Hồng, hạ tầng số và các công trình ứng phó với biến đổi khí hậu.
Đây đều là những lĩnh vực đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn và thời gian triển khai kéo dài. Riêng hệ thống đường sắt đô thị được xác định là một trong những cấu phần hạ tầng quan trọng nhằm giải quyết bài toán giao thông và thúc đẩy phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng.
Theo TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng và Giám đốc Viện Đào tạo, Nghiên cứu BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính - tiền tệ quốc gia, nhu cầu đầu tư hạ tầng của Việt Nam trong giai đoạn tới là rất lớn, trong khi nguồn lực từ ngân sách nhà nước có giới hạn. Do đó, việc phát triển các kênh huy động vốn trung và dài hạn, trong đó có thị trường trái phiếu, là giải pháp quan trọng để bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng.
Vị chuyên gia cho rằng việc huy động vốn cần gắn với hiệu quả đầu tư, khả năng tạo động lực phát triển của dự án và năng lực trả nợ. Bên cạnh đó, tính minh bạch trong sử dụng vốn và quản lý dòng tiền là yếu tố quan trọng để bảo đảm an toàn tài chính trong dài hạn.
Thực tế, Hà Nội từng phát hành khoảng 11.400 tỷ đồng trái phiếu xây dựng Thủ đô trong giai đoạn 2013-2015. Nguồn vốn này đã góp phần bổ sung vốn trung và dài hạn cho ngân sách TP, phục vụ đầu tư nhiều công trình giao thông, giáo dục, y tế, cấp thoát nước và hạ tầng kỹ thuật. Tuy nhiên, từ sau năm 2015, TP không tiếp tục phát hành trái phiếu chính quyền địa phương mà ưu tiên sử dụng các nguồn vốn khác như vốn vay lại của Chính phủ và vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước.
Theo Bộ Tài chính, trái phiếu chính quyền địa phương là một trong những công cụ huy động vốn quan trọng phục vụ đầu tư phát triển kinh tế - xã hội. Việc phát hành phải bảo đảm sử dụng vốn đúng mục đích, công khai, minh bạch, đồng thời gắn với khả năng cân đối ngân sách và nghĩa vụ trả nợ của địa phương.
Các chuyên gia kinh tế cũng nhận định nhu cầu đầu tư hạ tầng của Việt Nam trong giai đoạn tới là rất lớn, trong khi nguồn lực ngân sách còn có giới hạn. Do đó, việc phát triển các kênh huy động vốn trung và dài hạn được xem là giải pháp cần thiết nhằm bổ sung nguồn lực cho tăng trưởng. Song quá trình huy động vốn cần đi cùng với việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, lựa chọn dự án có tính lan tỏa cao và bảo đảm an toàn tài chính trong dài hạn.
Trong bối cảnh Hà Nội đang triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn theo định hướng phát triển Thủ đô đến năm 2050, việc nghiên cứu cơ chế phát hành trái phiếu và mở rộng các kênh huy động vốn được kỳ vọng sẽ giúp TP chủ động hơn trong cân đối nguồn lực, góp phần thúc đẩy tiến độ các công trình trọng điểm và tạo dư địa cho tăng trưởng trong những năm tới.